Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्

idaṃ hi paṃcāyatanaṃ sevyate gṛhamedhibhiḥ | cāturmāsye viśeṣeṇa sevitaṃ ciṃtitapradam

Sesungguhnya pemujaan Pañcāyatana ini diamalkan oleh para penghuni rumah tangga. Apabila dilakukan khususnya pada masa Cāturmāsya, ia menganugerahkan apa yang dihajatkan dan diidamkan dalam hati.

इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम (here: nominative subject “this”)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु (particle)
पंचायतनम्the pañcāyatana (fivefold shrine/worship)
पंचायतनम्:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootpañca (संख्या-प्रातिपदिक) + āyatana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन. समासः—द्विगु (पञ्चानाम् आयतनम्; “group of five shrines/deities”)
सेव्यतेis worshipped
सेव्यते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√sev (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: “is served/worshipped”)
गृहमेधिभिःby householders
गृहमेधिभिः:
Karana (Agent in passive)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक) + medhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन. समासः—तत्पुरुषः (गृहमेधी = गृहस्थः; “householders”)
चातुर्मास्येin Cāturmāsya
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Time)
TypeNoun
Rootcāturmāsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Karana (Manner/means)
TypeNoun
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental used adverbially: “especially”)
सेवितम्having been worshipped
सेवितम्:
Karta (Predicate qualifier)
TypeVerb
Root√sev (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifies ‘पंचायतनम्’)
चिंतितप्रदम्granting what is desired/thought of
चिंतितप्रदम्:
Karta (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootcintita (कृदन्त; √cint) + prada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifies ‘पंचायतनम्’). समासः—तत्पुरुषः (चिन्तितं प्रददाति)

Unknown (Nāgarakhaṇḍa narrative voice; likely a Purāṇic teacher)

Scene: A pañcāyatana altar: five small icons arranged with a central deity, lamps and offerings, a householder couple performing daily worship during the monsoon Cāturmāsya.

P
Pañcāyatana
C
Cāturmāsya
G
Gṛhamedhin (householder)

FAQs

Householder life is sanctified through structured worship; performed in Cāturmāsya it becomes especially efficacious.

No single tīrtha is named in this line; the emphasis is on a dharmic worship system (Pañcāyatana) within the broader Tīrthamāhātmya context.

Practice Pañcāyatana worship, with special observance during Cāturmāsya.