Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

विश्वामित्र उवाच । हिरण्याक्ष इति ख्यातः पुराऽसीद्दानवो त्तमः । अभवत्तस्य संग्रामः शक्रेण सह दारुणः

viśvāmitra uvāca | hiraṇyākṣa iti khyātaḥ purā'sīddānavo ttamaḥ | abhavattasya saṃgrāmaḥ śakreṇa saha dāruṇaḥ

Viśvāmitra berkata: “Dahulu kala ada seorang Dānava unggul bernama Hiraṇyākṣa. Terjadilah suatu peperangan yang dahsyat antara dia dan Śakra (Indra).”

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
हिरण्याक्षःHiraṇyākṣa
हिरण्याक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothiraṇyākṣa (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (हिरण्यः + अक्षः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/so called
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ख्यातःrenowned/known
ख्यातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
दानवःa Dānava (demon)
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उत्तमःexcellent/best
उत्तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (superlative sense)
अभवत्arose/occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; पुं/नपुंसक-सामान्य (pronominal)
संग्रामःbattle
संग्रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃgrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शक्रेणby/with Śakra (Indra)
शक्रेण:
Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतुः)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like, ‘with’)
दारुणःterrible
दारुणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (संग्रामस्य)

Viśvāmitra

Tirtha: Dhārātīrtha (contextual)

Type: kshetra

Listener: A king (addressed as mahārāja)

Scene: Viśvāmitra narrates to a king: the famed Dānava Hiraṇyākṣa rises as a formidable figure; the scene foreshadows a dreadful clash with Indra.

V
Viśvāmitra
H
Hiraṇyākṣa
D
Dānava
Ś
Śakra
I
Indra

FAQs

Purāṇic tīrtha narratives often anchor sacred institutions in cosmic struggles, where dharma is defended against disruptive forces.

No specific tīrtha is named in this verse; it begins the backstory leading to Indra’s intervention.

None; it introduces a legendary battle as narrative context.