Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5
Devanagari script
आदौ पितामहस्तावत्समस्तजगतः प्रभुः । मनसा तस्य संजाता दशैव ऋषिपुंगवाः
Transliteration
ādau pitāmahastāvatsamastajagataḥ prabhuḥ | manasā tasya saṃjātā daśaiva ṛṣipuṃgavāḥ
Translation
Pada permulaan, Pitāmaha—Tuhan bagi seluruh jagat—melahirkan, hanya dengan mindanya, sepuluh orang resi yang paling utama.
Word by Word
आदौin the beginning
आदौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (locative adverb: 'in the beginning')
पितामहःthe Grandfather (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तावत्then/indeed
तावत्:
Sambandha/Prayojaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परिमाण/अवधारणार्थक (so much/for that long; here: 'then/indeed')
समस्तजगतःof the entire world
समस्तजगतः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसमस्त + जगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (जगत्), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—समस्तं जगत् (कर्मधारयः)
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-विशेषणभावे पितामहस्य
मनसाby (his) mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
संजाताःwere born/arose
संजाताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु) → संजात (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle used predicatively: 'were born/arose'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि—ऋषिपुंगवाः
दशten
दश:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (ऋषिपुंगवाः इति)
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Prayojaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
ऋषिपुंगवाःthe foremost sages
ऋषिपुंगवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि + पुंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—ऋषीणां पुंगवाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Skanda Dialogue
Listener: A Soma-vaṃśa kṣatriya (implied)
Visual Art Cues
Scene: Brahmā, the Grandsire, seated on a lotus, emanates ten great sages through mental creation; the sages appear as luminous figures around him.
Characters & Entities
P
Pitāmaha (Brahmā)Ṛ
Ṛṣipuṃgavas (ten sages)FAQs
Tīrtha narratives are rooted in cosmic beginnings, linking sacred places to the primordial order of dharma.
No site is named in this verse; it sets the mythic origin framework for the chapter’s tīrtha account.
None.