Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8
Devanagari script
नष्टमेकं स विपिने मार्गयन्मृगमादरात् । ध्यानारूढं मुनिं दृष्ट्वा प्राह तं चीरवाससम्
Transliteration
naṣṭamekaṃ sa vipine mārgayanmṛgamādarāt | dhyānārūḍhaṃ muniṃ dṛṣṭvā prāha taṃ cīravāsasam
Translation
Sedang bersungguh-sungguh mencari seekor rusa yang tersesat di rimba, baginda melihat seorang muni tenggelam dalam meditasi, berpakaian kulit kayu, lalu baginda menegurnya.
Word by Word
नष्टम्lost
नष्टम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश्)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विपिनेin the forest
विपिने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविपिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मार्गयन्searching
मार्गयन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootमार्गय् (धातु; नामधातु from मार्ग)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मृगम्deer
मृगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदरात्out of eagerness
आदरात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे — 'out of eagerness'
ध्यान-आरूढम्absorbed in meditation
ध्यान-आरूढम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्यान (प्रातिपदिक) + आ-रुह् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) 'आरूढ'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (ध्याने आरूढः)
मुनिम्sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — 'having seen'
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तम्to him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चीरवाससम्wearing bark-cloth
चीरवाससम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचीर (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (चीरं वासः यस्य/चीरवासाः) — 'wearing bark-garments'
Speaker
Sūta (narrator)
Visual Art Cues
Scene: वन में एकान्त कुटी के निकट चीरवस्त्रधारी मुनि पद्मासन में, नेत्र निमीलित; सामने धनुषधारी राजा, हाथ जोड़ने/प्रश्न करने की मुद्रा।
Characters & Entities
K
King (Parīkṣit implied)M
Muni (sage)F
ForestFAQs
The meeting of worldly power and ascetic stillness highlights a dharmic test: how one approaches those established in meditation.
None is named; the verse is narrative groundwork within Setukhaṇḍa’s larger māhātmya.
None.