Adhyaya 276
Chapter 276 — राजवंशवर्णनम् (Description of Royal Lineages)
အဂ္နိ–ဝသိဋ္ဌ သင်္ကြန်အရ ဤအဓ್ಯಾಯသည် ယခင်က ကမ္ဘာဗေဒ/သူရဲကောင်းဇာတ်ကြောင်းမှ ဝံသဗိဒ္ယာသို့ ပြောင်းလဲကာ မင်းဆက်အစဉ်အလာကို စနစ်တကျ မှတ်မိခြင်းနှင့် ဇနပဒ (janapada) အမည်များကို ဖော်ပြသည်။ အဂ္နိသည် Turvasu မှ စ၍ Varga, Gobhānu, Traiśāni, Karaṇdhama, Marutta, Duṣmanta, Varūtha, Gāṇḍīra ဟူသော မင်းများကို ဆက်တိုက် ရေတွက်ပြီး၊ ထို့နောက် Gāndhāra, Kerala, Cola, Pāṇḍya, Kola စသည့် အင်အားကြီး ဒေသပြည်သူများကို ဖော်ပြကာ မင်းဆက်မှတ်ဉာဏ်နှင့် ဒေသအတ္တလက္ခဏာ တစ်ခုတည်းအဖြစ် ချိတ်ဆက်ထားသည်ကို ပြသည်။ ထို့ပြင် Druhyu မျိုးဆက် (Vabhrusetu, Purovasu, Dharma, Ghṛta, Viduṣ, Pracetas နှင့် သားတစ်ရာ) ကို ဆက်လက်ဖော်ပြပြီး Sṛñjaya/Jā-Sṛñjaya နှင့် Janamejaya သို့ ရောက်ကာ Uśīnara ဆက်နွယ်သော မျိုးခွဲများမှ Śivi ၏ သားများ Pṛthudarbha, Vīraka, Kaikeya, Bhadraka တို့ကြောင့် ဒေသအမည်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် Aṅga မင်းဆက်အစဉ် (Aṅga → Dadhivāhana → Diviratha → … → Karṇa → Vṛṣasena → Pṛthusena) ကို စုစည်းကာ နောက်တစ်ခန်းတွင် Puru မျိုးဆက်သို့ ကူးပြောင်းမည်ဟု အညွှန်းပေးသည်။ ဓမ္မအဓိပ္ပါယ်မှာ ရာဇဓမ္မကို သန့်ရှင်းသော ဆက်စပ်မှုအပေါ် တည်စေခြင်းဖြစ်ပြီး မင်းအာဏာ၊ နယ်မြေ၊ လူမှုစည်းကမ်းတို့ကို ဘုရားမှ မှတ်မိထားသော ကမ္ဘာစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် တင်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सुरासुरैर् अमन्थाब्धिमिति क , छ च देवासुरहरो ऽभवदिति क , घ , ञ , ट च अथ षट्सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजवंशवर्णनं अग्निर् उवाच तुर्वसोश् च सुतो वर्गो गोभानुस्तस्य चात्मजः गोभानोरासीत् त्रैशानिस्त्रैशानेस्तु करन्धमः
«အခန်း ၂၇၅» ကို ‘ဒေဝနှင့် အဆုရတို့က သမုဒ္ဒရာကို မန်ထာ (လှုပ်နှိုး) ခဲ့ပုံ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အချို့သော ပုဒ်မကွဲများတွင် ‘ဒေဝနှင့် အဆုရတို့ကို သတ်ဖြတ်သူ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း’ ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ယခု «အခန်း ၂၇၆»—ရာဇဝంశများ၏ ဖော်ပြချက်—စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– တုရ္ဝသုမှ ဗဂ္ဂ ပေါ်ထွန်း၍၊ သူ၏သားမှာ ဂိုဘ္ဟာနု ဖြစ်သည်။ ဂိုဘ္ဟာနုမှ တြိုင်ရှာနိ ဖြစ်၍၊ တြိုင်ရှာနိမှ ကရန္ဓမ ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 2
करन्धमान्मरुत्तोभूद् दुष्मन्तस्तस्य चात्मजः दुष्मन्तस्य वरूथो ऽभूद्गाण्डीरस्तु वरूथतः
ကရန္ဓမာန်မှ မရုတ္တ ပေါ်ထွန်း၍၊ သူ၏သားမှာ ဒုෂ္မန္တ ဖြစ်သည်။ ဒုෂ္မန္တ မှ ဝရူထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ဝရူထ မှ ဂဏ္ဍီရ ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 3
गाण्डीराच्चैव गान्धारः पञ्च जानपदास्ततः गान्धाराः केरलाश्चोलाः पाण्ड्याः कोला महाबलाः
ဂဏ္ဍီရ (ဒေသ) မှ ဂန္ဓာရ လည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် နယ်မြေပြည်သူ ငါးမျိုးကို ရေတွက်ဆိုသည်—ဂန္ဓာရ၊ ကေရလ၊ ခိုးလ၊ ပာဏ္ဍျ၊ နှင့် ကိုလာ—အားလုံး မဟာဗလ (အလွန်အင်အားကြီး) ဖြစ်ကြသည်။
Verse 4
द्रुह्यस्तु वभ्रुसेतुश् च बभ्रुसेतोः पुरोवसुः ततो गान्धारा गान्धारैर् धर्मो धर्माद् घृतो ऽभवत्
ဒြုဟျု မှ ဝဗ္ရုဆေတု ပေါ်ထွန်း၍၊ ဝဗ္ရုဆေတု မှ ပုရောဝသု ပေါ်ထွန်းသည်။ ထိုသူမှ ဂန္ဓာရတို့ ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ ဂန္ဓာရတို့အတွင်း၌ ဓမ္မ ပေါ်ထွန်းကာ ဓမ္မ မှ ဂྲတ (Ghṛta) ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 5
घृतात्तु विदुषस्तस्मात् प्रचेतास्तस्य वै शतम् आनद्रश् च सभानरश्चाक्षुषः परमेषुकः
ဂྲတ (Ghṛta) မှ ပညာရှိ ဝိဒုෂ (Viduṣ) ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုသူမှ ပရချေတတ် (Pracetas) ပေါ်ထွန်းသည်။ ထိုသူ၌ အမှန်တကယ် သားတစ်ရာ ရှိ၍—အာနဒြ၊ သဘ္ဟာနရ၊ အာက္ရှုသ၊ ပရမေရှုက တို့ဖြစ်ကြသည်။
Verse 6
सभानरात् कालानलः कालानलजस्रृञ्जयः पुरञ्जयः सृञ्जयस्य तत्पुत्रो जनमेजयः
သဘ္ဟာနရ မှ ကာလာနလ ပေါ်ထွန်း၍၊ ကာလာနလ မှ ဇာ-စೃဉ္ဇယ (Jā-Sṛñjaya) ပေါ်ထွန်းသည်။ (ထိုသူမှ) ပုရဉ္ဇယ (Purañjaya) ပေါ်ထွန်း၍၊ စೃဉ္ဇယ၏ သားမှာ ဇနမေဇယ (Janamejaya) ဖြစ်သည်။
Verse 7
तत्पुत्रस्तु महाशालस्तत्पुत्रो ऽभुन्महामनाः तस्मादुशीनरो ब्रह्मन्नृगायान्तु नृगस्ततः
ထိုသူ၏သားမှာ မဟာရှာလာ ဖြစ်၏။ မဟာရှာလာ၏သားမှာ စိတ်ကြီးမြတ်သော မဟာမနာ ဖြစ်၏။ ထိုသူမှ ဥရှီနရ ပေါ်ထွန်းလာ၏၊ အို ဗြာဟ္မဏာ; ဥရှီနရမှ နೃဂ ပေါ်လာ၏—ဤသို့ မျိုးရိုးဆက်လက်သွား၏။
Verse 8
नरायान्तु नरश्चासीत् कृमिस्तु कृमितः सुतः शोभानुस्तस्य चात्मज इति ख शोभानोरासीदिति ख कर्णा इति ज , ट च दशायां सुब्रतो जज्ञे दृशद्वत्यां शिविस् तथा
နရာယာန္တုမှ နရ ပေါ်ဖွား၏။ နရမှ ကೃမိ ဖြစ်၏၊ ကೃမိ၏သားမှာ ကೃမိတ ဖြစ်၏။ ထိုသူ၏သားမှာ ရှိုဘာနု (အချို့ပုဒ်တွင် ရှိုဘာနောရ ဟုလည်းဖတ်) ဖြစ်၏။ စာမူအချို့တွင် အမည်ကို ကဏ္ဏာ ဟုဖတ်ကြသည်။ ဒဿာ၌ သုဗြတ ပေါ်ဖွား၍၊ ဒೃశဒ္ဝတီ နယ်/မြစ်ဒေသ၌လည်း ရှိဝိ ပေါ်ဖွား၏။
Verse 9
शिवे पुत्रास्तु चत्वारः पृथुदर्भश् च वीरकः कैकेयो भद्रकस्तेषां नाम्रा जनपदाः शुभाः
ရှိဝိတွင် သားလေးယောက်ရှိ၏—ပೃထုဒರ್ಭ, ဝီရက, ကૈကေယ, နှင့် ဘဒ္ရက။ သူတို့၏အမည်များမှ မင်္ဂလာရှိသော ဇနပဒ (ဒေသနိုင်ငံ) များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
Verse 10
तितिक्षुरुशीनरजस्तितिक्षोश् च रुषद्रथः रुषद्रथादभूत्पैलः पैलाच्च सुतपाः सुतः
တိတိက္ရှုမှ ဥရှီနရာဇ ပေါ်ဖွား၏။ တိတိက္ရှုမှပင် ရုෂဒ္ရထ လည်း ပေါ်ဖွား၏။ ရုෂဒ္ရထမှ ပိုင်လ ဖြစ်၍၊ ပိုင်လမှ သား သုတပါ ပေါ်ဖွား၏။
Verse 11
महायोगि बलिस्तस्मादङ्गो वङ्गश् च मुख्यकः पुण्ड्रः कलिङ्गो बालेयो बलिर्योगी बलान्वितः
မဟာယောဂီ ဘလိ ထိုသူမှ အင်္ဂ နှင့် အထူးထင်ရှားသော ဝင်္ဂ တို့အပြင် ပုဏ္ဍြ, ကလိင်္ဂ, နှင့် ဘာလေယ တို့ ပေါ်ဖွား၏။ ထို ဘလိ သည် အင်အားပြည့်ဝသော ယောဂီ ဖြစ်၏။
Verse 12
अङ्गाद्दधिवाहनो ऽभूत् तस्माद्दिविरथो नृपः दिविरथाद्धर्मरथस्तस्य चित्ररथः सुतः
အင်္ဂမှ ဒဓိဝာဟန ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုသူမှ မင်း ဒိဝိရထ ပေါ်ထွန်း၏။ ဒိဝိရထမှ ဓမ္မရထ ဖြစ်၍၊ ထို၏ သားမှာ စိတ္တရထ ဖြစ်၏။
Verse 13
चित्ररथात्सत्यरथो लोमपदश् च तत्सुतः लोमपादाच्चतुरङ्गः पृथुलाक्षश् च तत्सुतः
စိတ္တရထမှ သတ္တျရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထို၏ သားမှာ လောမပဒ ဖြစ်၏။ လောမပဒမှ စတုရင်္ဂ ဖြစ်၍၊ ထို၏ သားမှာ ပೃထုလာက္ษ ဖြစ်၏။
Verse 14
पृथुलाक्षाच्च चम्पो ऽभूच्चम्पाद्धर्यङ्गको ऽभवत् हर्यङ्गाच्च भद्ररथो बृहत्कर्मा च तत्सुतः
ပೃထုလာက္ษမှ ခမ္ပ ပေါ်ထွန်း၍၊ ခမ္ပမှ ဟရျင်္ဂ ဖြစ်၏။ ဟရျင်္ဂမှ ဘဒ္ရရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထို၏ သားမှာ ဗృဟတ်ကರ್ಮာ ဖြစ်၏။
Verse 15
तस्मादभूद्वॄहद्भानुर्वृहद्भानोर्बृहात्मवान् तस्माज्जयद्रथो ह्य् आसीज्जयद्रथाद्वृहद्रथः
ထိုသူမှ ဝૃဟဒ္ဘာနု ပေါ်ထွန်း၍၊ ဝૃဟဒ္ဘာနုမှ ဗૃဟာတ္မဝါန် ဖြစ်၏။ ထိုသူမှ အမှန်တကယ် ဂျယဒ္ရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ဂျယဒ္ရထမှ ဝૃဟဒ္ရထ ဖြစ်၏။
Verse 16
वृहद्रथाद्विश्वजिच्च कर्णो विश्वजितो ऽभवत् कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तदात्मजः एतो ऽङ्गवंशजा भूपाः पूरोर्वंशं विबोध मे
ဝૃဟဒ္ရထမှ ဝိශ්ဝဇိတ ပေါ်ထွန်း၍၊ ဝိශ්ဝဇိတမှ ကර්ဏ ပေါ်ထွန်း၏။ ကර්ဏ၏ သားမှာ ဝೃಷစေန ဖြစ်၍၊ ထို၏ သားမှာ ပૃထုစေန ဖြစ်၏။ ဤသို့ အင်္ဂဝంశမှ မင်းများ ဖြစ်ကြ၏။ ယခု ငါထံမှ ပူရုဝంశကို သိမြင်လော့။
Frequently Asked Questions
It presents rajavaṁśa-varṇana—genealogical succession of kings and the emergence of janapadas—linking dynastic memory to dharmic kingship and cultural geography.
Gāndhāras, Keralas, Colas (Cholas), Pāṇḍyas, and Kola are enumerated as powerful territorial peoples.
By grounding sovereignty in sacred lineage and remembered precedent, it frames governance and territory as dharmically ordered realities rather than merely political constructs.
Yes—names such as Śobhānu/Śobhānor and Karṇā appear as manuscript variants, indicating a living transmission and the need for critical comparison across recensions.