Adhyaya 96

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, ‘कामेश्वर’ म्हणून स्मरणात असलेल्या स्थानी जावे. त्याच्याच उत्तर दिशेला, तीन धनुष्य अंतरावर, ‘रतीश्वर’ नावाने ख्यात देवता स्थित आहेत—हे सुरेश्वरी, जे त्रेतायुगापासून प्रसिद्ध आहेत।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टे मनुष्याणां पूजिते तु वरानने । नश्येच्च सप्तजन्माघं गृहभंगश्च नो भवेत्

हे वरानने देवी, त्याचे केवळ दर्शन झाले तरी—आणि विशेषतः पूजन केल्यास—मनुष्यांचे सात जन्मांचे पाप नष्ट होते, आणि घराचा भंग होत नाही।

Verse 3

देव्युवाच । केनायं स्थापितो देव कस्मात्प्रोक्तो रतीश्वरः । दर्शनेनास्य किं श्रेयः सर्वं विस्तरतो वद

देवी म्हणाली—हे देव! हा कोणाने स्थापित केला? याला ‘रतीश्वर’ असे का म्हणतात? याच्या दर्शनाने कोणते कल्याण होते? सर्व विस्ताराने सांगा।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । रतिर्नामाभवत्साध्वी कामपत्नी यशस्विनी

ईश्वर म्हणाले—हे देवी, ऐक; मी पापांचा नाश करणारी कथा सांगतो. रति नावाची एक साध्वी होती, ती कामदेवाची यशस्विनी पत्नी होती।

Verse 5

दग्धे मनसिजे पूर्वं देवेन त्रिपुरारिणा । तदर्थाय तपस्तेपे तस्मिन्देशे रतिः किल

पूर्वी त्रिपुरारि देवाने (शिवाने) मनसिज (कामदेव) दग्ध केला तेव्हा त्याच हेतुने रतीने त्या प्रदेशात तप केले।

Verse 6

अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये

हे प्रिये! ती अंगठ्याच्या टोकावर उभी राहून चार युगांपर्यंत शांत मनाने महादेवाची आराधना करीत राहिली।

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । तदग्रतः समुत्तस्थौ लिगं माहेश्वरं प्रिये

मग एका वेळी धरणीतल भेदून तिच्या समोर माहेश्वर लिंग प्रकट होऊन उभे राहिले, हे प्रिये।

Verse 8

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । आह्लादयंती सहसा तस्याश्चित्तं वरानने

त्याच क्षणी एक अशरीरी वाणी प्रकट झाली; हे वरानने, तिने सहसा तिचे चित्त आनंदित केले।

Verse 9

यस्मान्माहेश्वरं लिंगं त्वद्भक्त्या सहसोत्थितम् । पूजयेस्तन्महाभागे ततः कांतमवाप्स्यसि

तुझ्या भक्तीच्या तेजाने हे माहेश्वर लिंग सहसा प्रकट झाले आहे, हे महाभागे; या लिंगाची पूजा कर, मग तू तुझा कांत प्राप्त करशील।

Verse 10

एतच्छुत्वा तु सा साध्वी देवदूतस्य भाषितम् । तल्लिंगं पूजयामास स भक्त्या परमया युता

देवदूताचे हे शुभ वचन ऐकून ती साध्वी परम भक्तीने युक्त होऊन त्या लिंगाची पूजा करू लागली।

Verse 11

ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्

मग, हे प्रिये, कामदेव जणू झोपेतून जागा झाला तसा पुन्हा उभा राहिला। त्या वेळेपासून ते लिंग ‘कामेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध झाले।

Verse 12

ततः सा कामदयिता वाक्यमेतदुवाच ह । प्रहृष्टा कामदेवाप्त्या पुरतः पुष्पधन्वनः

मग कामाची प्रिया ही असे वचन बोलली; कामदेव प्राप्त झाल्याने ती अत्यंत हर्षित झाली होती, आणि पुष्पधन्वा (काम) तिच्या समोर उभा होता।

Verse 13

पूजयिष्यंति ये चान्ये लिंगमेतत्समाहिताः । एवं ते वांछितां सिद्धिं भूयो यास्यंति सद्गतिम्

जे इतरही एकाग्रचित्ताने या लिंगाची पूजा करतील, ते अशा प्रकारे इच्छित सिद्धी प्राप्त करून पुढे सद्गतीस जातील।

Verse 14

मनोऽभीष्टं तथा सर्वं यद्यपि स्यात्सदुर्ल्लभम् । तत्प्राप्स्यंति न संदेहो लिंगस्यास्य प्रसादतः

मनास जे काही अभिष्ट असेल—ते जरी अत्यंत दुर्लभ असले—तरी या लिंगाच्या प्रसादाने ते निःसंशय प्राप्त होतील।

Verse 15

एवमुक्त्वा गता साध्वी रतिः कामेन संयुता । स्वस्थाने पूर्णकामा सा प्रहृष्टेनांतरात्मना

असे बोलून साध्वी रती कामासह संयुक्त होऊन निघून गेली. स्वस्थानास पोहोचून ती पूर्णकाम झाली व अंतःकरण आनंदाने प्रफुल्लित झाले।

Verse 16

एनं चैत्रत्रयोदश्यां शुक्लायां यः समर्चति । सकामवद्भवेन्नृणां श्रुतं सौभाग्यदायकम्

चैत्र शुक्ल त्रयोदशीला जो यांचे सम्यक् पूजन करतो, तो मनुष्यात सकाम होतो; हे सौभाग्य देणारे असे ऐकिवात आहे।

Verse 96

हृति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत एकादशरुद्रमाहात्म्यात ‘कामेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक शहाण्णवावा अध्याय समाप्त झाला।