Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 35

Devanagari script

आत्मविघ्नविनाशार्थं संस्मृतः कुण्डलेश्वरः । चकार रक्षां सर्वत्र शरपाते नृपोत्तम

Transliteration

ātmavighnavināśārthaṃ saṃsmṛtaḥ kuṇḍaleśvaraḥ | cakāra rakṣāṃ sarvatra śarapāte nṛpottama

Translation

Untuk memusnahkan halangan yang mengancam dirinya, baginda mengingati serta menyeru Kuṇḍaleśvara. Di tengah hujan anak panah pun, wahai raja yang utama, Kuṇḍaleśvara menegakkan perlindungan di segenap penjuru.

Word by Word

• आत्मविघ्नविनाशार्थम्: for the purpose of destroying one’s own obstacles
• आत्मविघ्नविनाशार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + विघ्न (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—आत्म-विघ्न-विनाश-अर्थम् (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रधानः)

• संस्मृतः: was remembered/invoked
• संस्मृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकालिक), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—"स्मृतः" = remembered/invoked

• कुण्डलेश्वरः: Lord Kuṇḍaleśvara
• कुण्डलेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्डल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कुण्डलस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• चकार: made/did
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• रक्षाम्: protection
• रक्षाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारः—देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• शरपाते: in the shower/fall of arrows
• शरपाते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—शराणां पातः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नृपोत्तम: O best of kings
• नृपोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—उत्तमः नृपः (कर्मधारय)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kuṇḍaleśvara-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (frame)

Visual Art Cues

Scene: A king under a rain of arrows closes his eyes in remembrance; a luminous Śiva-liṅga/Kuṇḍaleśvara presence radiates a protective aura forming an unseen shield around him and his retinue.

Characters & Entities

• Kuṇḍaleśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance of Śiva as the local tīrtha-deity is shown as a direct remedy for obstacles and fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kuṇḍaleśvara—presented as the protecting Śiva of this Revā-region locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (devotional remembrance/invocation) of Kuṇḍaleśvara for vighna-śānti (removal of obstacles).