Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

tataḥ sa pādau prakṣālya maṇibhadrasya satvaram | udakaṃ sākṣataṃ haste kanyādānakṛte dadau

Kemudian dia segera membasuh kaki Maṇibhadra, lalu meletakkan ke dalam tangannya air bersama beras akṣata (beras yang tidak pecah), demi melaksanakan upacara kanyādāna, penyerahan gadis itu.

tataḥthen
tataḥ:
Kriya-visheshana (Sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक; सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
pādau(his) two feet
pādau:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), द्विवचन; कर्म
prakṣālyahaving washed
prakṣālya:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kṣāl (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया
maṇibhadrasyaof Maṇibhadra
maṇibhadrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmaṇibhadra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
satvaramquickly; hastily
satvaram:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; अव्यय (adverb)
udakamwater
udakam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootudaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
sa-akṣatamtogether with unbroken rice grains
sa-akṣatam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsākṣata (प्रातिपदिक; स + अक्षत)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to udakam)
hastein (his) hand
haste:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
kanyā-dāna-kṛtefor the purpose of the daughter-gift (marriage donation)
kanyā-dāna-kṛte:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootkanyādānakṛta (प्रातिपदिक; कन्या + दान + कृत)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी (4th), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ (for the act of giving the daughter)
dadaugave
dadau:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Sūta (continuing narration)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: dvija-sattamāḥ (frame audience)

Scene: The Kṣatriya kneels to wash Maṇibhadra’s feet; a brass vessel pours water; a small bowl of akṣata is visible; Maṇibhadra extends his hand to receive udaka with rice—moment of formal kanyā-dāna initiation.

M
Maṇibhadra

FAQs

Dharma is enacted through reverent ritual gestures—honouring the recipient/guest and formally initiating sacred giving.

The narrative belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya stream in Nāgara Khaṇḍa, though the verse describes a household rite.

Washing the feet (pāda-prakṣālana) and giving water with akṣata into the hand as part of kanyā-dāna formalities.