Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । तत्तीरे स्थापयामास सहस्रकिरणं प्रभुम्

brahmakuṇḍamiti khyātaṃ sarvapāpaharaṃ śubham | tattīre sthāpayāmāsa sahasrakiraṇaṃ prabhum

Tīrtha itu termasyhur sebagai “Brahmakuṇḍa”, yang suci lagi membawa keberkatan serta menghapus segala dosa. Di tebingnya beliau menempatkan Sang Tuan seribu sinar, yakni Dewa Surya.

ब्रह्मकुण्डम्Brahmā’s pond (Brahma-kuṇḍa)
ब्रह्मकुण्डम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः कुण्डम्), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (अत्र प्रथमा—‘ख्यातम्’)
इतिthus, as
इति:
Quotative/Name-marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-उद्धरण/नामनिर्देश (thus, called)
ख्यातम्known, famed
ख्यातम्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् (ब्रह्मकुण्डम्)
सर्वपापहरम्remover of all sins
सर्वपापहरम्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वेषां पापानां हरः), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् (ब्रह्मकुण्डम्)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् (ब्रह्मकुण्डम्)
तत्that
तत्:
Deictic (निर्देशक)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी-सम्बद्ध (तस्मिन्) — अत्र ‘तत्तीरे’ इत्यत्र पूर्वपदम्
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसकं सामान्य), एकवचन, सप्तमी (अधिकरण)
स्थापयामासinstalled, set up
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) (णिच्-प्रयोजक)
Formलिट् (परिपूर्ण), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; धातु: स्थापय् (स्था + णिच्)
सहस्रकिरणम्the thousand-rayed (Sun)
सहस्रकिरणम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र + किरण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (यस्मिन् सहस्रं किरणाः सः), पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (प्रभुम्)
प्रभुम्the lord (deity)
प्रभुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)

Narrator (contextual Purāṇic voice within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not stated in the excerpt)

Tirtha: Brahmakuṇḍa

Type: kund

Scene: A serene sacred pond labeled Brahmakuṇḍa; Brahmā consecrates a radiant Sūrya image on the bank—Sūrya with lotus, halo of a thousand rays—while pilgrims and devas witness the auspicious act.

B
Brahmakuṇḍa
S
Sūrya (Sahasrakiraṇa)
B
Brahmā

FAQs

A tīrtha becomes a conduit of purification when consecrated by divine agency and linked to deities like Sūrya.

Brahmakuṇḍa, a celebrated tīrtha in the Dvārakā Māhātmya.

The verse highlights consecration—installing Sūrya on the bank of Brahmakuṇḍa; bathing merit is implied by ‘sarvapāpahara’.