Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

Devanagari script

पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्

Transliteration

patitaṃ tacca vai nālaṃ prabhāsakṣetramadhyataḥ | tadeva liṃgaṃ saṃjātaṃ mahānāleti viśrutam

Translation

Batang berongga itu (nāla) jatuh tepat di tengah-tengah tanah suci Prabhāsa; daripadanya terbit sebuah liṅga, masyhur kemudian dengan nama Mahānāla.

Word by Word

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, √पत् (धातु) ‘पतने’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र ‘नालम्’ इति कर्मपदस्य विशेषणम् (द्वितीया)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)

• नालम्: the stalk (nāla)
• नालम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रभासक्षेत्रमध्यतः: from the middle of the Prabhāsa field
• प्रभासक्षेत्रमध्यतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्ययम्; ‘प्रभासक्षेत्रस्य मध्यात्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषसमासः + तसिल् (ablatival adverb)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (restrictive particle)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• संजातम्: arose, came into being
• संजातम्: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जात (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, √जन् (धातु) ‘जन्मनि’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; विधेय-भावे ‘became/was produced’

• महानाल: Mahānāla (proper name)
• महानाल: Sambandha (Name/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (नामरूपेण); ‘महान् नालः’ इति कर्मधारयसमासः

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: नामनिर्देश/परामर्शार्थक-अव्ययम्

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विश्रुत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, वि + √श्रु (धातु) ‘श्रवणे’)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (as the presiding authority of the kṣetra, inferred from the ensuing self-referential statements)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahānāla-liṅga

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The lotus-stalk falls into the sacred field’s center; from the fallen nāla a liṅga rises, luminous and newly named Mahānāla, while the ground glows as if awakened.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra
• Mahānāla-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence becomes tangible in a specific place; the kṣetra itself reveals the liṅga and thus sanctifies the landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa sacred region), where the Mahānāla liṅga is said to manifest.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse establishes the liṅga’s origin and name as the basis for later worship.