Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

पुष्प उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तद्देयं गुटिकायुग्मं यदर्थं प्रार्थयाम्यहम्

Transliteration

puṣpa uvāca | yadi tuṣṭosi deveśa yadi deyo varo mama | taddeyaṃ guṭikāyugmaṃ yadarthaṃ prārthayāmyaham

Translation

Puṣpa berkata: 'Jika tuanku berpuas hati, wahai Tuhan para dewa, dan jika anugerah hendak diberikan kepadaku—maka kurniakanlah sepasang gentel (guṭikā) itu yang kerananya aku berdoa.'

Word by Word

• पुष्पः: Puṣpa (name)
• पुष्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त/हेतु (conditional particle)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त (conditional)

• देयः: to be given
• देयः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (to be given)

• वरः: boon
• वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my; to me
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (that)

• देयम्: is to be given
• देयम्: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (to be given)

• गुटिकायुग्मम्: a pair of pills/balls
• गुटिकायुग्मम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुटिका (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गुटिकयोः युग्मम्)

• यत्: which; that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक

• अर्थम्: purpose; reason
• अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रार्थयामि: I request; I ask for
• प्रार्थयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ्/प्रार्थ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Puṣpa

Visual Art Cues

Scene: Puṣpa, hands folded, addresses the radiant Sūrya, requesting a pair of small pellets (guṭikās); the pellets are hinted as glowing beads hovering near Sūrya’s palm.

Characters & Entities

• Puṣpa
• Deveśa (Sūrya addressed as lordly deity in context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic stories often channel spiritual power into a focused request, showing intention (saṅkalpa) shaping the fruit of grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter is a Tīrthamāhātmya, but this verse itself is a boon-request without naming the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it records the formal articulation of a boon-request.