Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 107

Devanagari script

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

Transliteration

tānsukhena vyatikramya dharmarājālayaṃ vrajet | dharmarājastu taṃ dṛṣṭvā sūnṛtaṃ vakti bhārata

Translation

Setelah melampaui semuanya itu dengan mudah, dia menuju ke kediaman Dharmarāja. Dharmarāja, melihatnya, menuturkan kata-kata yang lembut lagi benar—wahai Bhārata.

Word by Word

• तान्: those (places/hells)
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम

• सुखेन: with ease
• सुखेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/प्रकारार्थे

• व्यतिक्रम्य: having crossed/passed beyond
• व्यतिक्रम्य: Pūrvakāla-kriyā (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अति + क्रम् (धातु) + ल्यप्
• Form: कृदन्तः अव्ययभाव (gerund/ल्यप्); पूर्वकालिक क्रिया (having crossed/passed)

• धर्मराजालयम्: the abode of Dharmarāja (Yama)
• धर्मराजालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्मराज + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मराजस्य आलयः)

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• धर्मराजः: Dharmarāja (Yama)
• धर्मराजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (धर्मः एव राजा)

• तु: but/indeed
• तु: Nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: कृदन्तः अव्ययभाव (gerund/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• सूनृतम्: kind/true words
• सूनृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (what is spoken)

• वक्ति: speaks
• वक्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Narratorial voice addressing “Bhārata” (exact speaker not in snippet)

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A purified soul, serene, walks past fading infernal scenery and arrives at Dharmarāja’s radiant court; Yama, dignified and just, addresses him with gentle, truthful words.

Characters & Entities

• Dharmarāja
• Yama
• Bhārata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through dharmic purification transforms the afterlife journey, leading not to terror but to a just and benevolent reception.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate scene is Dharmarāja’s abode; the larger glorification belongs to the Revā/Narmadā-centered teaching of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is stated here; it describes the फल (result) of the earlier prescribed vow and donation.