Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

indra uvāca | bhobhoḥ pārthiva tuṣṭo'smi tapasā'nena sāṃpratam | brūhi yatte varaṃ dadmi manasā vāṃchitaṃ sadā

Indra bersabda: “Wahai raja, kini Aku berkenan dengan tapa ini. Nyatakanlah—apa jua anugerah yang sentiasa engkau dambakan dalam hati, itulah akan Kuberikan.”

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भोभोःO! O!
भोभोः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय/सम्बोधन-निपात)
Formअव्यय (सम्बोधन-निपात) = vocative particle; द्विरुक्तिः (reduplicated call)
पार्थिवO king
पार्थिव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Visheshya-bhava (Predicate adjective/विशेष्यभाव)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ (अस्मि) इत्यस्य विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
अनेनwith this
अनेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘तपसा’ इत्यस्य विशेषणम् (with this)
सांप्रतम्now/at present
सांप्रतम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) = temporal adverb
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (which)
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन (genitive singular)
वरम्boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दद्मिI give
दद्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
मनसाby mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘वाञ्छितम्’ इत्यत्र साधन/हेतु-भावे (by mind/in thought)
वाञ्छितम्desired
वाञ्छितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाञ्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण)

Indra

Scene: Indra addresses the king directly, offering any desired boon; the king stands reverently, the moment poised between worldly power and spiritual aspiration.

I
Indra
V
Vāṇīvatsaraka (implied addressee)

FAQs

Austerity offered with purity bears fruit as divine favor; the gods respond by enabling dharmic aspirations.

The boon-dialogue occurs within the chapter’s tīrtha-māhātmya setting; the emphasis is on the sacred power of the locale’s tapas tradition.

Tapas is affirmed as the efficacious practice; no further ritual details are specified in this verse.