Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 84

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स कोपं परमं गतः । अब्रवीद्भर्त्समानस्तु याज्ञवल्क्यं ततः परम्

tasya tadvacanaṃ śrutvā sa kopaṃ paramaṃ gataḥ | abravīdbhartsamānastu yājñavalkyaṃ tataḥ param

Mendengar kata-katanya itu, dia menjadi sangat murka; lalu sambil menegur Yājñavalkya, dia berkata lagi.

तस्यof him/of that (person)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (genitive singular)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; विशेषण-प्रयोगः
वचनम्speech/statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having heard)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
परमम्supreme/very great
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; कोपम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
गतःwent/attained (became)
गतः:
Kriya (Predicate action/state/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (past participle, क्त); पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य विधेयम् (predicate)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
भर्त्समानःrebuking/scolding
भर्त्समानः:
Kriya-visheshaṇa (Concomitant action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु) + शानच् (प्रत्यय) → भर्त्समान (वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्तः (present participle, शानच्/आत्मनेपदी); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सः’ इत्यस्य सहवर्ती-क्रिया
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle); विरोध/विशेषार्थकः
याज्ञवल्क्यम्Yājñavalkya
याज्ञवल्क्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
ततःthen/thereupon
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रम/अनन्तरार्थे (thereupon/then)
परम्exceedingly/further
परम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः (adverbial accusative); ‘अत्यर्थम्/अधिकम्’ इत्यर्थे

Narrator (Purāṇic narrator; describing Śākalya’s reaction)

Tirtha: Ānarta narrative frame

Type: kshetra

Listener: Śaunaka et al. (implied)

Scene: Śākalya, angered, rebukes Yājñavalkya; the atmosphere is charged, with onlookers tense and silent.

Ś
Śākalya
Y
Yājñavalkya
B
Bhartsanā (rebuke)

FAQs

The guru–śiṣya bond carries gravity; refusal of rightful instruction is portrayed as a serious breach inviting correction.

No specific tīrtha is named; the verse advances the moral-ritual narrative inside the Tīrthamāhātmya chapter.

None directly; it transitions to the guru’s admonition that frames ritual duty as part of discipleship.