HomeRig VedaMandala 1Sukta 163Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.163

Rishi: Dīrghatamas
Devata: Aśva (as victorious form approaching the ‘pada of Go’)
Chandas: Triṣṭubh

अत्रा ते रूपमुत्तममपश्यं जिगीषमाणमिष आ पदे गोः । यदा ते मर्तो अनु भोगमानळादिद्ग्रसिष्ठ ओषधीरजीगः ॥

अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒ळादिद्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥

átrā te rūpám uttamám apaśyaṃ jígīṣamāṇam iṣá ā padé góḥ | yadā́ te márto ánu bhógam ānáḷ ād íd grásiṣṭha óṣadhīr ajīgaḥ ||

Di sini kulihat rupamu yang paling luhur: berjuang untuk kemenangan, datang ke tapak Sinar (Go) tempat adanya santapan. Apabila insan fana mengejar kenikmatan tanpa kebenaran jalan, maka sungguh—wahai yang paling melahap—dia didorong memakan oṣadhī, tumbuh-tumbuhan ubat, menyantap pertumbuhan yang lebih rendah.

अत्र॑ । ते॒ । रू॒पम् । उ॒त्ऽत॒मम् । अ॒प॒श्य॒म् । जिगी॑षमाणम् । इ॒षः । आ । प॒दे । गोः । य॒दा । ते॒ । मर्तः॑ । अनु॑ । भोग॑म् । आन॑ट् । आत् । इत् । ग्रसि॑ष्ठः । ओष॑धीः । अ॒जी॒ग॒रिति॑ ॥अत्र । ते । रूपम् । उत्तमम् । अपश्यम् । जिगीषमाणम् । इषः । आ । पदे । गोः । यदा । ते । मर्तः । अनु । भोगम् । आनट् । आत् । इत् । ग्रसिष्ठः । ओषधीः । अजीगरिति ॥atra | te | rūpam | ut-tamam | apaśyam | jigīṣamāṇam | iṣaḥ | ā | pade | goḥ | yadā | te | martaḥ | anu | bhogam | ānaṭ | āt | it | grasiṣṭhaḥ | oṣadhīḥ | ajīgariti

अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
उत्तमम्highest, best
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्)
जिगीषमाणम्desiring to win / seeking victory
जिगीषमाणम्:
Karma
TypeParticiple
Root√जि (जये) + इच्छार्थ-प्रत्यय (सन्) → जिगीष-; वर्तमानकृदन्त
इषःof refreshment / of nourishment
इषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक) / इषा
towards, unto
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पदेin/at the step, at the place
पदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
गोःof the cow (or: of the ray/light)
गोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मर्तःa mortal
मर्तः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
भोगमानःenjoying, partaking
भोगमानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√भुज् (भोगे/भुज्) → भोग; वर्तमानकृदन्त
आळात्from, away from (Vedic particle)
आळात्:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootआळात् (अव्यय/निपात) अथवा आ + √लात्/लड् (दुर्लभ); पदपाठे प्रायः आळात् = ‘अलात्/आलात्’ (from/away)
इत्indeed, just
इत्:
(निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइद्/इत् (निपात)
ग्रसिष्ठःmost devouring / strongest devourer
ग्रसिष्ठः:
Kartā
TypeAdjective
Rootग्रसिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative from √ग्रस् ‘to devour’)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
अजीगःyou won / you overcame
अजीगः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जि (जये) with reduplication (perfect-like/aoristic Vedic form)