Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

भूर्लोके नैव संलग्नं तत्क्षेत्रं त्वंतरिक्षगम् । अयोगिनो न वीक्षंते पश्यंत्येव च योगिनः

bhūrloke naiva saṃlagnaṃ tatkṣetraṃ tvaṃtarikṣagam | ayogino na vīkṣaṃte paśyaṃtyeva ca yoginaḥ

Kawasan suci itu sebenarnya tidak terikat pada alam bumi; ia bergerak di ruang antara (melampaui penglihatan biasa). Mereka yang bukan yogi tidak melihatnya, tetapi para yogi benar-benar menyaksikannya.

भूःearth
भूः:
Adhikarana (Reference/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पृथ्वी
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
संलग्नम्attached
संलग्नम्:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसं + लग्न (लग्-धातु, क्त; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (attached)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (that)
क्षेत्रम्field, sacred region
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but)
अन्तरिक्षगम्moving in the sky; sky-going
अन्तरिक्षगम्:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष + ग (गम्-धातु, णिनि/अच्; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अन्तरिक्षं गच्छति/अन्तरिक्षे गम्)
अयोगिनःnon-yogins
अयोगिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
वीक्षन्तेsee
वीक्षन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
पश्यन्तिsee
पश्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु; पश्य-आदेश)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (only/indeed)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
योगिनःyogins
योगिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

Skanda

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Listener: muni

Scene: Two layers of Kāśī: an ordinary cityscape faintly visible to common people, and a radiant, floating ‘mid-space’ Avimukta visible to yogins—shown as a luminous mandala above the ghats, with yogins gazing inward.

A
Avimukta-kṣetra
Y
Yogins

FAQs

A tīrtha has an outer geography and an inner, subtle reality—only disciplined yogic awareness perceives its fullest truth.

Avimukta-kṣetra (Kāśī), described as transcending ordinary earthly limitation.

No explicit ritual; the implied discipline is yoga (inner purification and concentration) to ‘see’ the kṣetra’s true nature.