Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

Transliteration

tāṃbūlaṃ bhakṣayitvā yo naitaddānaṃ prayacchati | tāṃbūlavarjitaḥ so'tra bhavejjanmanijanmani

Translation

Namun sesiapa yang memakan tāmbūla lalu tidak mempersembahkan derma yang sepadan, maka di dunia ini dia akan menjadi orang yang terhalang daripada tāmbūla, kelahiran demi kelahiran.

Word by Word

• ताम्बूलम्: betel (leaf)
• ताम्बूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताम्बूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भक्षयित्वा: having eaten
• भक्षयित्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भक्ष् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक (relative pronoun)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-रूपेण

• दानम्: gift, donation
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• प्रयच्छति: gives, bestows
• प्रयच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ताम्बूल-वर्जितः: deprived of betel
• ताम्बूल-वर्जितः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ताम्बूल (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वर्ज्)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ताम्बूलस्य वर्जितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जन्मनि: in (each) birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• जन्मनि: in birth (again)
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; पुनरुक्ति (iterative)

Speaker

Skanda (warning/negative phala to the king)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (महीपते/राजन् addressed)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim/householder enjoys tāmbūla while a neglected brāhmaṇa/guest stands nearby; the scene foreshadows karmic deprivation across repeated births.

Characters & Entities

• Tāmbūla
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Enjoyment without dharmic reciprocity (dāna) is censured; neglecting prescribed giving leads to loss of auspicious benefit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse states a karmic consequence and does not mention a specific pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

One who consumes tāmbūla should also perform the prescribed dāna; otherwise a negative fruit is declared.