Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

महर्षीणांवधोघोरस्सर्वदेवैश्चविग्रहः ।।6.87.24।।अभिमानश्चदोषश्चवैरित्वंप्रतिकूलता ।एतेदोषाममभ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः ।।6.87.25।।गुणान्प्रच्छादयामासुःपर्वतानिवतोयदाः ।

abhimānaś ca doṣaś ca vairitvaṃ pratikūlatā |

ete doṣā mama bhrātur jīvitaiśvarya-nāśanāḥ ||6.87.25||

Kesombongan, kesalahan, permusuhan, dan sikap menentang—itulah cela yang membinasakan nyawa serta kedaulatan saudaraku.

अभिमानःpride
अभिमानः:
कर्ता/विषय (प्रथमा)
TypeNoun
Rootअभिमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘pride/arrogance’
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दोषःfault
दोषः:
कर्ता/विषय (प्रथमा)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘fault’
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वैरित्वम्enmity
वैरित्वम्:
कर्ता/विषय (प्रथमा)
TypeNoun
Rootवैरित्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘enmity/hostility’
प्रतिकूलताadverseness
प्रतिकूलता:
कर्ता/विषय (प्रथमा)
TypeNoun
Rootप्रतिकूलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘adverseness/obstinacy’
एतेthese
एते:
विशेष्य-निर्देश (deictic)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘these’ (refers to दोषाः)
दोषाःfaults
दोषाः:
कर्ता (प्रथमा)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘faults’
ममmy
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; ‘my’
भ्रातुःof (my) brother
भ्रातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of (my) brother’
जीवितैश्वर्यनाशनाःdestroyers of life and power
जीवितैश्वर्यनाशनाः:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootजीवित + ऐश्वर्य + नाशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्—‘destroyers of life and sovereignty’ (qualifies दोषाः); समासः: (जीवितस्य च ऐश्वर्यस्य च) नाशनाः
गुणान्qualities
गुणान्:
कर्म (द्वितीया)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘qualities’
प्रच्छादयामासुःcovered, obscured
प्रच्छादयामासुः:
क्रिया (verb)
TypeVerb
Rootप्र-छद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; ‘they covered/obscured’
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
उपमान (simile standard)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; उपमान (object of comparison)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (particle of comparison)
तोयदाःrain-clouds
तोयदाः:
कर्ता (प्रथमा)
TypeNoun
Rootतोयद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘clouds’ (lit. water-givers)

"Dreadful killing of sages, haughtiness towards deities, irascibility, anger, animosity, refractorinessall these faults will put an end to one's life. These faults have obscured my brother's future just as rainy clouds veil the mountain."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma

FAQs

It presents an ethical warning central to Dharma: inner vices—pride, wrongdoing, hostility, and obstinate opposition—lead to the collapse of life and rightful authority, showing that adharma destroys both character and kingship.

He speaks a hard truth about his own brother: that moral faults, not merely external enemies, are the true causes of ruin—an honest diagnosis offered for righteous action and just judgment.