Adhyaya 378

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे समाधिर्नाम सप्तसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच यज्ञैश् च देवानाप्नोति वैराजं तपसा पदं ब्रह्मणः कर्मसन्न्यासाद्वैराग्यात् प्रकृतौ लयं

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏတွင် «သမာဓိ» ဟု အမည်ရသော အခန်း ၃၇၇ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၃၇၈ «ဗြဟ္မ-ဇ္ဈာန» (Brahman ကို သိမြင်ခြင်း) စတင်၏။ အဂ္နိ မိန့်တော်မူသည်– ယဇ္ဉာများဖြင့် ဒေဝတাদেরနှင့် ဝိရာဇ် (ကောစ्मिक) အဆင့်ကို ရောက်၏; တပသ (အကျင့်တရား) ဖြင့် ဗြဟ္မာ၏ အဆင့်ကို ရောက်၏; ကర్మ စွန့်လွှတ်ခြင်းကို ဝိုင်ရာဂျျ (မကပ်မငြိ) ဖြင့် ပြုလျှင် ပရကృతိ (Prakṛti) အတွင်းသို့ လျောကွယ်ခြင်းကို ရောက်၏။

Verse 2

ज्ञानात् प्राप्नोति कैवल्यं पञ्चैता गतयःस्मृताः प्रीतितापविषादादेर्विनिवृत्तिर्विरक्तता

အသိဉာဏ်ဖြင့် ကైవလျ (kaivalya) ဟူသော အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရောက်၏။ ဤအရာတို့ကို လမ်းကြောင်းငါးပါး (gatayaḥ) ဟု မှတ်သားကြ၏။ ဝိရက္တတာ (viraktatā) ဟူသည် ပျော်ရွှင်မှု၊ နာကျင်မှု၊ စိတ်ပျက်မှု စသည့် အခြေအနေများ ရပ်စဲသွားခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 3

सन्न्यासः कर्मणान्त्यागः कृतानामकृतैः सह अव्यक्तादौ विशेषान्ते विकारो ऽस्मिन्निवर्तते

သံညာသ (sannyāsa) ဟူသည် ကမ္မတို့ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ «ပြီးစီးပြီးသောအရာ» နှင့် «မပြီးသေးသောအရာ» ဟူသော ခံယူချက်တို့ကိုပါ အတူတကွ စွန့်ပစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤတတ္တဝတွင် မဖော်ပြနိုင်သော အဗျက္တမှ စ၍ အထူးသဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ချက်များအဆုံးတိုင်အောင် ပြောင်းလဲမှုအားလုံး ရပ်စဲသွားသည်။

Verse 4

चेतनाचेतनान्यत्वज्ञानेन ज्ञानमुच्यते परमात्मा च सर्वेषामाधारः परमेश्वरः

အသိပညာဟူသည် စိတ်ရှိသောအရာ (chetana) နှင့် စိတ်မရှိသောအရာ (achetana) တို့၏ ကွာခြားမှုကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ပရမာတ္မာသည် ပရမေရှဝရဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ အခြေခံအထောက်အကူနှင့် အာဓာရဖြစ်သည်။

Verse 5

विष्णुनाम्ना च देवेषु वेदान्तेषु च गीयते यज्ञेश्वरो यज्ञपुमान् प्रवृत्तैर् इज्यते ह्य् असौ

သူသည် ဒေဝတို့အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ ဝေဒാന്തတို့အတွင်း၌လည်းကောင်း «ဗိဿဏု» ဟူသော နာမဖြင့် သီဆိုချီးမွမ်းခံရသည်။ ယဇ္ဉ၏ အရှင် (Yajñeśvara) အဖြစ်လည်း၊ ယဇ္ဉ၌ ကိုယ်တိုင်ပုဂ္ဂိုလ်တည်ရှိသော ယဇ္ဉ-ပုမာန် (Yajña-Pumā́n) အဖြစ်လည်း၊ ယဇ္ဉကర్మ၌ ပါဝင်သူတို့က အမှန်တကယ် ပူဇော်ကြသည်။

Verse 6

निवृत्तैर् ज्ञानयोगेन ज्ञानमूर्तिः स चेक्ष्यते ह्रस्वदीर्घप्लुताद्यन्तु वचस्तत्पुरुषोत्तमः

အာရုံလှုပ်ရှားမှုမှ နုတ်ထွက်၍ ဉာဏယောဂဖြင့် တည်ကြသူတို့က၊ ဉာဏကိုယ်တော်ဖြစ်သော သူကို အမှန်တကယ် မြင်တွေ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စကားသံ (vāc) သည် အတို၊ အရှည်၊ ပလုတ (ဆွဲရှည်အသံ) စသည့် မာတ္ရာများမှ စ၍ အဆုံးတွင် ပုရုရှောတ္တမ (အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်) တည်းဟူ၏။

Verse 7

तत्प्राप्तिहेतुर्ज्ञानञ्च कर्म चोक्तं महामुने आगमोक्तं विवेकाच्च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते

အို မဟာမုနိ၊ ထိုအရာကို ရောက်ရှိရန် အကြောင်းတရားအဖြစ် ဉာဏနှင့် ကမ္မတို့ကို ကြေညာထားသည်။ ထို့ပြင် ဉာဏသည်လည်း နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ အာဂမ (āgama) အဆိုအရ သင်ကြားသော ဉာဏနှင့်၊ ဝိဝေက (viveka) ဟူသော ခွဲခြားသိမြင်မှုမှ ပေါ်ပေါက်သော ဉာဏတို့ ဖြစ်သည်။

Verse 8

शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये ब्रह्मशब्दपरञ्च यत्

အဂမများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော «အသံပုံစံရှိ ဗြဟ္မ» (śabda-brahman) သည် အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မဖြစ်ပြီး၊ ခွဲခြားသိမြင်မှု (viveka) ဖြင့် သိမြင်ရသည်။ ထို့ကြောင့် သိရမည့် ဗြဟ္မနှစ်ပါးရှိသည်—စကား/အသံဖြစ်သော ဗြဟ္မ (brahma-śabda) နှင့် အမြင့်ဆုံး (param) ဗြဟ္မ။

Verse 9

वेदादिविद्या ह्य् अपरमक्षरं ब्रह्मसत्परम् तदेतद्भगवद्वाच्यमुपचारे ऽर्चने ऽन्यतः

ဝေဒနှင့် ဆက်စပ်သော ပညာရပ်များသည် အမြင့်ဆုံး မဖျက်မပျက် အက္ခရာ—ဗြဟ္မ၊ အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရားသို့ အဆုံးသတ်ရောက်ရှိသည်။ ထိုအမြင့်ဆုံးကိုပင် ဘက္တိအလေ့အထအရ ပူဇော်သက္ကာနှင့် အာရ္ချနာအခမ်းအနားတို့တွင် «ဘဂဝန်» ဟူသော စကားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြပြီး အခြားနေရာများတွင်လည်း ထိုနည်းတူ ခေါ်ဆိုသည်။

Verse 10

सम्भर्तेति तथा भर्ता भकारो ऽर्थद्वयान्वितः नेता गमयिता स्रष्टा गकारो ऽयं महमुने

«bha» သည် အဓိပ္ပါယ်နှစ်မျိုးပါဝင်သည်—“ထိန်းသိမ်းပေါင်းစည်းသူ” (sambhartā) နှင့် “ထောက်ပံ့သူ” (bhartā)။ «ga» သည်—ခေါင်းဆောင်၊ သတ္တဝါတို့ကို ရှေ့ဆက်စေသူ၊ ဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်သည်၊ မဟာမုနိရေ။

Verse 11

ऐश्वर्यस्य समग्रस्य वीर्यस्य यशसः श्रियः ज्ञानवैराग्ययोश् चैव षणां भग इतीङ्गना

«bhaga» ဟူသော စကားသည် ဤခြောက်ပါးကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ဆိုကြသည်—ပြည့်စုံသော အာဏာတော် (aiśvarya)၊ ဝီရိယ/စွမ်းအား (vīrya)၊ ကျော်ကြားမှု (yaśas)၊ သီရိ/ကံကောင်းခြင်း (śrī)၊ ဉာဏ် (jñāna) နှင့် မကပ်ငြိမှု (vairāgya)။

Verse 12

वसन्ति विष्णौ भुतानि स च धातुस्त्रिधात्मकः एवं हरौ हि भगवान् शब्दो ऽन्यत्रोपचारतः

သတ္တဝါအားလုံးသည် ဝိෂ္ဏု၌ တည်ရှိကြပြီး၊ သူသည် သုံးမျိုးသဘောတရားပါဝင်သော အခြေခံဓာတု (dhātu) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟရီ (Hari) အတွက်သာ «ဘဂဝန်» ဟူသော စကားသည် အဓိကအဓိပ္ပါယ်ဖြစ်ပြီး၊ အခြားနေရာများတွင်မူ ဒုတိယ/ပုံဆောင်အနေနှင့်သာ သုံးသည်။

Verse 13

उत्पत्तिं प्रलयश् चैव भूतानामगतिं गतिं वेत्ति विद्यामविद्याञ्च स वाच्यो भगवानिति

သတ္တဝါတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ပျက်လျက်ခြင်း၊ မသွားနိုင်ခြင်းနှင့် သွားရာလမ်း (အကူအညီမဲ့အခြေအနေနှင့် မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်း) ကို သိသူ၊ ထို့ပြင် ဗိဇ္ဇာနှင့် အဝိဇ္ဇာ နှစ်မျိုးလုံးကို သိသူကို «ဘဂဝါန်» (ကောင်းမြတ်သော အရှင်) ဟု ခေါ်ဆိုရမည်။

Verse 14

ज्ञानशक्तिः परैश्वर्यं वीर्यं तेजांस्यशेषतः भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः

ဉာဏ်၏ အင်အား၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်ဖြစ်ခြင်း၊ သတ္တိဗလ (ဗီရျ) နှင့် တောက်ပမြင့်မြတ်သော တေဇ (တေဇဿ) တို့ကို အပြည့်အဝ—ဤအရာတို့ကိုပင် «ဘဂဝါန်» ဟူသော စကားလုံးက ညွှန်းဆိုသည်။ ထို့ပြင် အပြစ်တင်ထိုက်သော ဂုဏ်သဘောတို့နှင့် အလားတူအရာများ မပါဝင်ဘဲ ဖြစ်သည်။

Verse 15

खाण्डिक्यजनकायाह योगं केशिध्वजः पुरा अनात्मन्यात्मबुद्धिर्या आत्मस्वमिति या मतिः

အတိတ်ကာလ၌ ကေသိဓ္ဝဇ သည် ခာဏ္ဍိက్య-ဇနက အား ယောဂကို သင်ကြားခဲ့သည်။ အနတ္တပေါ်၌ «အတ္တ» ဟု ထင်မြင်တင်ပို့ခြင်းနှင့် «ဤသည် ငါ၏အရာ» ဟူသော အယူအဆ—ဤသိမြင်မှုသည် အခြေခံအမှား ဖြစ်သည်။

Verse 16

अविद्याभवम्भूतिर्वीजमेतद्द्विधा स्थिरम् पञ्चभूतात्मके देहे देही मोहतमाश्रितः

အဝိဇ္ဇာ (avidyā) နှင့် လောကီဖြစ်တည်မှု (bhava) ပေါ်ပေါက်ခြင်းတို့သည် မျိုးစေ့ဖြစ်ပြီး၊ ဤအရာသည် နှစ်မျိုးသဘောအဖြစ် တည်ငြိမ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ငါးဓာတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ကိုယ်တည်အတ္တ (dehī) သည် မောဟ၏ အထူထပ်ဆုံး အမှောင်ထဲကို အားကိုး၍ နေထိုင်သည်။

Verse 17

अहमेतदितीत्युच्चैः कुरुते कुमतिर्मतिं इत्थञ्च पुत्रपौत्रेषु तद्देहोत्पातितेषु च

«ငါသည် ဤကိုယ်ခန္ဓာပင်» ဟု ထင်မြင်ကာ မကောင်းသောဉာဏ်ရှိသူသည် ထိုအယူကို အသံမြင့်မြင့် ကြေညာတတ်သည်။ ထို့အတူ သား၊ မြေးတို့အပေါ်၌လည်း—ထိုကိုယ်မှ ကိုယ်များ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း—ဤမောဟသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

Verse 18

करोति पण्डितः साम्यमनात्मनि कलेवरे सर्वदेहोपकाराय कुरुते कर्म मानवः

ပညာရှိသည် အတ္တမဟုတ်သော ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် တည်ငြိမ်ညီမျှမှုကို ထိန်းသိမ်း၏။ လူသည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးအတွက် ကမ္မကို ပြုလုပ်သင့်၏။

Verse 19

देहश्चान्यो यदा पुंसस्तदा बन्धाय तत्परं निर्वाणमय एवायमात्मा ज्ञानमयो ऽमलः

လူတစ်ဦးက ကိုယ်ခန္ဓာကို အတ္တမှ ခွဲခြား၍ ယူဆသောအခါ ထိုကပ်ငြိမှုသည် ချုပ်နှောင်မှု၏ အကြောင်းဖြစ်၏။ သို့သော် အတ္တသည် အမှန်တကယ် နိဗ္ဗာန်သဘော—ပညာ(သန့်ရှင်းသော အသိ)ဖြစ်၍ အညစ်အကြေးကင်း၏။

Verse 20

दुःखज्ञानमयो ऽधर्मः प्रकृतेः स तु नात्मनः जलस्य नाग्निना सङ्गः स्थालीसङ्गात्तथापि हि

ဒုက္ခနှင့် မသိမြင်မှုဖြင့် လက္ခဏာပြသော အဓမ္မသည် ပရကృతိ၏ အရာဖြစ်၍ အတ္တ၏ မဟုတ်။ ရေသည် မီးနှင့် တိုက်ရိုက် မထိတွေ့သကဲ့သို့၊ အိုး(ပုံး)နှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့်သာ ထိုသို့ ဆက်နွယ်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 21

शब्दास्ते कादिका धर्मास्तत् कृता वै महामुने तथात्मा प्रकृतौ सङ्गादहंमानादिभूषितः

‘က’ မှစသော အသံတို့သည် အမှန်တကယ် ဓမ္မ(သတ်မှတ်စည်းကမ်း)များ ဖြစ်ကြောင်း မဟာမုနိရေ၊ ထုတ်ဖော်ထားပြီးဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အတ္တသည် ပရကృతိနှင့် ကပ်ငြိမှုကြောင့် အဟံကာရ(ငါဟုခံယူမှု) စသည်တို့ဖြင့် ‘အလှဆင်’ ခံရ၏။

Verse 22

भजते प्राकृतान्धर्मान् अन्यस्तेभ्यो हि सो ऽव्ययः वन्धाय विषयासङ्गं मनो निर्विषयं धिये

သူသည် လောကီသဘော ဓမ္မများကို ကျင့်သုံးနိုင်သော်လည်း အမှန်တကယ် ထိုအရာများမှ ကွဲပြား၍ မပျက်မယွင်းသူ ဖြစ်၏။ အာရုံဝတ္ထုများအပေါ် ကပ်ငြိမှုသည် ချုပ်နှောင်မှုအတွက် ဖြစ်ပြီး၊ ပညာအတွက်မူ စိတ်ကို အာရုံကင်းစေသင့်၏။

Verse 23

विषयात्तत्समाकृष्य ब्रह्मभूतं हरिं स्मरेत् आत्मभावं नयत्येनं तद्ब्रह्मध्यायिनं मुने

အာရုံခံအရာဝတ္ထုများမှ စိတ်ကို ပြန်လည်ဆုတ်ယူပြီး၊ ဗြဟ္မသဘာဝရှိသော ဟရီကို သတိရရမည်။ အို မုနိ၊ ဤကျင့်စဉ်သည် ဗြဟ္မကို ဓ్యာနပြုသူအား အတ္တမဖြစ်သည့် အတ္မဘဝသို့ ပို့ဆောင်သည်။

Verse 24

विचार्य स्वात्मनः शक्त्या लौहमाकर्षको यथा आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः

သံလိုက်သည် မိမိ၏အတွင်းစွမ်းအားဖြင့် သံကို ဆွဲယူသကဲ့သို့၊ ထူးခြားသော စိတ်၏လှုပ်ရှားမှုသည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု (ကိုယ်တိုင်အသုံးချမှု) ပေါ် မူတည်သည်။

Verse 25

तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्य् अभिधीयते विनिष्पन्दः समाधिस्थः परं ब्रह्माधिगच्छति

၎င်း၏ ဗြဟ္မနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းကို «ယောဂ» ဟု ခေါ်သည်။ စိတ်လှုပ်ရှားမှု အားလုံးမှ ကင်းလွတ်၍ သမာဓိ၌ တည်နေသူသည် အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မကို ရောက်ရှိသည်။

Verse 26

यमैः सन्नियमैः स्थित्या प्रत्याहृत्या मरुज्जयैः प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहारेण चेन्द्रियैः

ယမနှင့် နိယမတို့ကို ခိုင်မြဲစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အာသန၌ တည်ငြိမ်ခြင်း၊ ပရတျာဟရတိ (ပြန်လည်ဆုတ်ယူခြင်း)၊ မရုတ် (အသက်လေ) ကို အနိုင်ယူခြင်း၊ ပရာဏာယာမဖြင့် အသက်ရှူလေကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိခြင်းနှင့် ဝါယု၏ စီးဆင်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ထို့ပြင် ပရတျာဟာရ—အာရုံခံအင်္ဂါများကို ချုပ်တည်းခြင်းတို့ဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 27

वशीकृतैस्ततः कुर्यात् स्थितं चेतः शुभाश्रये आश्रयश्चेतसो ब्रह्म मूर्तञ्चामूर्तकं द्विधा

ထို့နောက် အာရုံခံအင်္ဂါများကို ထိန်းချုပ်ပြီးလျှင်၊ စိတ်ကို မင်္ဂလာရှိသော အားထားရာပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စေသင့်သည်။ စိတ်၏ အားထားရာမှာ ဗြဟ္မဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရုပ်ရှိ (ထင်ရှား) နှင့် ရုပ်မရှိ (မထင်ရှား) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။

Verse 28

सनन्दनादयो ब्रह्मभावभावनया युताः कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावरान्तकाः

သနန္ဒနာတို့နှင့် အလားတူသူတို့သည် ဗြဟ္မအခြေအနေကို ပွားမြှင့်သည့် ဘာဝနာဖြင့် ပြည့်စုံကြသည်။ အခြားသူများမှာ နတ်တို့မှ စ၍ မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများအထိ ကမ္မနှင့် ဆက်နွယ်သော ဘာဝနာဖြင့် လက္ခဏာရကြသည်။

Verse 29

हिरण्यगर्भादिषु च ज्ञानकर्मात्मिका द्विधा त्रिविधा भावना प्रोक्ता विश्वं ब्रह्म उपास्यते

ဟိရဏ္ယဂರ್ಭနှင့် အခြားသော တတ္တဝါ/ဒေဝတားတို့အပေါ်တွင် ဘာဝနာကို ဉာဏ်သဘောနှင့် ကမ္မသဘော ဟူ၍ နှစ်မျိုး၊ ထို့ပြင် သုံးမျိုးဟူ၍လည်း သင်ကြားထားသည်။ ဤသို့ဖြင့် စကြဝဠာအဖြစ်ရှိသော ဗြဟ္မကို ဥပာသနာပြုရသည်။

Verse 30

प्रत्यस्तमितभेदं यत् सत्तामात्रमगोचरं वचसामात्मसंवेद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्म संज्ञितम्

ကွဲပြားမှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွား၍ သတ္တိတစ်မျိုးတည်းသာဖြစ်သော၊ စကားဖြင့် မရောက်နိုင်သော၊ ကိုယ်တိုင်၏ အတ္တသိမြင်မှုဖြင့် တိုက်ရိုက်သိနိုင်သော ထိုဉာဏ်ကို ‘ဗြဟ္မ’ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 31

तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजमक्षरं अशक्यं प्रथमं ध्यातुमतो मूर्तादि चिन्तयेत्

ထိုသည် ဗိဿဏု၏ အမြင့်ဆုံး ရုပ်သဘောဖြစ်၍ ရုပ်မဲ့၊ မမွေးဖွား၊ မပျက်စီးသော အက္ခရာတရား ဖြစ်သည်။ အစဦးတွင် ထိုကို တိုက်ရိုက် ဓ്യာနလုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်သဖြင့်၊ ထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန် (မူရ್ತಿ) စသည်တို့မှ စ၍ စဉ်းစားဓ്യာနပြုရမည်။

Verse 32

सद्भावभावमापन्नस्ततो ऽसौ परमात्मना भवत्यभेदी भेदश् च तस्याज्ञानकृतो भवेत्

အမှန်တကယ်ရှိခြင်း၏ အခြေအနေ (သတ္ဘားဝ) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ထိုသူသည် ပရမအတ္တမန်နှင့် မကွဲပြားတော့သည်။ ထိုအရာနှင့် ပတ်သက်၍ မြင်ရသော ကွဲပြားမှုမည်သည့်အရာမဆို အဝိဇ္ဇာကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်သည်။