Shloka 17

युद्धकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः — धूम्राक्षवधश्रवणं, वज्रदंष्ट्रप्रेषणं, अङ्गद-राक्षसयुद्धम्

Ravana Dispatches Vajradamshtra; Portents and Angada’s Assault

Devanagari script

तांस्तुनिष्क्रमतोदृष्टवावानराजितकाशिनः ।प्रणेदुस्सुमहानादान्पूरयांश्चदिशोदश ।।।।

Transliteration

tāṃs tu niṣkramato dṛṣṭvā vānarā jitakāśinaḥ |

praṇeduḥ sumahānādān pūrayāṃś ca diśo daśa ||

Translation

Namun apabila Vānara melihat mereka keluar, dengan keyakinan akan kemenangan, mereka pun mengaum dengan sorakan yang amat dahsyat, memenuhi sepuluh penjuru.

Word by Word

• तान्: him / those (portents)
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• निष्क्रमतः: of (him) coming out
• निष्क्रमतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: निस्-क्रम् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), षष्ठी (Genitive), एकवचन; 'of (him) who is coming out'

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)

• वानराः: Vanaras
• वानराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन

• जितकाशिनः: confident of victory
• जितकाशिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + काशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—जिता काशिः (आशा/दीप्तिः) येषाम् (those whose hope/shine is victorious; confident of victory)

• प्रणेदुः: roared, resounded
• प्रणेदुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• सुमहानादान्: very loud roars
• सुमहानादान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सु- (अव्यय) + महा (अव्ययवत्) + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; 'very great roars'

• पूरयान्: filling
• पूरयान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पूरय् (धातु, णिच्)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वानराः इति विशेषणम् (filling)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन

• दश: ten
• दश: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; द्वितीया, बहुवचन-सामानाधिकरण्ये दिशः इति विशेषणम्

Context

Mighty Vajradamshtra who was energetic, picking up courage seeing the portents that came up, sallied forth eager for war.

Characters & Entities

• Vānaras
• Rākṣasas
• Ten directions (daśa diśaḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous confidence supports steadfast action; yet Dharma also cautions against arrogance—victory should be pursued with discipline and purpose.

What is the narrative situation?

The Vānara forces see the Rākṣasas emerging and respond with loud war-cries that echo in every direction.

Which character virtue is emphasized?

Unity and morale (saṅgha-bala) are emphasized—collective courage in defense of a just cause.