Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

मूर्तिः क्वापि महेश्वरस्य महती यज्ञस्य मूलोदया तुम्बी तुंगफलावती च शतशो ब्रह्माण्डकोटिस्तथा । यन्मानं न पितामहो न च हरिर्ब्रह्माण्डमध्यस्थितो जानात्यन्यसुरेषु का च गणना सा संततं वोऽवतात्

mūrtiḥ kvāpi maheśvarasya mahatī yajñasya mūlodayā tumbī tuṃgaphalāvatī ca śataśo brahmāṇḍakoṭistathā | yanmānaṃ na pitāmaho na ca harirbrahmāṇḍamadhyasthito jānātyanyasureṣu kā ca gaṇanā sā saṃtataṃ vo'vatāt

Di suatu tempat berdiri suatu penzahiran Mahesvara yang amat agung—punca asal daripadanya yajña (korban suci) terbit—laksana sulur labu yang menjulang, sarat buah-buah tinggi, dan laksana ratusan koti alam semesta. Ukurannya tidak diketahui oleh Pitāmaha (Brahmā), dan tidak juga oleh Hari (Viṣṇu) yang bersemayam di tengah kosmos—maka bagaimana pula dewa-dewa lain dapat menghitungnya? Semoga Wujud Tertinggi itu melindungi kamu senantiasa.

मूर्तिःform/manifestation
मूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
क्वwhere
क्व:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: where)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक-अव्यय (particle: even/also)
महेश्वरस्यof Maheśvara
महेश्वरस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)
महतीgreat
महती:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
मूलोदयाhaving origin at the root / root-originating
मूलोदया:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमूल + उदय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मूलस्य उदयः)
तुम्बीa gourd (tumbī)
तुम्बी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतुम्बी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुंगफलावतीbearing lofty fruits
तुंगफलावती:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootतुंग + फल + वत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तुंगानि फलानि यस्याः/यत्र)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शतशःin hundreds
शतशः:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (adverb: by hundreds, hundreds of times)
ब्रह्माण्डकोटिःa crore of universes
ब्रह्माण्डकोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्माण्डानां कोटिः)
तथाlikewise/so
तथा:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (thus/likewise)
यत्which/whose
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
मानम्measure/extent
मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nor/not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माण्डमध्यस्थितःsituated in the middle of the universe
ब्रह्माण्डमध्यस्थितः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootब्रह्माण्ड + मध्य + स्थित (स्था धातु + क्त, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सप्तमी-तत्पुरुषः (ब्रह्माण्डस्य मध्ये स्थितः); क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)
जानातिknows
जानाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
अन्यसुरेषुamong other gods
अन्यसुरेषु:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्य + सुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (अन्ये सुराः)
काwhat?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
then/and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वय-अव्यय
गणनाcounting/estimation
गणना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगणना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
साshe/that (power/form)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संततम्continually
संततम्:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसंतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभाव (adverbial accusative: continually)
वःfor you (all)
वः:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-रूपम्, बहुवचन; एतत् स्थले चतुर्थी-अर्थे (for you)
अवतātmay (it) protect
अवतāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आशीर्लिङर्थे (may it protect)

Kubera (hymn/stotra) addressing Śiva (deduced from preceding verse: 'stotreṇānena')

Tirtha: Somnātha in Prabhāsa (stotra locus)

Type: kshetra

Listener: Īśāna/Maheśvara (addressed deity); also the gathered devotees/pilgrims implied by ‘vo’ (you all)

Scene: A visionary cosmic form of Maheśvara: an immense, luminous axis/source of sacrifice, compared to a towering gourd-vine heavy with fruits and to countless universes; Brahmā and Viṣṇu appear dwarfed, unable to gauge its measure; the form radiates protective grace.

M
Maheśvara (Śiva)
B
Brahmā (Pitāmaha)
V
Viṣṇu (Hari)

FAQs

Śiva’s reality is immeasurable even to the highest gods; humility and surrender before the Infinite is the heart of stotra-bhakti.

Somnātha in Prabhāsa-kṣetra is the immediate setting of this hymn, presenting Śiva there as cosmic and protective.

Recitation of a protective Śiva-stotra (hymn) as part of devotion after worship.