Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

हर उवाच विप्रोऽसि सुतरूपोऽसि पूज्योस्यासि बभाषतः । बहिर्निष्क्रम वेगेन स्तंभितोऽसि महाझषः

hara uvāca vipro'si sutarūpo'si pūjyosyāsi babhāṣataḥ | bahirniṣkrama vegena staṃbhito'si mahājhaṣaḥ

Hara bersabda: “Engkau seorang brāhmaṇa; rupamu elok; engkau layak dipuja. Ketika engkau berkata demikian, ikan besar itu telah terpaku tidak bergerak. Keluarlah segera!”

हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
सुत-रूपःof good/pleasing form
सुत-रूपः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुत (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सुत इव रूपं यस्य/सुतरूपः—‘having a good/pleasing form’)
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/‘to be worshipped’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
बभाषतःyou two spoke
बभाषतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), मध्यमपुरुष, द्विवचन (Dual), परस्मैपदम्
बहिःoutside
बहिः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक (adverb of place: outside)
निष्क्रमgo out
निष्क्रम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिष् + क्रम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
स्तंभितःparalyzed/immobilized
स्तंभितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्तम्भ् (धातु) → स्तंभित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
महाझषःa great fish
महाझषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + झष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् झषः)

Śiva (Hara)

Listener: The brāhmaṇa trapped in the fish (future Matsyanātha)

Scene: Śiva (Hara) addresses a brāhmaṇa trapped within a colossal fish; the fish is suddenly immobilized as if frozen in water, while Śiva commands the man to emerge quickly.

H
Hara (Śiva)
V
vipra (brāhmaṇa)
M
mahājhaṣa (great fish)

FAQs

Śiva’s grace protects the worthy and turns peril into deliverance; true dignity is seen in dharma and devotion.

The episode occurs within a tīrthamāhātmya chapter, but this verse does not name the specific site.

None; the verse is a direct divine command and assurance of protection.