Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

स मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाज्वालावमन्शोणितदिग्धगात्रः ।नरान्तकोभूमितलेपपातयथाऽचलोवज्रनिपातभग्नः ।।।।

sa muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnavakṣā jvālāvaman śoṇitadigdhagātraḥ |

narāntako bhūmitalē papāta yathā'calo vajranipātabhagnaḥ ||

Dengan dadanya hancur dan terbelah oleh penumbuk itu, Narantaka—badannya berlumuran darah sambil memuntahkan api—jatuh ke tanah bagaikan gunung yang hancur dipanah petir.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाःwhose chest was crushed and split by a fist
मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नवक्षाः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमुष्टि-निष्पिष्ट-विभिन्न-वक्षस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (मुष्ट्या निष्पिष्टं विभिन्नं वक्षः यस्य)
ज्वालावमन्vomiting flames
ज्वालावमन्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवम् (धातु) → वमन् (कृदन्त, शतृ) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); तत्पुरुषः (ज्वालां वमन्)
शोणितदिग्धगात्रःwith limbs smeared with blood
शोणितदिग्धगात्रः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootशोणित-दिग्ध-गात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शोणितेन दिग्धानि गात्राणि यस्य)
नरान्तकःNarantaka
नरान्तकः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootनरान्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूमितलेon the ground
भूमितले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभूमि-तल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (भूमेः तलम्)
पपातfell
पपात:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथाlike/as
यथा:
उपमान-सम्बन्ध (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
अचलःa mountain
अचलः:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वज्रनिपातभग्नःshattered by a thunderbolt’s strike
वज्रनिपातभग्नः:
उपमानविशेषण (Qualifier of upamāna)
TypeAdjective
Rootवज्र-निपात-भग्न (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (वज्रस्य निपातेन भग्नः)

Naranthaka's chest having been split by a blow on his chest, vomiting flaming blood from his throat was as if shattered by the stroke of lightning fell down like a mountain.

N
Narāntaka
A
Aṅgada

FAQs

Actions bear consequences: violent aggression in adharma-driven warfare culminates in ruin; dharma reasserts itself through rightful resistance.

Narāntaka is mortally struck by Aṅgada and collapses, described with vivid similes of a mountain felled by lightning.

Aṅgada’s victorious strength in service of Rāma’s cause—power aligned with a righteous objective.