Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

vaimānika uvāca | sādhu sādhu muniśreṣṭha yattvaṃ prāpto mamāntikam | avaśyaṃ sānukūlo me vidhiryattvaṃ samāgataḥ

वैमानिक म्हणाला—‘साधु, साधु, हे मुनिश्रेष्ठ! तुम्ही माझ्या जवळ आला आहात, हे मंगल. निश्चयच माझा विधी अनुकूल झाला आहे, कारण तुम्ही येथे आला आहात।’

वैमानिकःthe aerial being
वैमानिकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैमानिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साधुwell done
साधु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/सुबन्त-प्राय)
Formअव्यय; प्रशंसावाचक (interjection)
साधुwell done
साधु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-प्रशंसा
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष: ‘मुनीनां श्रेष्ठः’
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; यत्-सम्बन्धबोधक (relative particle)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
प्राप्तःhave come/arrived
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
अन्तिकम्near (me)
अन्तिकम्:
Gati/Karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गति), एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया
अवश्यम्certainly
अवश्यम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (adverb)
सानुकूलःfavorable
सानुकूलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अनुकूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (सम्प्रदान) / षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन; अत्र चतुर्थी (to me/for me)
विधिःfate, ordinance
विधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; यत्-सम्बन्धबोधक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
समागतःhave come
समागतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) → समागत (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Vaimānika (the celestial vimāna-rider; likely the king transformed)

Tirtha: तडाग-तीर्थ (प्रसङ्गगत)

Type: kund

Listener: मुनि (मुनिश्रेष्ठ)

Scene: दिव्य-वैमानिक व्यक्ति हाथ जोड़कर मुनि का स्वागत करता; मुख पर हर्ष और आश्वासन; पीछे दिव्य-सेवक शांत; तडाग-तीर पर सौम्य प्रकाश।

A
Agastya
V
vaimānika

FAQs

Meeting a great sage is a sign of grace and a turning point; saintly contact is portrayed as destiny becoming auspicious.

The broader context is a tīrtha near a sacred pond; this verse highlights the salvific power of saintly presence rather than naming the site.

None; it praises the auspiciousness of approaching and honoring a sage.