Adhyaya 343

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अलङ्कारे शब्दालङ्कारनिरूपणं नाम द्विचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्रिचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अर्थालङ्काराः अग्निर् उवाच अलङ्करणमर्थानामर्थालङ्कार इष्यते तं विना शब्दसौन्दर्यमपि नास्ति मनोहरम्

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «စကားလုံးအလင်္ကာရ (Śabdālaṅkāra) ရှင်းလင်းချက်» ဟူသော အခန်း—၃၄၂ အခန်း—ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၃၄၃ အခန်း «အဓိပ္ပါယ်အလင်္ကာရ (Arthālaṅkāra)» ကို စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်— «အဓိပ္ပါယ်တို့ကို တန်ဆာဆင်ခြင်းကို ‘အဓိပ္ပါယ်အလင်္ကာရ’ ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုအရာမရှိလျှင် စကားလုံး၏ အလှတရားပင်လျှင် မနူးညံ့မချိုမြိန်» ဟု။

Verse 2

अर्थालङ्काररहिता विधवेव सरस्वती स्वरूपमथ सादृश्यमुत्प्रेक्षातिशयावपि

အဓိပ္ပါယ်အလင်္ကာရ (arthālaṅkāra) မရှိသော စကား (စရஸဝတီ) သည် မုဆိုးမကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ယခု ထိုအလင်္ကာရတို့၏ သဘောသဘာဝ (svarūpa) နှင့် တူညီမှု (sādṛśya)၊ ကဗျာဆန်သော စိတ်ကူးထင်မြင်မှု (utprekṣā)၊ အလွန်အကျွံဖော်ပြမှု (atiśaya) တို့ကိုလည်း ဖော်ပြမည်။

Verse 3

विभावना विरोधश् च हेतुश् च सममष्टधा स्वभाव एव भावानां स्वरूपमभिधीयते

ဗိဘာဝနာ (vibhāvanā)၊ ဝိရောဓ (virodha) နှင့် ဟေတု (hetu) — ထိုသို့ အမျိုးအစားရှစ်ပါးအဖြစ် — အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘာဝတရား (svabhāva) ကိုပင် ၎င်းတို့၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာဖြစ်သော ရုပ်သဘော (svarūpa) ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 4

निजमागन्तुकञ्चेति द्विविधं तदुदाहृतम् सांसिद्धिकं नियं नैमित्तिकमागन्तुकं तथा

၎င်းကို အမျိုးအစားနှစ်ပါးဟု ကြေညာသည်— နိဇ (nija) ဟူသော မူလအတွင်းသဘောနှင့် အာဂန္တုက (āgantuka) ဟူသော အခါအားလျော်စွာ ရရှိလာသည့်သဘော။ နိဇသည် သဘာဝမွေးရာပါ စည်းကမ်း (sāṃsiddhika) ဖြစ်ပြီး၊ အာဂန္တုကသည် အထူးအခါအတွက် ပြုလုပ်သည့် နိုင်မိတ္တိက (naimittika) ဖြစ်သည်။

Verse 5

विधुरेवेति ख , ट च सादृश्यं धर्मसामान्यमुपमा रूपकं तथा महोक्त्यर्थान्तरन्यासाविति स्यात्तु चतुर्विधम्

ဥပမာ (upamā) ဟူသော တူညီနှိုင်းယှဉ်ခြင်းသည် လေးမျိုးရှိသည်— (၁) စာဒೃശ്യ (sādṛśya) တူညီမှု, (၂) ဓမ္မသာမာနျ (dharma-sāmānya) အင်္ဂါရပ်တူ၏ အထွေထွေမှု, (၃) ရူပက (rūpaka) အလားတူကို တိုက်ရိုက်အဖြစ်သတ်မှတ်သော ဥပမာ/မက်တာဖာ, (၄) မဟောက္တိ (mahokti) အလွန်အကျွံဖော်ပြခြင်း နှင့် အဓိပ္ပါယ်အခြားဖြင့် ထောက်ခံခြင်း (arthāntaranyāsa) တို့၏ တွဲဖက်။

Verse 6

उपमा नाम सा यस्यामुपमानोपमेययोः सत्ता चान्तरसामान्ययोगित्वेपि विवक्षितं

ဥပမာ (Upamā) ဟူသည်မှာ နှိုင်းယှဉ်စံ (upamāna) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခံအရာ (upameya) တို့အကြား ဆက်နွယ်မှုကို ရည်ရွယ်ဖော်ပြသည့် အလင်္ကာဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းပိုင်းတွင် မျှဝေသော သာမန်ဂုဏ် (အတူတူသော သဘောလက္ခဏာ) ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုသို့တူညီနိုင်သော်လည်း။

Verse 7

किञ्चिदादाय सारूप्यं लोकयात्रा प्रवर्तते समासेनासमासेन सा द्विधा प्रतियोगिनः

တူညီမှုအနည်းငယ်ကို ယူဆောင်အသုံးပြုခြင်းကြောင့် လူလောက၏ သာမန်စကားအသုံး (lokayātrā) သည် ဆက်လက်လည်ပတ်လာသည်—သမားသမား (samāsa) ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သမားမပါဘဲလည်းကောင်း; ထို့ကြောင့် ဆက်စပ်နေသော အဖက်ဖက်အခေါ်အဝေါ်များ (pratiyogin) အရ နှစ်မျိုးရှိသည်။

Verse 8

विग्रहादभिधानस्य ससमासान्यथोत्तरा उपमाद्योतकपदेनोपमेयपदेनच

ခွဲဖော်ရှင်းလင်းခြင်း (vigraha) မှတစ်ဆင့် အမည်ခေါ်ဆိုမှု/ဖော်ပြချက် (abhidhāna) ကို သတ်မှတ်ရမည်။ သမား (samāsa) တွင် နောက်ဆက်အဖွဲ့ဝင်များကို ထိုသဘောအတိုင်း နားလည်ရသည်။ ဥပမာ (upamā) တွင် နှိုင်းယှဉ်မှုကို ညွှန်ပြသော စကားလုံး (upamā-dyotaka) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခံအရာကို ဆိုသော စကားလုံး (upameya) တို့ဖြင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။

Verse 9

ताभ्याञ्च विग्रहात्त्रेधा ससमासान्तिमात् त्रिधा विशिष्यमाणा उपमा भवन्त्यष्टादश स्फुटाः

ထိုနှစ်မျိုးမှလည်း ခွဲဖော်ရှင်းလင်းခြင်း (vigraha) အရ သုံးမျိုးဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် သမားအဆုံးအဖွဲ့ဝင် (samāsānta) မှလည်း သုံးမျိုးဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော ဥပမာများ (upamā) သည် ထင်ရှားစွာ ၁၈ မျိုး ဖြစ်သည်။

Verse 10

यत्र साधारणो धर्मः कथ्यते गम्यते ऽपि वा ते धर्मवस्तुप्राधान्याद्धर्मवस्तूपमे उभे

သာမန်ဂုဏ်/အတူတူသော သဘောလက္ခဏာ (dharma) ကို တိတိကျကျ ပြောထားသော်လည်းကောင်း၊ သဘောပေါက်ရုံသာဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုနှစ်ဖက်သည် အရာဝတ္ထု/အကြောင်းအရာ (vastu) ကို အဓိကထားသဖြင့် «ဓမ္မဝတ္ထု-ဥပမာ» (dharmavastu-upamā) ဟု ခေါ်သော ဥပမာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

Verse 11

तुल्यमेवोपमीयेते यत्रान्योन्येन धर्मिणौ परस्परोपमा सा स्यात् प्रसिद्धेरन्यथा तयोः

တူညီသည့်ဂုဏ်သတ္တိများရှိသော အခြေခံအရာနှစ်ခုကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် တူညီကြောင်း ဖော်ပြ၍ အပြန်အလှန် နှိုင်းယှဉ်ထားလျှင် ၎င်းကို «အပြန်အလှန် ဥပမာ» (parasparopamā) ဟု ခေါ်သည်။ မဟုတ်လျှင် ပိုမိုလူသိများ၍ စံအဖြစ် တည်မြဲသော အရာကို အခြေခံကာ နှိုင်းယှဉ်မှုကို သတ်မှတ်ရသည်။

Verse 12

विपरीतोपमा सा स्याद्व्यावृत्तेर् नियमोपमा अन्यत्राप्यनुवृत्तेस्तु भवेदनियमोपमा

၎င်းကို «ပြောင်းပြန် ဥပမာ» (viparītā-upamā) ဟု ခေါ်သည်။ နှိုင်းယှဉ်မှုကို ဖယ်ရှားခြင်း/ပယ်ထုတ်ခြင်း (vyāvṛtti) ဖြင့် ကန့်သတ်ထားလျှင် «ကန့်သတ် ဥပမာ» (niyama-upamā) ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဖော်ပြထားသော တူညီမှုသည် အခြားနေရာများသို့ပါ ဆက်လက်သက်ရောက်နိုင်လျှင် «မကန့်သတ် ဥပမာ» (aniyama-upamā) ဖြစ်လာသည်။

Verse 13

समुच्चयोपमातो ऽन्यधर्मवाहुल्यकीर्तनात् वहोर्धम्मस्य साम्येपि वैलक्ष्ण्यं विवक्षितं

ဤနေရာတွင် ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ရပ် တူညီနေသော်လည်း «ကွဲပြားထူးခြားမှု» ကို ရည်ရွယ်ဖော်ပြထားသည်။ အကြောင်းမှာ «စုစည်း ဥပမာ» (samuccayopamā) နှင့် မတူဘဲ အခြားအပိုဂုဏ်သတ္တိများကို များစွာ ထပ်မံဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 14

यदुच्यते ऽतिरिक्तत्वं व्यतिरेकोपमा तु सा यत्रोपमा स्याद्वहुभिः सदृशैः सा बहूपमा

«သာလွန်မှု/ပိုလွန်မှု» ကို ဖော်ပြထားသော ဥပမာကို «ကွာခြားနှိုင်းယှဉ် ဥပမာ» (vyatirekopamā) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် တူညီသည့် နှိုင်းယှဉ်ပစ္စည်းများ အများအပြားကို အသုံးပြု၍ ဥပမာပြုထားလျှင် ၎င်းကို «အများ ဥပမာ» (bahūpamā) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 15

धर्माः प्रत्युपमानञ्चेदन्ये मालोपमैव साअप्_३४३०१५अबुपमानविकारेण तुलना विक्रियोपमा

နှိုင်းယှဉ်ရာတွင် အသုံးပြုသော «ဓမ္မ» (dharmas) များနှင့် «ပြန်လည်စံ» (pratyupamāna) ကို အခြားအစီအစဉ်များဖြင့် တင်ပြလျှင် ၎င်းသည် «ပန်းကုံး ဥပမာ» (mālopamā) ဖြစ်သည်။ «ဥပမာန» (upamāna) ကို ပြောင်းလဲပြင်ဆင်၍ ဖြစ်ပေါ်သော နှိုင်းယှဉ်မှုကို «တူလနာ» (tulanā) ဟု ခေါ်ပြီး «ပြောင်းလဲ-ဥပမာ» သည် vikriyopamā ဖြစ်သည်။

Verse 16

त्रिलोक्यासम्भवि किमप्यारोप्य प्रतियोगिनि कविनोपमीयते या प्रथते साद्भुतोपमा

ကဗျာဆရာသည် သုံးလောက၌ မရှိသော်လည်း အရာတစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်ခံ (upameya) ပေါ်သို့ ထပ်တင်ကာ ထိုသို့နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြ၍ လူအများတွင် ပျံ့နှံ့လာသော ဥပမာကို «အဒ္ဘုတောပမာ» (အံ့ဩဖွယ် ဥပမာ) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 17

प्रतियोगिनमारोप्य तदभेदेन कीर्तनम् उपमेयस्य सा मोहोपमासौ भ्रान्तिमद्वचः

နှိုင်းယှဉ်စံ (pratiyogin) ကို ထပ်တင်၍ နှိုင်းယှဉ်ခံ (upameya) ကို ထိုအရာနှင့် မကွာခြားသကဲ့သို့ ဖော်ပြခြင်းကို «မောဟောပမာ» ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် မောဟ သို့မဟုတ် မှားယွင်းသိမြင်မှု ပါဝင်သော စကားဖြစ်သည်။

Verse 18

उभयोर्धर्मिणोस्तथ्यानिश् चयात् संशयोपमा उपमेयस्य संशय्य निश् चयान्निश् चयोपमा

နှိုင်းယှဉ်ခံ (upameya) နှင့် နှိုင်းယှဉ်စံတို့တွင် တူညီသော ဂုဏ်သတ္တိကို အမှန်တကယ် သေချာသတ်မှတ်ထားသော်လည်း တူညီမှုကို သံသယဖြစ်သကဲ့သို့ တင်ပြလျှင် «သံသယောပမာ» ဟု ခေါ်သည်။ သို့ရာတွင် နှိုင်းယှဉ်ခံကိုယ်တိုင် သံသယဖြစ်နေပြီး တူညီမှုကို သေချာချက်ဖြင့် ဆိုလျှင် «နိစ္စယောပမာ» ဟု ခေါ်သည်။

Verse 19

वाक्यार्थनैव वाक्यार्थोपमा स्यादुपमानतः आत्मनोपमानादुपमा साधारण्यतिशायिनी

ဝါကျတစ်ကြောင်းလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်ကို နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၎င်းကို နှိုင်းယှဉ်အရာ (upamāna) ကြောင့် «ဝါကျအဓိပ္ပါယ်ဥပမာ» (vākyārthopamā) ဟု ခေါ်သည်။ အရာတစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်နှင့် ကိုယ်တိုင်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းမှ «သာဓာရဏီ» (အများနှင့်မျှဝေ) သို့မဟုတ် «အတိရှာယိနီ» (လွန်ကဲ/အထူးမြင့်) ဥပမာ ပေါ်ပေါက်သည်။

Verse 20

उपमेयं यद्न्यस्य तद्न्यस्योपमा मता यद्युत्तरोत्तरं याति तदासौ गगनोपमा

အရာတစ်ခုကို အခြားတစ်ခု၏ နှိုင်းယှဉ်ခံအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထိုနှိုင်းယှဉ်ခံကို ထပ်မံ အခြားတစ်ခု၏ နှိုင်းယှဉ်ခံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားလျှင် ထိုသို့သော ဥပမာကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ နှိုင်းယှဉ်မှုသည် အဆင့်ဆင့် အထက်သို့ တိုးတက်သွားလျှင် ၎င်းကို «ဂဂနောပမာ» (ကောင်းကင်ကဲ့သို့ တိုးတက်သော ဥပမာ) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 21

प्रशंसा चैव निन्दा च कल्पिता सदृशी तथा किञ्चिच्च सदृशी ज्ञेया उपमा पञ्चधा पुरः

ဤနေရာ၌ «ဥပမာ» ကို အမျိုးအစား ၅ မျိုးဟု သင်ကြားသည်—(၁) ချီးမွမ်းသော (၂) ပြစ်တင်သော (၃) စိတ်ကူးယဉ်/ကဗျာဆန်စွာ ဖန်တီးသော (၄) တကယ့်တူညီမှုအပေါ် အခြေခံသော (၅) အစိတ်အပိုင်းတူညီမှုအပေါ် အခြေခံသော။

Verse 22

उपमानेन यत्तत्वमुपमेयस्य रूप्यते गुणानां समतां दृष्ट्वा रूपकं नाम तद्विदुः

ဂုဏ်သတ္တိများ တူညီမှုကို မြင်တွေ့၍ «ဥပမာန» (နှိုင်းယှဉ်စံ) ၏ သဘောတရားကို «ဥပမေယ» (နှိုင်းယှဉ်ခံ) ပေါ်သို့ တင်သွင်းသတ်မှတ်သောအခါ ပညာရှိတို့က ထိုအလင်္ကာကို «ရူပက» (မေတ္တာဖော်/Metaphor) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 23

उपमैव तिरोभूतभेदा रूपकमेव वा सहोक्तिः सहभावेन कथनं तुल्यधर्मिणां

«သဟောက္တိ» သည် နှိုင်းယှဉ်ထားသောအရာများ၏ ခွဲခြားမှု ပျောက်ကွယ်သွားသည့် ဥပမာတစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ရူပကလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် တူညီသော သဘောသတ္တိရှိသော အရာများကို တပြိုင်နက်တည်း အတူတကွ ရှိနေသကဲ့သို့ ပေါင်းစည်း၍ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 24

भवेदर्थान्तरन्यासः सादृश्येनोत्तरेण सः अन्यथोपस्थिता वृत्तिश्चेतनस्येतरस्य च

«အဓိပ္ပါယ်အခြားထည့်သွင်းခြင်း» (arthāntaranyāsa) သည် နောက်တစ်ကြောင်းတွင် ဆင်တူသော ပြောဆိုချက်ဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကို ထောက်ပံ့အတည်ပြုသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ပြင် စိတ်ရှိသူ သို့မဟုတ် စိတ်မရှိသောအရာတို့အပေါ် အပြောင်းအလဲရှိသော ပုံစံဖြင့် လုပ်ဆောင်မှု/အပြုအမူကို သတ်မှတ်ပေးခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 25

अन्यथा मन्यते यत्र तामुत्प्रेक्षां प्रचक्षते लोकसीमान्वृत्तस्य वस्तुधर्मस्य कीर्तनम्

အရာတစ်ခုကို အမှန်တကယ်ရှိသကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ အခြားသဘောဖြင့် ထင်မြင်ရာ၌ ထိုကို «ဥတ္တရေက္ခာ» (ကဗျာဆန်သော စိတ်ကူးသတ်မှတ်ခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် လောကအတွေ့အကြုံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း ရှိနေသေးသော အရာ၏ သဘောသတ္တိကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 26

भवेदतिशयो नाम सम्भवासम्भवाद्द्विधा गुणजातिक्रियादीनां यत्र वैकल्यर्दर्शनं

‘အတိရှယ’ (အလွန်အကျွံမြှင့်တင်ဖော်ပြမှု) သည် ဖြစ်နိုင်သောအမျိုးအစားနှင့် မဖြစ်နိုင်သောအမျိုးအစား ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဂုဏ်ရည်၊ အမျိုးအစား/သဘာဝ၊ လုပ်ရပ် စသည်တို့အပေါ် ‘ဝိုင်ကလျ’ (ချို့ယွင်းမှုကဲ့သို့ မြင်ရခြင်း) ကို ပြသကာ အာနိသင်ကို မြှင့်တင်သည်။

Verse 27

विशेषदर्शनायैव सा विशेषोक्तिरुच्यते पवनोपमेति ख गमनोपमेति क , ट च प्रसिद्धहेतुव्यावृत्या यत् किञ्चित् कारणान्तरम्

ထိုသို့သောဖော်ပြနည်းကို ‘ဝိသေသောက္တိ’ (ထူးခြားသောဆိုချက်) ဟု ခေါ်သည်။ အထူးအချက်ကို ထင်ရှားစေရန်အတွက် ဖြစ်ပြီး၊ လူသိများသောအကြောင်းရင်းကို ဖယ်ထားကာ မမျှော်လင့်သော အခြားအကြောင်းရင်းတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်တင်ပြသည့်အခါ ဖြစ်သည်—ဥပမာ «လေကဲ့သို့» (kha)၊ «သွားလာလှုပ်ရှားမှုကဲ့သို့» (ka) နှင့် (ṭa) တို့ကဲ့သို့။

Verse 28

यत्र स्वाभाविकत्वं वा विभाव्यं सा विभावना सङ्गतीकरणं युक्त्या यदसंगच्छमानयोः

ဖော်ပြချက်အတွင်း သဘာဝကျမှုကို ခန့်မှန်းသတ်မှတ်ရခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ကူးဖြင့် တည်ဆောက်ရခြင်းကို ‘ဝိဘာဝနာ’ ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ‘သင်္ဂတီကရဏ’ သည် သဘာဝအားဖြင့် မကိုက်ညီသော အရာနှစ်ခုကို ယုတ္တိဖြင့် ချိတ်ဆက်ညှိနှိုင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 29

विरोधपूर्वकत्वेन तद्विरोध इति स्मृतं सिसाधयिषितार्थस्य हेतुर्भवति साधकः

ထိုအရာကို ‘ဝိရောဓ’ (ဆန့်ကျင်မှု) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဆန့်ကျင်မှုဖြင့် အစပြုကာ ဆန့်ကျင်သောအကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည့်အခါ ဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ထားသော သတ်မှတ်ချက်ကို သက်သေပြရန် အကြောင်းရင်းကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သော်လည်း အမှန်တကယ်မှာ ထိုသက်သေပြမှုကို တားဆီးသည်။

Verse 30

कारको ज्ञापक इति द्विधा सो ऽप्युपजायते प्रवर्तते कारकाख्यः प्राक् पश्चात् कार्यजन्मनः

ထိုအကြောင်းရင်းသည်လည်း နှစ်မျိုးရှိသည်—(၁) ‘ကာရက’ (kāraka) နှင့် (၂) ‘ဉာပက’ (jñāpaka)။ ‘ကာရက’ ဟု ခေါ်သောအရာသည် အကျိုးဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏ မတိုင်မီ သို့မဟုတ် နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာကာ လုပ်ဆောင်သည်။

Verse 31

पूर्वशेष इति ख्यातस्तयोरेव विशेषयोः कार्यकारणभावाद्वा स्वमावाद्वा नियामकात्

ထိုဆက်နွယ်မှုကို «ပူර්ဝ-ရှေṣ» ဟုခေါ်ကြသည်—အထူးသဖြင့် ထိုအထူးလက္ခဏာနှစ်ခုအပေါ်၌—အကျိုး–အကြောင်း ဆက်နွယ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ထိန်းညှိကာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်သော နိယာမက (နိယာမက) ကြောင့်ဖြစ်စေ။

Verse 32

ज्ञापकाख्यस्य भेदो ऽस्ति नदीपूरादिदर्शनात् अविनाभावनियमो ह्य् अविनाभावदर्शनात्

«ဉာပက» (jñāpaka) ဟုခေါ်သော အညွှန်းသင်္ကေတ (inferential mark) အမျိုးအစားတစ်ခု သီးခြားရှိသည်ဟု ဆိုသည်—ရေကြီးသည့် မြစ်အဖြစ်အပျက်တို့ကဲ့သို့သော ဥပမာများမှ မြင်နိုင်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အပြတ်မခွာ ဆက်စပ်မှု (avinābhāva/vyāpti) ကို သတ်မှတ်တည်ငြိမ်စေခြင်းသည် ထိုအပြတ်မခွာ ဆက်စပ်မှုကို မြင်တွေ့သိမြင်ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။