Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

अत्राऽगत्य तडागांते महामांसप्रभक्षणम् । कृतवानसि वैकल्यं कस्मात्ते दृष्टिसंभवम्

atrā'gatya taḍāgāṃte mahāmāṃsaprabhakṣaṇam | kṛtavānasi vaikalyaṃ kasmātte dṛṣṭisaṃbhavam

इथे येऊन या तळ्याच्या काठी तू ते मोठे मांस भक्षण केलेस. तू असा दोष का केलास, आणि तुझी ही अवस्था कोणत्या कारणाने झाली?

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त अव्यय (Gerund): ‘having come’
तडागान्तेat the edge of the pond
तडागान्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतडाग + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष: ‘तडागस्य अन्तः’
महामांसप्रभक्षणम्eating of much meat
महामांसप्रभक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + मांस + प्र-भक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष: ‘महामांसस्य प्रभक्षणम्’
कृतवान्(you) have done
कृतवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृतवत् (क्तवत्-प्रत्यय)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त भूतकृत् (perfect participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असिare
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैकल्यम्defect, impairment
वैकल्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैकल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कस्मात्from what? why?
कस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; प्रश्नवाचक
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (सम्प्रदान) / षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन; अत्र षष्ठी-सम्बन्धः
दृष्टिसंभवम्the arising of (your) sight
दृष्टिसंभवम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदृष्टि + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘दृष्टेः सम्भवः’ (origin of sight). सन्दर्भे प्रथमा (विषय)

Agastya

Tirtha: तडाग-तीर्थ (प्रसङ्गगत)

Type: kund

Scene: मुनि तडाग-किनारे संकेत करते हुए प्रश्न करते; सामने दिव्य-रूपधारी व्यक्ति; पृष्ठभूमि में तडाग, कमल, और दूर दिव्य-सेवक; दृश्य में ‘दोष’ का संकेत—संकोच/लज्जा भाव।

A
Agastya
T
taḍāga (sacred pond)

FAQs

Purāṇic dharma treats food and conduct as ethically charged; wrongdoing invites consequences, while tīrtha-context prompts reflection and reform.

A sacred taḍāga (pond/tank) is central; the specific tīrtha name is not given in this verse.

No formal rite is prescribed, but the verse implies scrutiny of conduct at holy places, especially regarding purity of food.