Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

तेतुतंविकृतंसुप्तंविकीर्णमिवपर्वतम् ।।।।कुम्भकर्णंमहानिद्रंसहिताःप्रत्यबोधयन् ।

te tu taṁ vikṛtaṁ suptaṁ vikīrṇam iva parvatam | kumbhakarṇaṁ mahānidraṁ sahitāḥ pratyabodhayan ||

Maka mereka pun berhimpun bersama-sama, berusaha mengejutkan Kumbhakarṇa—yang tidur dalam rupa yang mengerikan—terbaring bagaikan gunung yang berselerak, tenggelam dalam lena yang amat berat.

तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (कुम्भकर्णम्)
विकृतम्misshapen/unnatural
विकृतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-कृ (धातु) → विकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तम्/कुम्भकर्णम्)
सुप्तम्asleep
सुप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वप् (धातु) → सुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
विकीर्णम्scattered/sprawled
विकीर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-कीर् (धातु) → विकीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
इवlike/as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-सूचक (simile marker)
पर्वतम्a mountain
पर्वतम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (simile standard)
कुम्भकर्णम्Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महानिद्रम्in deep sleep
महानिद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + निद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (महती निद्रा यस्य) विशेषणम् (कुम्भकर्णम्)
सहिताःtogether/assembled
सहिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसह (अव्यय/उपसर्ग) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ते)
प्रत्यबोधयन्awakened (him)
प्रत्यबोधयन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-अव-बुध् (धातु)
Formलङ् (परस्मैपद), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; imperfect (they awakened)

The tigers among Rakshasas entered the residence paved with gold and precious stones, a delightful one and saw sleeping Kumbhakarna of great prowess.

K
Kumbhakarṇa
R
Rākṣasas

FAQs

Tamas (inertia) obstructs right action; dharma requires wakefulness—inner and outer—to respond to duty with clarity.

The Rākṣasas collectively begin the process of waking Kumbhakarṇa from an extraordinarily deep sleep.

Alertness and readiness for duty are implied as virtues by their absence in Kumbhakarṇa’s state of overpowering sleep.