Adhyaya 119

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महादेवीं महाप्रभाम् । बलातिबलदैत्यघ्नीं नाम्नेति प्रथितां क्षितौ

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, महाप्रभा अशा त्या महादेवीकडे जावे, जी पृथ्वीवर ‘बलातिबलदैत्यघ्नी’ या नावाने प्रसिद्ध आहे।

Verse 2

अनादिनिधनां देवीं तत्र क्षेत्रे व्यवस्थिताम् । कोटिभूतपरीवारां सर्वदैत्यनिबर्हिणीम्

ती देवी अनादि व अनंत आहे; त्या क्षेत्रात ती विराजमान आहे। कोट्यवधी भूतगण तिचे परिवार असून ती सर्व दैत्यांचा संहार करणारी आहे।

Verse 3

देव्युवाच । बलातिबलदैत्यघ्नी कथमुक्ता त्वया प्रभो । बलातिबलनामानौ कथं दैत्यौ निपातितौ

देवी म्हणाली—हे प्रभो, तू तिला ‘बलातिबलदैत्यघ्नी’ असे का म्हटलेस? आणि बल व अतिबल नावाचे ते दोन दैत्य कसे पाडले गेले?

Verse 4

कुत्र तिष्ठति सा देवी किंप्रभावा महेश्वर । माहात्म्यमखिलं तस्याः सर्वं विस्तरतो वद

हे महेश्वर, ती देवी कुठे वास करते आणि तिचा प्रभाव काय आहे? तिचे अखिल माहात्म्य मला सविस्तर सांग।

Verse 5

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ईश्वर म्हणाले—हे देवी, ऐक; मी पापांचा नाश करणारी कथा सांगतो. जी भक्तिभावाने ऐकल्यावर मनुष्य सर्व पातकांतून मुक्त होतो।

Verse 6

आसीद्रक्तासुरोनाम महिषस्य सुतो बली । महाकायो महाबाहुर्हिरण्याक्ष इवापरः

महिषाचा पराक्रमी पुत्र ‘रक्तासुर’ नावाचा असुर होता। तो महाकाय, महाबाहू—जणू दुसराच हिरण्याक्ष होता।

Verse 7

बलातिबल नामानौ तस्य पुत्रौ बभूवतुः । तौ विजित्य सुरान्सर्वान्देवेन्द्राग्निपुरोगमान्

त्याचे ‘बल’ आणि ‘अतिबल’ नावाचे दोन पुत्र होते. इंद्र व अग्नी आदींच्या नेतृत्वाखालील सर्व देवांना जिंकून त्यांनी त्यांना आपल्या अधीन केले.

Verse 8

त्रैलोक्येऽस्मिन्निरातंकौ चक्रतू राज्यमञ्जसा । तयोः सेना मुखे वीरास्त्रयस्त्रिंशत्प्रकीर्तिताः

या त्रैलोक्यात ते निर्भय होऊन सहजपणे राज्य करू लागले. त्यांच्या सेनेच्या अग्रभागी तेहतीस वीर प्रसिद्ध होते.

Verse 9

रौद्रात्मानो महायोधाः सहस्राक्षौहिणीमुखाः । सिंहस्कन्धा महाकाया दुरात्मानो महाबलाः

ते रौद्र स्वभावाचे महायोद्धे, सहस्र अक्षौहिणींचे नायक होते. सिंहासारखे खांदे, महाकाय, दुष्टचित्त तरीही महाबलवान—अतिभयंकर होते.

Verse 10

धूम्राक्षो भीमदंष्ट्रश्च कालवश्यो महाहनुः । ब्रह्मघ्नो यज्ञकोपश्च स्त्रीघ्नः पापनिकेतनः

त्यांच्यात धूम्राक्ष, भीमदंष्ट्र, कालवश्य, महाहनु; ब्रह्मघ्न, यज्ञकोप; स्त्रीघ्न आणि पापनिकेतन—हे नावाने प्रसिद्ध होते.

Verse 11

विद्युन्माली च बन्धूकः शंकुकर्णो विभावसुः । देवांतको विकर्मा च दुर्भिक्ष क्रूर एव च

विद्युन्माली, बंधूक, शंकुकर्ण व विभावसु; तसेच देवांतक, विकर्मा, दुर्भिक्ष आणि क्रूर—हेही त्यांच्या प्रमुख सरदारांमध्ये होते।

Verse 12

हयग्रीवोऽश्वकर्णश्च केतुमान्वृषभो द्विजः । शरभः शलभो व्याघ्रो निकुंभो मणिको बकः

हयग्रीव व अश्वकर्ण; केतुमान, वृषभ व द्विज; शरभ, शलभ, व्याघ्र, निकुंभ, मणिक आणि बक—ही नावेही त्यांच्यात मोजली गेली।

Verse 13

शूर्पको विक्षरो माली कालो दण्डककेरलः । एते दैत्या महाकायास्तयोः सेनाधिकारिणः

शूर्पक, विक्षर, माली, काळ आणि दंडक-केरल—हे महाकाय दैत्य त्या दोन्ही भावांच्या सैन्याचे सेनाधिकारी होते।

Verse 14

एवं तैः पृथिवी व्याप्ता पञ्चाशत्कोटि विस्तरा । एवं ज्ञात्वा तदा देवा भयेनोद्विग्नमानसाः

अशा रीतीने पन्नास कोटी विस्ताराची पृथ्वी त्यांच्यामुळे व्यापली गेली. हे जाणून देव भयाने व्याकुळ मनाचे झाले।

Verse 15

सर्वैर्देवर्षिभिः सार्धं जग्मुस्ते हिमवद्वनम् । स्तोत्रेणानेन तां देवीं तुष्टुवुः प्रयतास्तदा

ते सर्व देवर्षींंसह हिमवताच्या वनात गेले. मग संयत मनाने या स्तोत्राने त्या देवीची स्तुती केली।

Verse 16

देवा ऊचुः । जयाक्षरे जयाऽनंते जयाऽव्यक्ते निरामये । जय देवि महामाये जय देवर्षिवंदिते

देव म्हणाले—जय हो, हे अक्षरे! जय हो, हे अनंते! जय हो, हे अव्यक्ते, हे निरामये! जय हो, हे देवी महामाये! जय हो, हे देवर्षिवंदिते!

Verse 17

जय विश्वेश्वरे गंगे जय सर्वार्थसिद्धिदे । जय ब्रह्माणि कौमारि जय नारायणीश्वरि

जय हो, हे विश्वेश्वरी गंगे! जय हो, हे सर्वार्थसिद्धिदे! जय हो, हे ब्रह्माणि, हे कौमारि! जय हो, हे नारायणीश्वरि!

Verse 18

जय ब्रह्माणि चामुंडे जयेन्द्राणि महेश्वरि । जय मातर्महालक्ष्मि जय पार्वति सर्वगे

जय हो, हे ब्रह्माणि! जय हो, हे चामुंडे! जय हो, हे इंद्राणि! जय हो, हे महेश्वरि! जय हो, हे माता महालक्ष्मि! जय हो, हे सर्वव्यापिनी पार्वति!

Verse 19

जय देवि जगत्सृष्टे जयैरावति भारति । जयानंते जय जये जय देवि जलाविले

जय हो, हे देवी, जगत्सृष्टीची कारणे! जय हो, हे ऐरावती! जय हो, हे भारती! जय हो, हे अनंते—जय, जय! जय हो, हे देवी, जलरूपिणी!

Verse 20

जयेशानि शिवे शर्वे जय नित्यं जयार्चिते । मोक्षदे जय सर्वज्ञे जय धर्मार्थकामदे

जय हो, हे ईशानी! जय हो, हे शिवे, हे शर्वे! नित्य जय हो, हे ‘जय’ने अर्चिते! जय हो, हे मोक्षदे! जय हो, हे सर्वज्ञे! जय हो, हे धर्मार्थकामदे!

Verse 21

जय गायत्रि कल्याणि जय सह्ये विभावरि । जय दुर्गे महाकालि शिव दूति जयाऽजये

जय हो, हे गायत्री कल्याणी; जय हो, हे सह्या विभावरी। जय हो, हे दुर्गे महाकाली; हे शिवदूती, हे अजय, जय हो॥

Verse 22

जय चण्डे महामुण्डे जय नन्दे शिवप्रिये । जय क्षेमंकरि शिवे जय कल्याणि रेवति

जय हो, हे चंडे महामुंडे; जय हो, हे नंदा शिवप्रिये। जय हो, हे क्षेमंकरि शिवे; जय हो, हे कल्याणी; हे रेवती, जय हो॥

Verse 23

जयोमे सिद्धिमांगल्ये हरसिद्धे नमोस्तु ते । जयापर्णे जयानन्दे महिषाऽसुरघातिनि

जय हो, हे सिद्धि-मांगल्यदायिनी; हे हरसिद्धे, तुला नमस्कार। जय हो, हे जयापर्णे; जय हो, हे जयानंदे; हे महिषासुरघातिनी, जय हो॥

Verse 24

जय मेधे विशालाक्षि जयानंगे सरस्वति । जयाशेषगुणावासे जयावर्ते सुरान्तके

जय हो, हे मेधा; जय हो, हे विशालाक्षी। जय हो, हे निरंग सरस्वती। जय हो, हे अशेषगुणावासे; जय हो, हे जयावर्ते; हे सुरांतके, जय हो॥

Verse 25

जय संकल्पसंसिद्धे जय त्रैलोक्यसुंदरि । जय शुंभनिशुंभघ्ने जय पद्मेऽद्रिसंभवे

जय हो, हे संकल्पसंसिद्धे; जय हो, हे त्रैलोक्यसुंदरी। जय हो, हे शुंभनिशुंभघ्ने; जय हो, हे पद्मे, अद्रिसंभवे॥

Verse 26

जय कौशिकि कौमारि जय वारुणि कामदे । नमोनमस्ते शर्वाणि भूयोभूयो जयाम्बिके

जय कौशिकी, जय कौमारी, जय वारुणी, हे कामना-प्रदायिनी। हे शर्वाणी, तुला वारंवार नमस्कार; हे अंबिके, पुन्हा पुन्हा जय॥

Verse 27

त्राहि नस्त्राहि नो देवि शरण्ये शरणागतान्

हे देवी, आमचे रक्षण कर, रक्षण कर; हे शरण्ये, शरण आलेल्यांचे तू त्राण कर॥

Verse 28

सैवं स्तुता भगवती देवैः सर्वैर्वरानने । आत्मानं दर्शयामास भाभासितदिगन्तरम्

अशा रीतीने सर्व देवांनी स्तुती केल्यावर, वरमुखी भगवतीने आपले स्वरूप प्रकट केले; तिच्या तेजाने दिगंत उजळून निघाले॥

Verse 29

नमस्कृत्य तु तामूचुः सुरास्ते भयनाशनीम् । बलातिबलनामानौ हत्वा दैत्यौ महाबलौ । तेषां चैव महत्सैन्यं पाह्यतो महतो भयात्

तिला नमस्कार करून ते देव भय-नाशिनीला म्हणाले—“बलातिबल नावाचे महाबली दैत्य आम्ही मारले; आता त्यांच्या प्रचंड सैन्यापासून, या महान भयापासून आमचे रक्षण कर।”

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दत्त्वा तेभ्योऽभयं ततः । बभूवाद्भुतरूपा सा त्रिनेत्रा चेन्दुशेखरा

त्यांचे वचन ऐकून, त्यांना अभय देऊन, ती देवी अद्भुत रूप धारण करून प्रकट झाली—त्रिनेत्री आणि चंद्रशेखरा॥

Verse 31

सिंहारूढा महादेवि नानाशस्त्रास्त्रधारिणी । सुवक्त्रा विंशतिभुजा स्फूर्जद्विद्युल्लतोपमा

सिंहावर आरूढ महादेवी, नाना शस्त्रास्त्रे धारण करणारी, सुंदर मुखाची, वीस भुजांनी युक्त—ती विद्युल्लतेसारखी चमकली।

Verse 32

ततों ऽबिका निनादोच्चैः साट्टहासं मुहुर्मुहुः

तेव्हा अंबिकेने उच्च स्वरात वारंवार अट्टहासासह गर्जना केली।

Verse 33

तस्या नादेन घोरेण कृत्स्नमापूरितं नभः । प्रकंपिताखिला चोर्वी सरिद्वारिधिमेखला

तिच्या भयानक नादाने संपूर्ण आकाश भरून गेले; आणि नद्या-सागरांनी मेखलेसारखी वेढलेली सारी पृथ्वी जोराने कंपित झाली।

Verse 34

शैलतुंगस्तनी रम्या प्रमदेव भयातुरा । तेऽपि तत्रासुराः प्राप्ताश्चतुरंगबलान्विताः

पर्वतशिखरांसारख्या उन्नत स्तनांची रम्य प्रमदा-देवी भयाने व्याकुळ झाली. तेथेच चतुरंगिणी सैन्यासह असुरही येऊन पोहोचले.

Verse 35

सम्यग्विदितविक्रान्ताः कालान्तकयमोपमाः । रक्षो दानवदैत्याश्च पाताले येऽपि संस्थिताः

पराक्रमाने सुप्रसिद्ध, कालान्तक यमासारखे—ते राक्षस, दानव व दैत्य, पाताळात जे होते तेही, बाहेर पडले.

Verse 36

ते सर्व एव दैत्येन्द्राः कोटिशः समुपागताः । ततोऽभवन्महायुद्धं देव्यास्तत्रासुरैः सह

ते सर्व दैत्येंद्र कोटीसंख्येने एकत्र झाले. मग तेथे देवी व असुर यांच्यात महायुद्ध उद्भवले.

Verse 37

बभूव सर्वब्रह्माण्डे ह्यकाण्डक्षयकारणम् । अक्षौहिणीसहस्राणि त्रयस्त्रिंशत्सुरेश्वरि

हे सुरेश्वरी! सर्व ब्रह्मांडात ते अकस्मात् क्षयाचे कारण ठरले; तेथे त्रयस्त्रिंशत् सहस्र अक्षौहिणींचा संहार झाला.

Verse 38

एकविंशत्सहस्राणि शतान्यष्टौ च सप्ततिः । सानुगानां सयोधानां रथानां वातरंहसाम्

एकवीस हजार, आठशे आणि सत्तर—वाऱ्यासारख्या वेगाने धावणारे रथ, अनुचर व योद्ध्यांसह.

Verse 39

हत्वा सा लीलया देवी निन्ये क्षयमनाकुला

त्या देवीने लीलया त्यांचा वध करून, अनाकुल राहून त्यांना क्षयास नेले.

Verse 40

ततो देव्या हतानां च दानवानां महौजसाम् । गजवाजिरथानां च शरीरैरावृता मही

मग देवीने मारलेल्या महाबली दानवांचे, तसेच हत्ती-घोडे व रथांचे देह यांनी पृथ्वी आच्छादित झाली.

Verse 41

कबंधनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्थिकर्द्दमे । रणाजिरे निशाचरास्ततो विचेरुरूर्जिताः

त्या रणांगणात—कबंधांच्या नृत्याने गजबजलेल्या आणि वाहत्या मेद व अस्थींच्या चिखलाने माखलेल्या—तेव्हा बलवान निशाचर इथे-तिथे संचार करू लागले।

Verse 42

शृगाल गृधवायसाः परं प्रपातमादधुः । क्वचित्परे निशाचराः प्रपीतशोणितोत्कटाः । प्रतर्प्य चात्मनः पितॄन्समर्चयंस्तथा ऋषीन्

कोल्हे, गिधाडे आणि कावळे मोठ्या संख्येने तुटून पडले. काही ठिकाणी इतर निशाचर—रक्तपानाने उग्र—आपल्या पितरांना तृप्त करून, तसेच ऋषींचीही पूजा करू लागले।

Verse 43

गजान्नरांस्तुरंगमान्बभक्षिरे सुनिर्घृणाः । रथोडुपैस्तथा परे तरंति शोणितार्णवम्

ते निर्दयपणे हत्ती, माणसे आणि घोडे भक्षू लागले. आणि काही जण रथांना होडीसारखे करून रक्तसमुद्र तरून गेले।

Verse 44

इति प्रगाढसंगरे सुरारिसंघसंकुले । विराजतेऽम्बिका धनुः शराऽसिशूलधारिणी

अशा त्या देवशत्रूंच्या सैन्याने गजबजलेल्या घनघोर संग्रामात अंबिका धनुष्य, बाण, खड्ग आणि शूल धारण करून तेजस्वीपणे विराजमान झाली।

Verse 45

गजेन्द्रदर्पमर्द्दनी तुरंगयूथपोथिनी । सुरारिसैन्यनाशिनी इतस्ततः प्रपश्यती

गजेन्द्रांचा दर्प मर्दन करणारी, घोड्यांच्या कळपांना चिरडणारी, देवशत्रूंच्या सैन्याचा नाश करणारी ती देवी इथे-तिथे नजर फिरवीत होती।

Verse 46

सिंहाष्टकयुक्ते महा प्रेतके भूधरहंसशुभ्रोज्जलद्भास्वराभे वृषभसमाने मानिनीमथो ते दैत्येन्द्रवीराः पश्यंतः समुद्भूतरोषास्ततोऽपि जग्मुर्नदन्तो रवन्तो रवं मेघनादाः

तिला पाहून—आठ सिंहांनी युक्त अशा महान् प्रेतक-वाहनावर आरूढ, पर्वतावरील शुभ्र हंसासारखी तेजस्वी व उज्ज्वल, आणि वृषभासारखी गर्विष्ठ—दैत्येंद्रांचे वीर क्रोधाने उसळले व पुढे सरसावले, मेघनादासारखे गर्जत-नादत।

Verse 47

हाहाकारं विकुर्वाणा हन्यमानास्ततोऽसुराः । केचित्समुद्रं विविशुरद्रीन्केचिच्च दानवाः

तेव्हा मार खाणारे असुर हाहाकार करू लागले. काही समुद्रात शिरले आणि काही दानव पर्वतांत पळून जाऊन लपले.

Verse 48

केचिल्लुञ्चितमूर्धानो जाल्मा भूत्वा वनेऽवसन् । दयाधर्मं ब्रुवाणाश्च निर्ग्रंथव्रतमास्थिताः

काहींनी मुंडण केलेले मस्तक घेऊन दीनवाणे होऊन वनात वास केला; आणि ‘दया’ व ‘धर्म’ बोलत निर्ग्रंथांचे व्रत स्वीकारले.

Verse 49

केचित्प्राणपरा भीताः पाखण्डाश्रममास्थिताः । हेतुवादपरा मूढा निःशौचा निरपेक्षकाः

काही प्राणांवर आसक्त होऊन भयभीत झाले व पाखंडी आश्रमात शिरले; ते मूढ, केवळ हेतुवादात रत, अशुचि आणि आचारनियमांबद्दल उदासीन झाले.

Verse 50

ते चाद्यापीह दृश्यन्ते लोके क्षपणकाः किल । तथैव भिन्दकाश्चान्ये शिवशास्त्रबहिष्कृताः

ते आजही या लोकी ‘क्षपणक’ म्हणून दिसतात असे म्हणतात; तसेच ‘भिंदक’ नावाचे इतरही आहेत, जे शिवशास्त्रापासून बहिष्कृत आहेत.

Verse 51

केचित्कौलव्रता ह्यस्मिन्दृश्यन्ते सकलैर्जनैः । सुरास्त्रीमांसभूयिष्ठा विकर्मस्थाश्च लिङ्गिनः

येथे काही जण सर्व लोकांना कौल-व्रतधारी म्हणून दिसतात—दारू, स्त्री व मांस यांत अधिक आसक्त; आणि धार्मिक चिन्हे धारण करूनही निषिद्ध कर्मांत रत असतात।

Verse 52

प्रायो नैष्कृतिकाः पापा जिह्वोपस्थपरायणा । एवं देव्या हताः सर्वे बलातिबलसंयुताः

बहुतेक ते पापी व कपटी होते, जिभेच्या व कामेन्द्रियाच्या लालसेत परायण. अशा रीतीने बलातिबलसमान प्रचंड शक्ती असूनही ते सर्व देवीकडून मारले गेले।

Verse 53

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य संस्थिता सा तदाम्बिका । योगिनीनां चतुःषष्ट्या संयुता पापनाशिनी । बलातिबलनाशीति प्रभासे प्रथिता क्षितौ

प्रभास या पवित्र क्षेत्रात येऊन ती अंबिका तेथे विराजमान झाली—चौसष्ट योगिनींसह, पापांचा नाश करणारी. प्रभासात ती पृथ्वीवर ‘बलातिबल-नाशिनी’—बलातिबलाचा संहार करणारी—म्हणून प्रसिद्ध झाली।

Verse 54

देव्युवाच । चतुःषष्टिस्त्वया प्रोक्ता योगिन्यो याः सुरेश्वर । तासां नामानि मे ब्रूहि सर्वपापहराणि च

देवी म्हणाली—हे सुरेश्वर! आपण चौसष्ट योगिनींचे वर्णन केले. त्यांच्या नावांचेही मला कथन करा—जी नावे सर्व पापांचे हरण करतात।

Verse 55

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि योगिनीनां महोदयम् । सर्वरक्षाकरं दिव्यं महाभयविनाशनम्

ईश्वर म्हणाले—हे देवी, ऐक; मी योगिनींच्या त्या महान उदयाचे कथन करीन—तो दिव्य आहे, सर्व प्रकारची रक्षा करणारा आणि महान भयाचा नाश करणारा आहे।

Verse 56

आदौ तत्र महालक्ष्मीर्नंदा क्षेमंकरी तथा । शिवदूती महाभद्रा भ्रामरी चन्द्रमण्डला

त्यांमध्ये प्रथम महालक्ष्मी, नंदा व क्षेमंकरी; तसेच शिवदूती, महाभद्रा, भ्रामरी आणि चंद्रमंडला आहेत।

Verse 57

रेवती हरसिद्धिश्च दुर्गा विषमलोचना । सहजा कुलजा कुब्जा मायावी शांभवी क्रिया

ती रेवती व हरसिद्धी आहे; ती दुर्गा—अद्भुत, अनुपम दृष्टीची आहे। ती सहजा, कुलजा व कुब्जा; ती मायावी आणि शांभवी क्रिया—शिवसम्भवा पवित्र साधनाशक्ती आहे।

Verse 58

आद्या सर्वगता शुद्धा भावगम्या मनोतिगा । विद्याविद्या महामाया सुषुम्ना सर्वमंगला

ती आद्या, सर्वव्यापी व शुद्धा आहे—भक्तिभावाने जाणण्याजोगी, मनालाही अतिक्रमण करणारी। ती विद्या व अविद्या दोन्ही, महामाया; ती सुषुम्ना आणि सर्व मंगलांची मूळ आहे।

Verse 59

ओंकारात्मा महादेवि वेदार्थजननी शिवा । पुराणान्वीक्षिकी दीक्षा चामुण्डा शंकरप्रिया

हे महादेवी! तुझे ओंकारस्वरूप आहे; तू शिवा—वेदार्थजननी आहेस। तू पुराण व पवित्र अन्वीक्षिकी, तूच दीक्षा; तू चामुंडा, शंकराची प्रिया आहेस।

Verse 60

ब्राह्मी शांतिकरी गौरी ब्रह्मण्या ब्राह्मणप्रिया । भद्रा भगवती कृष्णा ग्रहनक्षत्रमालिनी

ती ब्राह्मी—शांती करणारी; ती गौरी—धर्मरक्षिका, ब्राह्मणांची प्रिया। ती भद्रा, भगवती; ती कृष्णा, आणि ग्रह-नक्षत्रांची माळ धारण करणारी आहे।

Verse 61

त्रिपुरा त्वरिता नित्या सांख्या कुंडलिनी ध्रुवा । कल्याणी शोभना निरया निष्कला परमा कला

ती त्रिपुरा व त्वरिता; ती नित्या, सांख्या, कुंडलिनी व ध्रुवा आहे। ती कल्याणी, शोभना, निरया, निष्कला—आणि परम कला-शक्तिरूपा आहे।

Verse 62

योगिनी योगसद्भावा योगगम्या गुहाशया । कात्यायनी उमा शर्वा ह्यपर्णेति प्रकीर्तिता

ती योगिनी आहे; योग हाच तिचा सत्य स्वभाव आहे. योगानेच ती प्राप्त होते व हृदय-गुहेत वास करते. ती कात्यायनी, उमा, शर्वा आणि ‘अपर्णा’ म्हणूनही प्रसिद्ध आहे।

Verse 63

चतुःषष्टिर्महादेवि एवं ते परिकीर्तिताः । स्तोत्रेणानेन दिव्येन भक्त्या यः स्तौति चंडिकाम्

हे महादेवि, अशा प्रकारे तुझे चौसष्ट नामे कीर्तित झाली. जो भक्त या दिव्य स्तोत्राने भक्तिभावाने चंडिकेची स्तुती करतो—

Verse 64

तं पुत्रमिव शर्वाणी सर्वापत्स्वभिरक्षति । चतुर्दश्यामथाष्टम्यां नवम्यां च विशेषतः

शर्वाणी त्याला पुत्रासारखे मानून सर्व संकटांत रक्षण करते—विशेषतः चतुर्दशी, अष्टमी आणि नवमी तिथींना।

Verse 65

उपवासैकभक्तेन तथैवायाचितेन च । गृहीतनियमा देवि ये जपंति च चंडिकाम्

हे देवि, जे नियम धारण करून चंडिकेचा जप करतात—उपवास करून, एकभक्त (एकवेळ भोजन) करून, आणि अयाचित (न मागता मिळालेल्या) अन्नावर निर्वाह करून—

Verse 66

वर्षार्धं वर्षमेकं वा सिद्धास्ते तत्त्वचारिणः । आश्वयुक्छुक्लपक्षे च मन्वादिष्वष्टकासु च

अर्धवर्ष किंवा एक वर्षात तत्त्वनिष्ठ साधक सिद्ध होतात। विशेषतः आश्विन शुक्लपक्षात आणि मन्वादीपासूनच्या अष्टका तिथींमध्ये।

Verse 67

कृत्वा महोत्सवं देवीं यजेच्छ्रेयोऽभिवृद्धये । पादुके धारयेद्देव्या दुर्गाभक्तो हिरण्मये

देवीचा महोत्सव करून कल्याण व समृद्धी वाढावी म्हणून तिची पूजा करावी। दुर्गाभक्ताने देवीची सुवर्ण पादुका पवित्र चिन्ह म्हणून धारण करावी।

Verse 68

प्रमादविघ्नशांत्यर्थं क्षुरिकां च सदा पुमान् । पशुमांसासवैश्चैवमासुरं भावमाश्रिताः

प्रमाद व विघ्नशांतीसाठी मनुष्याने सदैव छोटी क्षुरिका (छुरी) जवळ ठेवावी. पण जे पशुमांस व मद्य सेवन करतात ते आसुरी भाव धारण करतात।

Verse 69

ये यजन्त्यम्बिकां ते स्युर्दैत्या ऐश्वर्यभोगिनः । देवत्वं सात्त्विका यांति सात्त्विकीं भक्तिमास्थिताः

जे अंबिकेची पूजा करतात ते ऐश्वर्यभोगी दैत्यही होऊ शकतात. पण जे सात्त्विक असून सात्त्विकी भक्तीत स्थित आहेत ते देवत्व प्राप्त करतात।

Verse 70

एतत्ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । बलातिबलनाशिन्या देव्या सर्वार्थसाधकम् । प्रभासक्षेत्रसंस्थायाः संक्षेपात्कीर्तिवर्धनम्

हे देवी, पाप नाश करणारे हे माहात्म्य तुला सांगितले—बलातिबलनाशिनी देवीचे, जे सर्वार्थ साधक आहे. प्रभासक्षेत्रात प्रतिष्ठित देवीचे हे संक्षिप्त वर्णन कीर्ती वाढवणारे आहे।

Verse 119

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बलातिबलदैत्यघ्नीमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी-सहस्र संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘बलातिबल दैत्यघ्नी देवीच्या माहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे एकोणविसावा अध्याय समाप्त झाला।