Adhyaya 13

Verse 1

श्रीशुक उवाच वृत्रे हते त्रयो लोका विना शक्रेण भूरिद । सपाला ह्यभवन् सद्यो विज्वरा निर्वृतेन्द्रिया: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī berkata: Wahai Raja, apabila Vṛtrāsura terbunuh, semua dewa pelindung dan semua orang di tiga sistem planet segera gembira dan bebas daripada masalah — kecuali Indra.

Verse 2

देवर्षिपितृभूतानि दैत्या देवानुगा: स्वयम् । प्रतिजग्मु: स्वधिष्ण्यानि ब्रह्मेशेन्द्रादयस्तत: ॥ २ ॥

Selepas itu, para dewa, orang suci, penghuni Pitṛloka dan Bhūtaloka, iblis, pengikut dewa, serta Dewa Brahmā dan Dewa Śiva semuanya kembali ke tempat tinggal masing-masing. Namun, semasa pergi, tiada siapa yang bercakap dengan Indra.

Verse 3

श्रीराजोवाच इन्द्रस्यानिर्वृतेर्हेतुं श्रोतुमिच्छामि भो मुने । येनासन् सुखिनो देवा हरेर्दु:खं कुतोऽभवत् ॥ ३ ॥

Raja berkata: Wahai muni, aku ingin mendengar sebab kegelisahan Indra. Setelah Vṛtrāsura dibunuh, para dewa semua gembira; mengapa Indra sendiri berdukacita?

Verse 4

श्रीशुक उवाच वृत्रविक्रमसंविग्ना: सर्वे देवा: सहर्षिभि: । तद्वधायार्थयन्निन्द्रं नैच्छद् भीतो बृहद्वधात् ॥ ४ ॥

Śukadeva berkata: Kerana keperkasaan luar biasa Vṛtrāsura, para dewa bersama para ṛṣi menjadi resah. Mereka memohon Indra membunuhnya, namun Indra menolak kerana takut dosa membunuh seorang brāhmaṇa.

Verse 5

इन्द्र उवाच स्त्रीभूद्रुमजलैरेनो विश्वरूपवधोद्भ‍वम् । विभक्तमनुगृह्णद्भ‍िर्वृत्रहत्यां क्‍व मार्ज्म्यहम् ॥ ५ ॥

Indra berkata: Ketika aku membunuh Viśvarūpa, dosa besar menimpaku; namun wanita, bumi, pepohon dan air berkenan membahagikan dosa itu. Kini jika aku membunuh Vṛtrāsura, seorang brāhmaṇa lagi, bagaimana aku akan bebas daripada dosa itu?

Verse 6

श्रीशुक उवाच ऋषयस्तदुपाकर्ण्य महेन्द्रमिदमब्रुवन् । याजयिष्याम भद्रं ते हयमेधेन मा स्म भै: ॥ ६ ॥

Śukadeva berkata: Mendengar hal itu, para ṛṣi berkata kepada Mahendra, “Semoga sejahtera bagimu. Jangan takut. Kami akan melaksanakan korban aśvamedha untukmu, agar engkau dilepaskan daripada dosa yang mungkin timbul kerana membunuh seorang brāhmaṇa.”

Verse 7

हयमेधेन पुरुषं परमात्मानमीश्वरम् । इष्ट्वा नारायणं देवं मोक्ष्यसेऽपि जगद्वधात् ॥ ७ ॥

Para ṛṣi meneruskan: Wahai Indra, dengan melaksanakan aśvamedha dan menyenangkan Tuhan Nārāyaṇa—Paramātmā dan Penguasa tertinggi—seseorang dapat dilepaskan bahkan daripada dosa membunuh seluruh dunia; apatah lagi hanya membunuh raksasa seperti Vṛtrāsura.

Verse 8

ब्रह्महा पितृहा गोघ्नो मातृहाचार्यहाघवान् । श्वाद: पुल्कसको वापि शुद्ध्येरन् यस्य कीर्तनात् ॥ ८ ॥ तमश्वमेधेन महामखेन श्रद्धान्वितोऽस्माभिरनुष्ठितेन । हत्वापि सब्रह्मचराचरं त्वं न लिप्यसे किं खलनिग्रहेण ॥ ९ ॥

Seseorang yang telah membunuh seorang brahmana, seekor lembu atau membunuh bapa, ibu atau guru kerohaniannya boleh segera dibebaskan daripada semua tindak balas dosa hanya dengan melaungkan nama suci Tuhan Narayana. Orang berdosa lain, seperti chandala, juga boleh dibebaskan dengan cara ini. Kami akan membantu anda dengan melakukan pengorbanan kuda yang hebat. Jika anda menyenangkan Tuhan Narayana dengan cara itu, mengapa anda perlu takut?

Verse 9

ब्रह्महा पितृहा गोघ्नो मातृहाचार्यहाघवान् । श्वाद: पुल्कसको वापि शुद्ध्येरन् यस्य कीर्तनात् ॥ ८ ॥ तमश्वमेधेन महामखेन श्रद्धान्वितोऽस्माभिरनुष्ठितेन । हत्वापि सब्रह्मचराचरं त्वं न लिप्यसे किं खलनिग्रहेण ॥ ९ ॥

Seseorang yang telah membunuh seorang brahmana, seekor lembu atau membunuh bapa, ibu atau guru kerohaniannya boleh segera dibebaskan daripada semua tindak balas dosa hanya dengan melaungkan nama suci Tuhan Narayana. Orang berdosa lain, seperti chandala, juga boleh dibebaskan dengan cara ini. Kami akan membantu anda dengan melakukan pengorbanan kuda yang hebat. Jika anda menyenangkan Tuhan Narayana dengan cara itu, mengapa anda perlu takut?

Verse 10

श्रीशुक उवाच एवं सञ्चोदितो विप्रैर्मरुत्वानहनद्रिपुम् । ब्रह्महत्या हते तस्मिन्नाससाद वृषाकपिम् ॥ १० ॥

Sri Sukadeva Gosvami berkata: Didorong oleh kata-kata para resi, Indra membunuh musuhnya Vritrasura. Apabila dia terbunuh, reaksi dosa kerana membunuh seorang brahmana (brahma-hatya) berlindung pada Indra.

Verse 11

तयेन्द्र: स्मासहत्तापं निर्वृतिर्नामुमाविशत् । ह्रीमन्तं वाच्यतां प्राप्तं सुखयन्त्यपि नो गुणा: ॥ ११ ॥

Mengikuti nasihat para dewa, Indra membunuh Vritrasura, dan dia menderita kerana pembunuhan yang penuh dosa ini. Walaupun dewa-dewa lain gembira, dia tidak dapat memperoleh kebahagiaan daripada pembunuhan Vritrasura. Sifat-sifat baik Indra yang lain, seperti toleransi dan kemewahan, tidak dapat membantunya dalam kesedihannya.

Verse 12

तां ददर्शानुधावन्तीं चाण्डालीमिव रूपिणीम् । जरया वेपमानाङ्गीं यक्ष्मग्रस्तामसृक्पटाम् ॥ १२ ॥ विकीर्य पलितान् केशांस्तिष्ठ तिष्ठेति भाषिणीम् । मीनगन्ध्यसुगन्धेन कुर्वतीं मार्गदूषणम् ॥ १३ ॥

Indra melihat reaksi dosa yang dipersonifikasikan mengejarnya, kelihatan seperti wanita chandala. Dia kelihatan sangat tua, dan seluruh anggota badannya menggeletar. Kerana dia menghidap batuk kering, badan dan pakaiannya berlumuran darah. Menghembuskan bau hanyir yang tidak tertanggung yang mencemarkan seluruh jalan, dia memanggil Indra, "Tunggu! Tunggu!"

Verse 13

तां ददर्शानुधावन्तीं चाण्डालीमिव रूपिणीम् । जरया वेपमानाङ्गीं यक्ष्मग्रस्तामसृक्पटाम् ॥ १२ ॥ विकीर्य पलितान् केशांस्तिष्ठ तिष्ठेति भाषिणीम् । मीनगन्ध्यसुगन्धेन कुर्वतीं मार्गदूषणम् ॥ १३ ॥

Indra melihat jelmaan dosa mengejarnya, kelihatan seperti wanita candala tua yang gementar, berlumuran darah, dan menjerit 'Tunggu! Tunggu!'

Verse 14

नभो गतो दिश: सर्वा: सहस्राक्षो विशाम्पते । प्रागुदीचीं दिशं तूर्णं प्रविष्टो नृप मानसम् ॥ १४ ॥

Wahai Raja, Indra mulanya lari ke langit, tetapi wanita itu tetap mengejarnya. Akhirnya dia pergi ke timur laut dan memasuki Tasik Manasa-sarovara.

Verse 15

स आवसत्पुष्करनालतन्तू- नलब्धभोगो यदिहाग्निदूत: । वर्षाणि साहस्रमलक्षितोऽन्त: सञ्चिन्तयन् ब्रह्मवधाद्विमोक्षम् ॥ १५ ॥

Memikirkan cara bebas daripada dosa membunuh Brahmana, Indra bersembunyi di dalam serat batang teratai selama seribu tahun. Kerana Dewa Api tidak boleh masuk ke air, dia kelaparan.

Verse 16

तावत्‍त्रिणाकं नहुष: शशास विद्यातपोयोगबलानुभाव: । स सम्पदैश्वर्यमदान्धबुद्धि- र्नीतस्तिरश्चां गतिमिन्द्रपत्‍न्या ॥ १६ ॥

Selama Indra bersembunyi, Nahusa memerintah syurga berkat kekuatan tapanya. Namun, dibutakan oleh kesombongan, dia menginginkan isteri Indra dan disumpah menjadi ular.

Verse 17

ततो गतो ब्रह्मगिरोपहूत ऋतम्भरध्याननिवारिताघ: । पापस्तु दिग्देवतया हतौजा- स्तं नाभ्यभूदवितं विष्णुपत्‍न्या ॥ १७ ॥

Dosa Indra hilang berkat meditasi pada Kebenaran dan perlindungan isteri Vishnu. Para Brahmana memanggilnya kembali dan dia menduduki semula takhtanya.

Verse 18

तं च ब्रह्मर्षयोऽभ्येत्य हयमेधेन भारत । यथावद्दीक्षञ्चक्रु: पुरुषाराधनेन ह ॥ १८ ॥

Wahai Bharata! Ketika Mahendra tiba di alam syurga, para brahmarṣi mendekatinya lalu menginisiasikannya dengan sempurna untuk yajña aśvamedha demi memuja Purusha Yang Maha Tinggi.

Verse 19

अथेज्यमाने पुरुषे सर्वदेवमयात्मनि । अश्वमेधे महेन्द्रेण वितते ब्रह्मवादिभि: ॥ १९ ॥ स वै त्वाष्ट्रवधो भूयानपि पापचयो नृप । नीतस्तेनैव शून्याय नीहार इव भानुना ॥ २० ॥

Kemudian, ketika para brahmavādī melaksanakan yajña aśvamedha yang diperluas oleh Mahendra, kerana beliau menyembah Purusha Tertinggi—Diri yang merangkumi semua dewa—maka lenyaplah reaksi segala dosanya. Wahai raja, bahkan dosa besar pembunuhan putera Tvaṣṭā pun serta-merta menjadi kosong, seperti kabus dihapuskan oleh terbitnya matahari.

Verse 20

अथेज्यमाने पुरुषे सर्वदेवमयात्मनि । अश्वमेधे महेन्द्रेण वितते ब्रह्मवादिभि: ॥ १९ ॥ स वै त्वाष्ट्रवधो भूयानपि पापचयो नृप । नीतस्तेनैव शून्याय नीहार इव भानुना ॥ २० ॥

Kemudian, ketika para brahmavādī melaksanakan yajña aśvamedha yang diperluas oleh Mahendra, kerana beliau menyembah Purusha Tertinggi—Diri yang merangkumi semua dewa—maka lenyaplah reaksi segala dosanya. Wahai raja, bahkan dosa besar pembunuhan putera Tvaṣṭā pun serta-merta menjadi kosong, seperti kabus dihapuskan oleh terbitnya matahari.

Verse 21

स वाजिमेधेन यथोदितेन वितायमानेन मरीचिमिश्रै: । इष्ट्वाधियज्ञं पुरुषं पुराण- मिन्द्रो महानास विधूतपाप: ॥ २१ ॥

Marīci dan para resi agung yang lain, menurut peraturan, melaksanakan vājimedha (aśvamedha) dan menyembah Adhiyajña, Purusha Purba—Paramātmā, Bhagavān. Maka Indra tersucikan daripada dosa, memperoleh kembali kedudukan mulianya, dan dihormati semula oleh semua.

Verse 22

इदं महाख्यानमशेषपाप्मनांप्रक्षालनं तीर्थपदानुकीर्तनम् । भक्त्युच्छ्रयं भक्तजनानुवर्णनंमहेन्द्रमोक्षं विजयं मरुत्वत: ॥ २२ ॥ पठेयुराख्यानमिदं सदा बुधा:श‍ृण्वन्त्यथो पर्वणि पर्वणीन्द्रियम् । धन्यं यशस्यं निखिलाघमोचनंरिपुञ्जयं स्वस्त्ययनं तथायुषम् ॥ २३ ॥

Kisah agung ini membersihkan segala dosa, memuliakan Nārāyaṇa—Tīrthapada—meninggikan kemuliaan bhakti, menghuraikan para bhakta seperti Indra dan Vṛtrāsura, serta menyatakan pembebasan Mahendra daripada kehidupan berdosa dan kemenangannya menentang asura. Oleh itu orang berilmu disaran membacanya sentiasa, dan pada hari perayaan mendengar serta mengulanginya. Ia membawa berkat, kemasyhuran, menghapus segala dosa, menewaskan musuh, memberi kesejahteraan, dan memanjangkan umur.

Verse 23

इदं महाख्यानमशेषपाप्मनांप्रक्षालनं तीर्थपदानुकीर्तनम् । भक्त्युच्छ्रयं भक्तजनानुवर्णनंमहेन्द्रमोक्षं विजयं मरुत्वत: ॥ २२ ॥ पठेयुराख्यानमिदं सदा बुधा:श‍ृण्वन्त्यथो पर्वणि पर्वणीन्द्रियम् । धन्यं यशस्यं निखिलाघमोचनंरिपुञ्जयं स्वस्त्ययनं तथायुषम् ॥ २३ ॥

Dalam mahakarya kisah ini terdapat pujian kepada Bhagavān Nārāyaṇa, penegasan tentang kemuliaan bhakti, huraian tentang para bhakta seperti Indra dan Vṛtrāsura, serta kisah pembebasan Indra daripada dosa dan kemenangannya menentang para asura. Dengan memahami peristiwa ini, segala akibat dosa tersucikan; maka para cendekia sentiasa membacanya dan pada hari perayaan mendengar serta melagukannya. Kisah ini membawa berkat, kemasyhuran, penghapus dosa, penakluk musuh, penuh kebaikan, dan memanjangkan usia.