Adhyaya 369

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं नामाष्टष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथोनसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः शरीरावयवाः अग्निर् उवाच श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा घ्राणं धीः खुञ्च भूतगं शब्दस्पर्शरूपरमगन्धाः खादिषु तद्गुणाः

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ “အဆုံးစွန်ကာလယလယ၌ သန္ဓေသားပေါ်ပေါက်မှုကို ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်း” ဟူသော အမည်ရှိ သုံးရာခြောက်ဆယ်ရှစ်မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု “ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ” ဟူသော သုံးရာခြောက်ဆယ်ကိုးမြောက် အခန်း စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်—နား၊ အရေပြား၊ မျက်စိနှစ်လုံး၊ လျှာ၊ နှာခေါင်းနှင့် စိတ်/ဉာဏ်တို့သည် ဓာတ်များနှင့် ဆက်နွယ်၍၊ ၎င်းတို့၏ အာရုံအရာ/ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်ပုံ၊ အရသာ၊ အနံ့ တို့ဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ အာရုံကွင်းများ၌ တည်သည်။

Verse 2

पायूपस्थौ करौ पादौ वाग्भवेत् कर्मखुन्तथा उत्सर्गानन्दकादानगतिवागादि कर्म तत्

အန်နုစ် (pāyu) နှင့် လိင်အင်္ဂါ (upastha)၊ လက်နှစ်ဖက်၊ ခြေထောက်နှစ်ဖက်နှင့် စကားပြောခြင်း (vāk) တို့ကို ကర్మအင်္ဂါများ (karmendriya) ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ အညစ်အကြေးထုတ်ခြင်း၊ လိင်ဆိုင်ရာ ပျော်ရွှင်မှု၊ ယူဆောင်ခြင်း/ဖမ်းယူခြင်း၊ သွားလာခြင်းနှင့် ပြောဆိုခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

Verse 3

पञ्चकर्मेन्द्रियान्यत्र पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि च इन्द्रियार्थाश् च पञ्चैव महाभूता मनो ऽधिपाः

ဤနေရာ၌ လုပ်ဆောင်ရေး အင်္ဂါ ၅ ပါရှိပြီး သိမြင်ရေး အင်္ဂါ ၅ လည်းရှိသည်။ အာရုံဝတ္ထု ၅ နှင့် မဟာဘူတ ၅ တို့လည်းရှိ၍ ထိုအားလုံးအပေါ် စိတ်သည် အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သည်။

Verse 4

आत्माव्यक्तश् चतुर्विंशतत्त्वानि पुरुषः परः संयुक्तश् च वियुक्तश् च यथा मत्स्योदके उभे

အတ္တမနှင့် အဗျက္တ (ပရကృతి)၊ တတ္တဝ ၂၄ ပါးနှင့် အထွတ်အမြတ် ပုရုရှ (Puruṣa) တို့ကို ပေါင်းစည်းလည်း ဖြစ်၊ ခွဲခြားလည်း ဖြစ်ဟု ဆိုကြသည်—ငါးနှင့် ရေကဲ့သို့ အတူရှိသော်လည်း သီးခြားလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 5

अव्यक्तमास्रितानीह रजःसत्त्वतमांसि च आन्तरः पुरुषो जीवः स परं ब्रह्म कारणं

ဤနေရာ၌ ဂုဏ (rajas, sattva, tamas) တို့သည် အဗျက္တ (ပရကृति) အတွင်း၌ တည်ရှိကြသည်။ အတွင်းနေ ပုရုရှ၊ ဇီဝ (jīva) ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်သည် အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အထွတ်အမြတ် ဘြဟ္မန်တည်း။

Verse 6

स याति परमं स्थानं यो वेत्ति पुरुषं परं सप्ताशयाः स्मृता देहे रुधिरस्यैक आशयः

အထွတ်အမြတ် ပုရုရှကို သိသူသည် အမြင့်ဆုံး နေရာသို့ ရောက်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ‘အာရှယ’ ဟု ခေါ်သော အိမ်ရာ ၇ ခုကို သင်ကြားထားပြီး၊ ထိုအထဲမှ တစ်ခုသည် သွေး၏ အာရှယ ဖြစ်သည်။

Verse 7

श्लेष्मणश्चामपित्ताभ्यां पक्वाशयस्तु पञ्चमः वायुमूत्राशयः सप्तः स्त्रीणां गर्भाशयो ऽष्टमः

ပက္ဝာရှယ (အူကြီး) သည် ကဖ (kapha) နှင့် အာမ-ပိတ္တ (āma-pitta) နှင့် ဆက်နွယ်သော အာရှယ အမှတ် ၅ ဖြစ်သည်။ ဝါယု-အာရှယနှင့် မူတြ-အာရှယ (ဆီးအိမ်) ကို အာရှယ အမှတ် ၇ ဟု ရေတွက်ကြပြီး၊ မိန်းမတို့တွင် ဂರ್ಭာရှယ (သားအိမ်) သည် အမှတ် ၈ ဖြစ်သည်။

Verse 8

पित्तात्पक्वाशयो ऽग्नेः स्याद्योनिर्विकशिता द्युतौ पद्मवद्गर्भाशयः स्यात्तत्र घत्ते सरक्तकं

အို အဂ္နိ၊ ပိတ္တဓာတ် အလွန်လွန်ကဲသဖြင့် အူကြီးသည် “ချက်ပြုတ်သကဲ့သို့” ပူလောင်ရောင်ရမ်းလာ၏။ ယိုးနီသည် မမှန်ကန်စွာ ဖွင့်လှစ်၍ တောက်ပလာပြီး၊ ဂರ್ಭအာသယ (သားအိမ်) ကို ကြာပန်းကဲ့သို့ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် သွေးနှင့်ရောသော အရည်ယိုထွက်သည်။

Verse 9

शुक्रं स्वशुक्रतश्चाङ्गं कुन्तलान्यत्र कालतः न्यस्तं शुक्रमतो योनौ नेति गर्भाशयं मुने

အို မုနိ၊ သုက်ရည်သည် မိမိ၏ သုက်အနှစ်သာရနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများ၊ ဆံပင်များတိုင်အောင် ပါဝင်လျက် အချိန်တော်တော်တန်တန်တွင် ထိုနေရာ၌ ထည့်သွင်းထားလျှင်၊ ထိုသုက်ရည်သည် ယိုးနီထဲသို့ ဝင်သော်လည်း (ချက်ချင်း) ဂರ್ಭအာသယ (သားအိမ်) သို့ မရောက်သေးဟု ဆို၏။

Verse 10

ऋतावपि च योनिश्चेद्वातपित्तकफावृता भवेत्तदा विकाशित्वं नैव तस्यां प्रजायते

ဖွားမြင်နိုင်သည့် အချိန် (ṛtu) အတွင်းတောင်မှ ယိုးနီသည် ဝါတ၊ ပိတ္တ၊ ကဖ တို့ကြောင့် ဖုံးကွယ်တားဆီးခံရလျှင် ထိုယိုးနီသည် မှန်ကန်စွာ မဖွင့်နိုင်သဖြင့် ထိုမိန်းမ၌ ကိုယ်ဝန်မတည်နိုင်။

Verse 11

बुक्कात्पुक्कसकप्लीहकृतकोष्ठाङ्गहृद्व्रणाः तण्डकश् च महाभाग निबद्धान्याशये मतः

အို မဟာဘဂ္ဂ၊ ဆီးအိမ်၊ အူအဆုံးပိုင်း (rectum)၊ ပလီဟာ (spleen)၊ ယကရစ် (liver)၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းအင်္ဂါများ (koṣṭha)၊ ခြေလက်အင်္ဂါများနှင့် နှလုံးတို့၌ ဖြစ်သော အနာများ၊ ထို့ပြင် တဏ္ဍက (taṇḍaka) ဟုခေါ်သော ရောဂါကိုလည်း အာသယ (āśaya) အတွင်း၌ တည်နေသော ဝေဒနာများဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 12

रसस्य पच्यमानस्य साराद्भवति देहिनां प्लीहा यकृच्च धर्मज्ञ रक्तफेणाच्च पुक्कसः

အို ဓမ္မသိသူ၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၌ ရသ (rasa) သည် “ချက်ပြုတ်” သကဲ့သို့ အဂ္နိဖြင့် ပြောင်းလဲနေစဉ် ထိုရသ၏ အနှစ်သာရမှ ပလီဟာ (spleen) နှင့် ယကရစ် (liver) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့ပြင် သွေး၏ ဖျားဖျား/အညစ်အကြေးမှ ပုက္ကသ (pukkasa) ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 13

रक्तं पित्तञ्च भवति तथा तण्डकसंज्ञकः मेदोरक्तप्रसाराच्च वुक्कायाः सम्भवः स्मृतः

၎င်းသည် သွေးနှင့် ပိတ္တ (အသည်းရည်/အပူဓာတ်) တို့၏ ရောဂါဖြစ်လာပြီး «တဏ္ဍက» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် «ဝုက္ကာ» သည် အဆီနှင့် သွေးတို့ ပျံ့နှံ့၍ ချို့ယွင်းလွန်ကဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 14

रक्तमांसप्रसाराच्च भवन्त्यन्त्राणि देहिनां सार्धत्रिव्यामसंख्यानि तानि नॄणां विनिर्दिशेत्

သွေးနှင့် အသားတို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းကြောင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အူများ (အတွင်းပိုင်း ပိုက်သဏ္ဌာန် အင်္ဂါများ) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၎င်းတို့၏ အတိုင်းအတာကို ဝျာမ သုံးနှင့် တစ်ဝက်ဟု ဆိုကြပြီး၊ လူတို့အတွက် အထူးသဖြင့် ထုတ်ဖော်ညွှန်ပြရမည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 15

त्रिव्यामानि तथा स्त्रीणां प्राहुर्वेदविदो जनः रक्तवायुसमायोगात् कामेयस्योद्भवः स्मृतः

ဝေဒပညာရှင်တို့က မိန်းမတို့တွင် ဝျာမ သုံး (အတိုင်းအတာ/အခြေအနေ သုံး) ရှိသည်ဟု ကြေညာကြသည်။ ထို့ပြင် ကာမ (လိင်ဆန္ဒ) သည် သွေးနှင့် ဝါယု (အသက်လေ) တို့ ပေါင်းစည်းခြင်းမှ ပေါ်ထွန်းသည်ဟု သင်ကြားထားသည်။

Verse 16

कफप्रसाराद्भवति हृदयं पद्मसन्निभं अधोमुखं तच्छूषिरं यत्र जीवो व्यवस्थितः

ကဖ (kapha) ပျံ့နှံ့ခြင်းကြောင့် နှလုံးသည် ကြာပန်းသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး အောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသည်။ ၎င်းအတွင်းမှာ အလွတ်အပေါက်ရှိပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ဇီဝ (jīva) ဟူသော တစ်ဦးချင်း အသက်သဘောတရား တည်ရှိသည်။

Verse 17

चैतन्यानुगता भावःसर्वे तत्र व्यवस्थिताः तस्य वामे तथा प्लीहा दक्षिणे च तथा यकृत्

အသိဉာဏ်နှင့် လိုက်ပါသော အခြေအနေများ (bhāva) အားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ တည်ရှိကြသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်ဘက်တွင် ပလီဟာ (spleen) ရှိပြီး၊ ညာဘက်တွင် ယကရိတ် (liver) လည်း ရှိသည်။

Verse 18

दक्षिणे च तथा क्लोम पद्मस्यैवं प्रकीर्तितं श्रोतांसि यानि देहे ऽस्मिन् कफरक्तवहानि च

ညာဘက်တွင်လည်း ထိုနည်းတူ «ကလိုမ» ရှိသည်ဟု ဆို၏။ ထို့ကြောင့် «ပဒ္မ» (ကြာပန်းကဲ့သို့သော နှလုံး) ကို ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ကဖနှင့် သွေးကို သယ်ဆောင်သော စရောတစ် (srotas) လမ်းကြောင်းများကိုလည်း ကြေညာထားသည်။

Verse 19

तेषां भूतानुमानाच्च भवतीन्द्रियसम्भवः नेत्रयोर्मण्डलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकं

ထိုကိုယ်ခန္ဓာဓာတ်များကို မဟာဘူတ (ဒြပ်ဓာတ်) များမှ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု အနုမာနဖြင့် ခန့်မှန်းရာမှ အင်ဒြိယ (အာရုံအင်္ဂါ) များ၏ ဖြစ်ပေါ်လာမှုကို သိမြင်ရသည်။ မျက်စိ၌ အဖြူရောင် ဝိုင်းပတ် (sclera) သည် ကဖမှ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဆို၏။

Verse 20

कृष्णञ्च मण्डलं वातात्तथा मवति मातृकं पित्तात्त्वङ्मण्डलं ज्ञेयं मातापितृसमुद्भवं

အနက်ရောင် ဝိုင်းပတ်သည် ဝါတ (vāta) မှ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု နားလည်ရမည်။ ထိုနည်းတူ မိခင်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှတ်အသားလည်း ထင်ရှားလာသည်။ ပိတ္တ (pitta) မှတော့ အရေပြားပေါ် ဝိုင်းပတ်အမှတ်ကို သိရမည်ဖြစ်ပြီး မိဘနှစ်ပါးမှ ဆင်းသက်သော အကြောင်းတရားဖြစ်သည်။

Verse 21

मांसासृक्कफजा जिह्वा मेदो ऽसृक्कफमांसजौ वृषाणौ दश प्राणस्य ज्ञेयान्यायतनानि तु

လျှာသည် အသား၊ သွေးနှင့် ကဖတို့မှ ဖွဲ့စည်းသည်။ အဆီ (medas) သည် သွေး၊ ကဖနှင့် အသားတို့မှ ဖြစ်သည်။ အဏ္ဍနှစ်လုံး (ဝೃಷဏ) သည် အဆီ၊ သွေး၊ ကဖနှင့် အသားတို့မှ ဖြစ်သည်။ ဤတို့ကို ပရာဏ (အသက်ရှုတန်ခိုး) ၏ အာယတန (တည်ရာ) ဆယ်ပါးအနက် တည်ရာများဟု သိရမည်။

Verse 22

मूर्धा हृन्नाभिकण्ठाश् च जिह्वा शुक्रञ्च शोणितं गुदं वस्तिश् च गुल्फञ्च कण्डुराः शोडशेरिताः

ခေါင်း၊ နှလုံးဒေသ၊ ဗိုက်ခေါင်း (နာဘိ) နှင့် လည်ချောင်း; လျှာ; သုက်နှင့် သွေး; အနောက်ပေါက် (ဂုဒ) ; ဆီးအိမ် (ဝတ္တိ) ; နှင့် ခြေချောင်းအဆစ် (ဂုလ္ဖ) — ဤတို့ကို ယားယံခြင်း၏ တည်ရာ (သို့) ပေါ်ထွန်းရာ ဆယ့်ခြောက်ပါးဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 23

द्वे करे द्वे च चरणे चतस्रः पृष्ठतो गले देहे पादादिशीर्षान्ते जालानि चैव षोडश

လက်တွင် «ဇာလာ» နှစ်ခု၊ ခြေတွင် နှစ်ခုရှိ၏။ ကျောဘက်နှင့် လည်ချောင်း၌ လေးခုရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ခြေဖျားမှ ခေါင်းအဆုံးတိုင်အောင် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း «ဇာလာ» စုစုပေါင်း ဆယ့်ခြောက်ခုရှိသည်။

Verse 24

मांसस्नायुशिरास्थिन्यः चत्वारश् च पृथक् पृथक् मणिबन्धनगुल्फेषु निबद्धानि परस्परं

အသား၊ စနာယု (ကြော/တင်ဒန်)၊ သီရာ (သွေးကြော/နာဍီ) နှင့် အရိုး—ဤလေးပါးသည် တစ်ခုချင်းကွဲပြားသော်လည်း—လက်ကောက်ဆစ်နှင့် ခြေခေါက်ဆစ်၌ အပြန်အလှန် ချည်နှောင်ထားကြသည်။

Verse 25

षट्कूर्चानि स्मृतानीह हस्तयोः पादयोः पृथक् ग्रीवायाञ्च तथा मेढ्रे कथितानि मनीषिभिः

ဤနေရာ၌ «ကူးရ္စ» အချက်အလက် ခြောက်ခုကို အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ လက်များနှင့် ခြေများတွင် သီးခြားစီရှိသကဲ့သို့ လည်ပင်းနှင့် လိင်အင်္ဂါ၌လည်း ရှိကြောင်းကို ပညာရှိတို့က ဆိုထားသည်။

Verse 26

पृष्ठवंशस्योपगताश् चतस्रो मांसरज्जवः नवत्यश् च तथा पेश्यस्तासां बन्धनकारिकाः

ကျောရိုးတန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အသားကြိုး လေးချောင်းရှိ၏။ ထို့ပြင် «ပေရှီ» ဟုခေါ်သော ကြော/အသားကြိုးပတ်များ ကိုးဆယ်ရှိပြီး၊ ထိုကြိုးများ၏ ချည်နှောင်တင်းကျပ်စေသော အချိတ်အဆက်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြသည်။

Verse 27

सीरण्यश् च तथा सप्त पञ्च मूर्धानमाश्रिताः एकैका मेढ्रजिह्वास्ता अस्थि षष्टिशतत्रयं

ထို့အတူ «သီရာဏ္ယ» အစု ခုနစ်စုရှိပြီး၊ ခေါင်း၌ တည်ရှိသော အစု ငါးစုလည်းရှိ၏။ တစ်ခုချင်းစီသည် တစ်လုံးတည်းဖြစ်ပြီး၊ လျှာနှင့် လိင်အင်္ဂါကိုလည်း ထိုသို့ ရေတွက်ကြသည်။ အရိုးစုစုပေါင်း သုံးရာခြောက်ဆယ်ရှိသည်။

Verse 28

सूक्ष्मैः सह चतुःषष्ठिर्दशना विंशतिर्नखाः पाणिपादशलाकाश् च तासां स्थानचतुष्टयं

အသေးငယ်သောအရာများပါဝင်၍ သွားစုစုပေါင်း ၆၄ ရှိသည်။ လက်သည်း/ခြေသည်း ၂၀ ရှိသည်။ ထို့ပြင် လက်နှင့်ခြေ၏ တံတားကဲ့သို့သော လက်ချောင်း၊ ခြေချောင်းတို့ရှိပြီး၊ ထိုအရာများသည် နေရာ ၄ မျိုးအဖြစ် ခွဲဝေတည်ရှိသည်။

Verse 29

षष्ट्यङ्गुलीनां द्वे पार्ष्ण्योर्गुल्फेषु च चतुष्टयं चत्वार्यरत्न्योरस्थीनि जङ्घयोस्तद्वदेव तु

လက်ချောင်းအရိုး (phalanges) ၆၀ ရှိသည်။ ခြေခလယ် (heel) တွင် ၂ ခု၊ ခြေခေါင်း (ankle) တွင် ၄ ခု၊ လက်မောင်းအောက်ပိုင်း (forearm) တွင် ၄ ခုရှိပြီး၊ ခြေမောင်းအောက်ပိုင်း (shank) တွင်လည်း ထိုနည်းတူ ရှိသည်။

Verse 30

द्वे द्वे जानुकपोलोरुफलकांशसमुद्भवं अक्षस्थानांशकश्रोणिफलके चैवमादिशेत्

ထိုနည်းတူပင် နှစ်ခုစီဟု သတ်မှတ်ရမည်—ဒူးအပိုင်း၊ ပါးအပိုင်း၊ နှင့် ပေါင်ပြား (femoral) အပိုင်းတို့တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့အပြင် အက်ဆယ်-အဆစ် (axle-joint) နေရာရှိ အပိုင်းနှင့် တင်ပါးပြား (hip/pelvic plate) အပိုင်းတို့တွင်လည်း နှစ်ခုစီဟု ဆိုရမည်။

Verse 31

भगास्तोकं तथा पृष्ठे चत्वारिंशच्च पञ्च च ग्रीवायाञ्च तथास्थीनि जत्रुकञ्च तथा हमुः

တင်ပါးအောက်ပိုင်း (bhaga) တွင် အရိုးအနည်းငယ်ရှိသည်။ ကျောပိုင်းတွင် ၄၅ ရှိသည်။ လည်ပင်းတွင်လည်း အရိုးများရှိပြီး၊ လည်ခေါင်းရိုး (jatrukā) နှင့် မေးရိုး (hanu) တို့လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 32

तन्मूलं द्वेललाटाक्षिगण्डनासाङ्घ्य्रवस्थिताः पर्शुकास्तालुकैः सार्धमर्वुदैश् च द्विसप्ततिः

၎င်း၏ အမြစ်မှ စ၍ နှစ်စုရှိသည်—နဖူး၊ မျက်စိ၊ ပါး၊ နှာခေါင်းနှင့် ခြေတို့တွင် တည်ရှိသည်။ နံရိုးများကို အာခေါင် (palate) များနှင့် အဖုအထစ်/ဂလန်ဒ်ဖောင်း (arbuda) များနှင့်အတူ စုစုပေါင်း ၇၂ ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 33

द्वेशङ्खके कपालानि चत्वार्येव शिरस् तथा उरः सप्तदशास्थीनि सन्धीनां द्वे शते दश

ဦးခေါင်း၏ ဘေးဘက်နှစ်ဖက်တွင် ခေါင်းခွံပြား ၄ ခုရှိ၍၊ ဦးခေါင်းတွင်လည်း ထိုနည်းတူရှိသည်။ ရင်ဘတ်တွင် အရိုး ၁၇ ခုရှိပြီး၊ အဆစ်များသည် စုစုပေါင်း ၂၁၀ ခု ဖြစ်သည်။

Verse 34

अष्टषष्टिस्तु शाखासु षष्टिश् चैकविवर्जिता अन्तरा वै त्र्यशीतिश् च स्नायोर् नवशतानि च

လက်ခြေတို့သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ (śākhā) တွင် အရိုး ၆၈ ခုရှိသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာအလယ်ပိုင်းတွင် ၆၀ ခုရှိသော်လည်း တစ်ခုကို ချန်လှပ်၍ ရေတွက်သည်။ အလယ်အလတ်ပိုင်းများတွင် ၈၃ ခုရှိပြီး၊ ကြောတင်းများ (snāyu) သည် ၉၀၀ ခု ဖြစ်သည်။

Verse 35

त्रिंशाधिके द्वे शते तु अन्तराधौ तु सप्ततिः ऊर्ध्वगाः षट्शतान्येव शाखास्तु कथितानि तु

စုစုပေါင်း ၂၃၀ ဟု ရေတွက်သော အစုအဖွဲ့တွင်၊ အလယ်အလတ်ရေတွက်အတွင်း ၇၀ ရှိသည်။ ထို့အပြင် အထက်ပိုင်းရေတွက်၌ စာခါ (śākhā) ဟုခေါ်သော ခွဲခက်များသည် တိတိကျကျ ၆၀၀ ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 36

पञ्चपेशीशतान्येव चत्वारिंशत्तथोर्ध्वगाः चतुःशतन्तु शाखासु अन्तराधौ च षष्टिका

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အသားကြော (peśī) သည် ၅၀၀ ခုရှိပြီး၊ ထို့အပြင် အထက်ပိုင်းတွင် ၄၀ ခု ထပ်ရှိသည်။ ထိုအထဲမှ ၄၀၀ ခုသည် လက်ခြေ (śākhā) တွင်ရှိပြီး၊ ၆၀ ခုသည် အလယ်ပိုင်း/ကိုယ်ခန္ဓာ (antarādhi) တွင်ရှိသည်။

Verse 37

स्त्रीणाम् चैकाधिका वै स्याद्विंशतिश् चतुरुत्तरा स्तनयोर्दश योनौ च त्रयोदश तथाशये

မိန်းမတို့တွင် ရေတွက်ချက်သည် တစ်ခု ပို၍ ၂၄ ဖြစ်သည်။ နို့အုံနှစ်ဖက်တွင် ၁၀ (လမ်းကြောင်း/ဖွဲ့စည်းမှု) ရှိပြီး၊ ယောနိတွင် ၁၃ ရှိသည်။ ထို့အတူ အာရှယ (သားအိမ်/ဝမ်းအုံ) တွင်လည်း ရှိသည်။

Verse 38

गर्भस्य च चतस्रः स्युः शिराणाञ्च शरीरिणां त्रिंशच्छतसहस्राणि तथान्यानि नवैव तु

သန္ဓေသားအတွင်း၌ အဓိက သီရာ (śirāḥ) လမ်းကြောင်း ၄ ခု ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ သတ္တဝါတို့တွင် သီရာလမ်းကြောင်း ၃၀၀,၀၀၀ ရှိပြီး ထပ်မံ ၉ ခုလည်း ရှိသည်။

Verse 39

षट्पञ्चाशत्सहस्राणि रसन्देहे वहन्ति ताः केदार इव कुल्याश् च क्लेदलेपादिकञ्च यत्

သီရာလမ်းကြောင်း ၅၆,၀၀၀ သည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ရသ (rasa) အာဟာရရည်ကို သယ်ဆောင်ကြသည်။ လယ်ကွင်းရှိ ရေမြောင်းများကဲ့သို့ စိုထိုင်းမှု၊ လိမ်းကပ်မှုနှင့် အာဟာရဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ကိုယ်တစ်လျှောက် ဖြန့်ဝေသည်။

Verse 40

द्वासप्ततिस् तथा कोट्यो व्योम्नामिह महामुने मज्जाया मेदसश् चैव वसायाश् च तथा द्विज

ဤနေရာ၌ မဟာမုနိရေ၊ ‘ဗျောမန်’ (vyoman) ဟူသော အာကာသဆိုင်ရာ လွတ်လပ်နေရာများ ၇၂ ကောဋိ ရှိသည်။ ထို့အတူ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ အရိုးမြစ် (marrow)၊ အဆီ (fat) နှင့် ဝစာ (suet/tallow) တို့လည်း ၇၂ ကောဋိစီ ရှိသည်။

Verse 41

मूत्रस्य चैव पित्तस्य श्लेष्मणः शकृतस् तथा पञ्चपेशीशतान्यत्रेति ख , ञ च रक्तस्य सरसस्यात्र क्रमशो ऽञ्जलयो मताः

ဤနေရာ၌ ဆီး၊ ပိတ္တ (bile)၊ သလေရှ္မ (phlegm) နှင့် မစင်တို့၏ ပမာဏကို အဉ္ဇလိ (añjali: လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်ခွက်လုပ်တိုင်းတာ) ဖြင့် အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ပြင် အချို့သော ပုဒ်မူကွဲ (kha, ña) များတွင် ကြွက်သားအရေအတွက် ၅၀၀ ဟုလည်း ဆိုသည်။ ထို့အတူ သွေးနှင့် rasa (အာဟာရရည်) ၏ ပမာဏကိုလည်း အစဉ်လိုက် အဉ္ဇလိအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

Verse 42

अर्धार्धाभ्यधिकाः सर्वाः पूर्वपूर्वाञ्जलेर्मताः अर्धाञ्जलिश् च शुक्रस्य तदर्धञ्च ततौजसः

အရင်ဖော်ပြခဲ့သော ပမာဏအားလုံးကို အရင်အရင် အဉ္ဇလိထက် တစ်နှစ်ခွဲ (၁ + ၁/၂) ပိုကြီးသည်ဟု နားလည်ကြသည်။ သုက္ကရ (śukra) ၏ ပမာဏကို အဉ္ဇလိ တစ်ဝက်ဟု ဆိုပြီး၊ ဩဇස් (ojas) ၏ ပမာဏသည် ထို၏ တစ်ဝက် (အဉ္ဇလိ လေးပုံတစ်ပုံ) ဖြစ်သည်။

Verse 43

रजसस्तु तथा स्त्रीणाञ्चतस्रः कथिता बुधैः शरीरं मलदोषादि पिण्डं ज्ञात्वात्मनि त्यजेत्

ထို့အတူ ပညာရှိတို့က မိန်းမတို့၏ ရာသီသွေးစီးဆင်းမှု အခြေအနေ ၄ မျိုးကို ဖော်ပြထားသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် အညစ်အကြေးနှင့် ဒိုးရှ (ကိုယ်တွင်းဓာတ်ချို့ယွင်းမှု) စသည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော စုပေါင်းတစ်ခုသာဟု သိမြင်ပြီး အတ္တမန်၌ ထိုကိုယ်နှင့် ကိုယ်တိုင်တူညီဟု ခံယူမှုကို စွန့်လွှတ်သင့်သည်။