Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 7
Devanagari script
स राजा जातु विपिने चचार मृगया रतः । षष्टिवर्षवया भूपः क्षुत्तृष्णापरिपीडितः
Transliteration
sa rājā jātu vipine cacāra mṛgayā rataḥ | ṣaṣṭivarṣavayā bhūpaḥ kṣuttṛṣṇāparipīḍitaḥ
Translation
Raja itu pernah mengembara di rimba, asyik dengan perburuan. Sang pemerintah yang berusia enam puluh tahun itu dihimpit lapar dan dahaga.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
राजाthe king
राजा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातुonce
जातु:
Avyaya (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal particle) — 'once/at some time'
विपिनेin the forest
विपिने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविपिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चचारwandered/went
चचार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मृगयाfor hunting / by hunting
मृगया:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
रतःengaged/delighted
रतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रम्)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) अर्थे 'आसक्त'; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
षष्टिवर्षवयाat sixty years of age
षष्टिवर्षवया:
Hetu/State (Circumstance/अवस्था)
TypeAdjective
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक) + वयस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्टिः वर्षाणि वयः यस्य/षष्टिवर्षं वयः) — 'at the age of sixty years'
भूपःthe king
भूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षुत्-तृष्णा-परिपीडितःafflicted by hunger and thirst
क्षुत्-तृष्णा-परिपीडितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + तृष्णा (प्रातिपदिक) + परि-पीड् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) 'परिपीडित'; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (क्षुत्तृष्णाभ्यां परिपीडितः)
Speaker
Sūta (narrator)
Visual Art Cues
Scene: वृद्ध (षष्टिवर्ष) राजा परीक्षित वन में धनुष सहित, थका हुआ, सूखे कंठ और धूल-धूसरित वस्त्र; दूर हिरण के पदचिह्न।
Characters & Entities
P
Parīkṣit (implied)F
ForestFAQs
Even powerful rulers face bodily limitations; such moments often become turning points that test restraint and dharma.
None; the verse describes a forest setting as part of the unfolding narrative.
None.