Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

sūta uvāca | ṛcīkatanayaḥ pūrvaṃ jamadagniriti smṛtaḥ | hāṭakeśvaraje kṣetre tatrāsīddagdhakalmaṣaḥ

Sūta berkata: “Dahulu, putera Ṛcīka dikenali dengan nama Jamadagni. Di kṣetra suci Hāṭakeśvara beliau berdiam, seakan-akan segala dosa telah hangus terbakar.”

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
ऋचीकतनयःthe son of Ṛcīka
ऋचीकतनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋचीक + तनय (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋचीकस्य तनयः = 'son of Ṛcīka')
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus, as
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न/इत्यर्थक (quotative particle)
स्मृतःwas known/called
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (स्मृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)
हाटकेश्वरजेin/at (the place) of Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य जः = 'born of/pertaining to Hāṭakeśvara')
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
आसीत्was/existed
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दग्धकल्मषःone whose sins were burnt (purified)
दग्धकल्मषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदग्ध + कल्मष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दग्धं कल्मषं यस्य/दग्ध-कल्मषः = 'whose sin is burnt/one with burnt impurity')

Sūta

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: Jamadagni, son of Ṛcīka, seated in an āśrama within the Hāṭakeśvara sacred field; the landscape itself appears luminous, suggesting sins ‘burnt away’.

S
Sūta
J
Jamadagni
Ṛcīka
H
Hāṭakeśvara
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

A true kṣetra purifies: residence and righteous living in a sanctified place is portrayed as burning away impurity.

Hāṭakeśvara-kṣetra (the sacred field associated with Hāṭakeśvara).

No explicit rite is stated; the verse implies the purifying power of dwelling in the kṣetra with dharmic conduct.