Adhyaya 42

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे राजेन्द्र, उत्तम पिप्पलेश्वराकडे जावे; जिथे सिद्ध महायोगी, महातपस्वी पिप्पलाद निवास करतो.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः

युधिष्ठिर म्हणाला—हे विभो, मला पिप्पलादाचे चरित्र ऐकायचे आहे, तसेच त्या तीर्थाची महिमा, जिथे सिद्ध महातपस्वी विराजमान आहेत.

Verse 3

कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

हे महाभाग! हा कोणाचा पुत्र आहे आणि कोणत्या हेतूने याने तप केले? हे निष्पाप, हे सर्व मला विस्ताराने सांगावे।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः । याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः

मार्कण्डेय म्हणाले—हे तात! पूर्वी मिथिलेत राहणारे, वेद-वेदाङ्गांत पारंगत महाभाग याज्ञवल्क्य यांनी विपुल तप आचरले।

Verse 5

तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः

धीमान याज्ञवल्क्यांची बहीण तापसी—दैवयोगाने—सातव्या वर्षीच वैधव्याला प्राप्त झाली।

Verse 6

पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः । नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता

पूर्वकर्माच्या विपाकाने ती आई-वडिलांविना झाली; पतीच्या पक्षातही कोणी नव्हते—म्हणून ती एकाकी राहिली।

Verse 7

भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः । चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया

भूमीवर भटकत भटकत ती हळूहळू भावाजवळ पोहोचली; आणि तोही परलोकसुखाच्या इच्छेने तप आचरत होता।

Verse 8

चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः । कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला

तीही तेथेच राहून त्या महातपस्येची श्रद्धेने सेवा करीत होती। एका वेळी दिवसा स्नान करून ती रजस्वला झाली.

Verse 9

अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः । याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः

गुप्तपणे एक कापड पाहून तिने ते अंतर्वस्त्र म्हणून धारण केले. आणि याज्ञवल्क्यही त्या रात्री जिथे झोपला होता तिथे नीट आच्छादित होऊन शयन करीत होता.

Verse 10

स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् । विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्

स्वप्न पाहून त्याने कौपीनावर रक्तबिंदूसारखे शुक्र त्यागले. पण तेजस्वी तपाच्या प्रभावाने ते अग्निप्रभेसारखे सिद्ध झाले.

Verse 11

यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् । चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः

तो ब्राह्मण जागा होऊन ते वस्त्र मलिन दिसताच, अस्पृश्य मानून त्याने ते दूर फेकले; आणि मग विधिपूर्वक शौच-शुद्धी केली.

Verse 12

निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः । निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्

‘रात्री स्नान निषिद्ध आहे’ असे मानून तो द्विज पुन्हा झोपला. आणि मध्यरात्री तिने त्याच वस्त्राने आपल्या गुप्तांगाचे आवरण केले.

Verse 13

प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः । ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो । केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः

प्रातःकाळी मुनी आपले वस्त्र इकडे-तिकडे शोधू लागले. तेव्हा त्या ब्राह्मणीने म्हटले— “प्रभो, आपण काय शोधता? आपले नेमके प्रयोजन काय? मला सत्य तत्त्वाने सांगा.”

Verse 14

याज्ञवल्क्य उवाच । अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि । सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते

याज्ञवल्क्य म्हणाले— “भद्रे, आज रात्री मला अपवित्र स्वप्न दिसले. म्हणून मी ओले झालेले माझे वस्त्र तिथे ठेवले; पण आता ते दिसत नाही.”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप । तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्

ते ऐकून ब्राह्मणी भीतीने थरथरत म्हणाली— “हे राजन्, हे विप्र! ते वस्त्र मी स्नान करून आत ठेवले; माझ्याकडून मोठा अपराध झाला.”

Verse 16

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः । निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

तिचे वचन ऐकून महामुनी “हा हा!” असे म्हणत तत्क्षणी भूमीवर कोसळले— जणू मुळं छाटलेला वृक्ष।

Verse 17

किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला । आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा

“हे काय झाले?” असे म्हणत, आकाशासारखी निर्मळ ती, त्या विप्राला धीर देत त्या क्षणी बोलली।

Verse 18

वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि । प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा

हे तात, कारण सांग—ते गुप्ताहूनही अधिक गुप्त असले तरी—जेणेकरून नीट विचार करून याचा योग्य प्रतिकार त्वरेने करता येईल।

Verse 19

ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् । प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर

मग तो तो बराच वेळ चिंतनात मग्न राहिला; क्षणभरात वाणी मिळवून, व्याकुळ मनाने म्हणाला—“हे नरेश्वर, जे घडले ते ऐका.”

Verse 20

नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते । तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्

हे शुभव्रते, यात ना तुझा दोष आहे ना माझा। पण तुझ्या उदरातील जो गर्भ आहे—त्याबाबत दैवच परम आश्रय आहे।

Verse 21

तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि । विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः

म्हणून तू नेहमी सत्यभावाने त्याचे रक्षण कर. काळाचा नियत फेर पूर्ण होईपर्यंत त्याचा विनाश कधीही करू नकोस।

Verse 22

तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा । अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत

“तसेच होवो,” असे म्हणत ती साध्वी लज्जित झाली; अंतःकरण दुखत असतानाही तिने तो गर्भ जपला, जोपर्यंत पुत्र जन्मला नाही।

Verse 23

जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा । अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्

बालक जन्मताच त्या ब्राह्मणीने नवजात शिशूला उचलले, अश्वत्थाच्या छायेत जाऊन त्याला भूमीवर ठेवले आणि असे वचन बोलली।

Verse 24

यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च । तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया

लोकांतील स्थावर आणि जंगम अशी जी सर्व सत्त्वे आहेत, ती सर्व माझ्याकडून सोडून दिलेल्या या बालकाचे रक्षण करो।

Verse 25

एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम । तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्

असे बोलून, हे नृपश्रेष्ठा, ती ब्राह्मणी निघून गेली. तो शिशू जसा तिथे सोडला होता तसाच तेथे थोडा वेळ राहिला।

Verse 26

पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे । आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः

त्याने हातपाय आपटले, आपले शुभ्र-सुंदर डोळे घट्ट मिटले, तोंड वाकडे करून विकृत, कठोर स्वरांनी तो रडू लागला।

Verse 27

तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये । आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना

त्या शब्दाने स्थावर-जंगम सर्व सत्त्वे भयभीत झाली; आणि महोत्पातांनी पर्वत, वन व उपवनांसह पृथ्वी थरथर कापली।

Verse 28

ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् । न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् । अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत

तेव्हा मोठे संकट जाणून—क्षुधेने व्याकुळ त्या द्विजश्रेष्ठास पाहून—ती पानार्थ वृक्षछाया सोडून गेली नाही. पुढे, हे भारत, तिने पुत्रास स्तन्य पाजले आणि त्याच्याच बळावर त्याचे पालन केले।

Verse 29

एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि । चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्

अशा रीतीने तिथे वाढविला गेलेला तो कुमार मनात शांत होऊन विचार करू लागला—“माझे ग्रहगोचर काय आहे? माझे भाग्य कोणत्या प्रभावाने चालते?”

Verse 30

ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः । पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः

मग सभेत क्रूर आचार असलेला शनैश्चर, कठोर नजरेने पाहिला गेल्यावर, सहसा भूमीवर कोसळला—तोच मंदगामी शनि खाली पडला।

Verse 31

उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा । किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने

तेव्हा भयभीत होऊन, हात जोडून तो म्हणाला—“हे विप्र, हे महामुनी पिप्पलाद! माझ्याकडून कोणता अपराध झाला?”

Verse 32

चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले । सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः

आकाशात विचरण करणारा सौरि (शनि) ज्याच्यामुळे धरणीतलावर पाडला गेला, त्याने असे म्हटल्यावर महामुनी पिप्पलाद उत्तर देऊ लागले।

Verse 33

क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप । पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते । पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः

क्रोधरूप धारण करून तो म्हणाला—“हे नराधिप, ऐक. पितृ‑मातृविहीन माझ्या बालकाला तू का छळतोस? हे सौरी, दुर्मती, कारण मला सविस्तर सांग.”

Verse 34

शनैश्चर उवाच । क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी । मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः

शनैश्चर म्हणाला—“क्रूर स्वभाव माझा जन्मजात आहे आणि माझी दृष्टीही तशीच आहे. मला सोड; तू जे सांगशील तेच करीन—यात संशय नाही.”

Verse 35

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह । पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः

पिप्पलाद म्हणाला—“आजपासून, हे ग्रह, एक वर्षापासून सोळा वर्षांपर्यंतच्या बालकांना तू पीडा देऊ नकोस. हा तुझ्यासाठी ठरवलेला करार आहे.”

Verse 36

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

“एवमस्तु” असे म्हणत तो गेला आणि पुन्हा परत आला. देवमार्गाने हळूहळू चालत, त्या ऋषिसत्तमाला प्रणाम करून।

Verse 37

गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः । विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः

तो निघून जाऊन तिथे अदृश्य झाल्यावर, तोही तरुण महाग्रह पित्याचा विचार करू लागला; क्रोधाने त्याचे मन कलुषित झाले।

Verse 38

आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् । कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति

आग्नेयी धारणा ध्यान करून त्याने पावक (पवित्र अग्नी) उत्पन्न केला. मग कृत्या-मंत्रांनी अग्नीत आहुती देत म्हणाला—“कृत्या प्रकट होवो.”

Verse 39

तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता । हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्

तेवढ्यात क्षणात ज्वालामालांनी विभूषित ती कन्या प्रकट झाली; तिचे रूप हुतभुक् (आहुती-भोजी अग्नी)सारखे होते. ती म्हणाली—“मी काय करू?”

Verse 40

शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् । अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्

ती म्हणाली—“मी समुद्र शोषून टाकू का? पर्वत चूर्ण करू का? पृथ्वीला वेढून घेऊ का? की आकाशमंडळच पाडून टाकू?”

Verse 41

कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज । शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्

“मी कोणाच्या मस्तकी पडू? कोणाला घात करूं, हे द्विज? कार्य लवकर आज्ञापावे, माझा काळ व्यर्थ जाऊ नये.”

Verse 42

। अध्याय

“अध्याय”—हे अध्याय-सूचक/अध्याय-समाप्तीचे चिन्ह आहे.

Verse 43

महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे । पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्

महान क्रोधवेगाने, हे शुभे, मी तुला स्मरण करून बोलाविले आहे। माझे पिता याज्ञवल्क्य आहेत—त्यांच्यावर जा पड; विलंब करू नकोस।

Verse 44

एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् । मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः

असे सांगून ती शीघ्र निघून गेली, जणू आकाशमंडळ फोडीत. इकडे मिथिलेत महाप्राज्ञ, महामना मुनि तपश्चर्येत मग्न राहिला।

Verse 45

यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् । याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्

याज्ञवल्क्य महातेजस्वी मुनि जेव्हा अग्नी-सूर्यासारख्या प्रभेने जळणाऱ्या दिशेकडे पाहू लागला, तेव्हा त्याने समोर एक महाबलवान भूततत्त्व उपस्थित पाहिले।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

ते सहसा धावून येताना पाहून महामुनी अत्यंत भयभीत झाला। त्या भूततत्त्वाच्या दबावाने तो मग राजा जनकाकडे गेला।

Verse 47

शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम । महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव

हे नृपश्रेष्ठ, मला शरण आलेला समज. हे पार्थिव, शक्य असेल तर त्या महाभूताच्या भयापासून माझे रक्षण कर।

Verse 48

ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् । न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्

राजा म्हणाला—हे भूत ब्रह्मतेजापासून उत्पन्न, अवरोध्य व दुर्जेय आहे; मी तुला वाचवू शकत नाही।

Verse 49

ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः । जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्

मग शरण मागणारा महातपस्वी दुसऱ्या श्रेष्ठ राजाकडे गेला; तिथूनही परतविला गेल्याने भयाने इंद्राच्या सदनी गेला।

Verse 50

देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप । कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः

हे देवराजा, तुला नमस्कार. त्या महाभूताच्या भयाने थरथरणारा ब्राह्मण पुन्हा पुन्हा म्हणाला—“मला रक्ष कर.”

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

त्याचे वचन ऐकून देवराज म्हणाला—“हे मुने, ब्रह्माच्या कोपाच्या भयाने मी तुला वाचवू शकत नाही.”

Verse 52

ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः । जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः

मग तो ब्रह्मवित् श्रेष्ठ ब्राह्मण ब्रह्मभवनास गेला; विष्णुलोकासही गेला—पर तिथेही त्याला तेच उत्तर मिळाले।

Verse 53

ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप । अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्

तेव्हा तो मुनी, हे नृपा, अत्यंत उद्विग्न व जीविताविषयी निराश होऊन, त्या भूताच्या पाठलागात शंकराच्या धामास गेला।

Verse 54

तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव । नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति

हे पांडवा, योगबलयुक्त ते भूत महादेवाच्या नख व मांस यांच्या मधल्या सूक्ष्म जागेत असे लपले की देवाला ते दिसू नये।

Verse 55

तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् । मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्

त्या प्रसंगाच्या शेवटी अग्नी व सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असे भूत आले आणि ‘सोडा, सोडा’ असे म्हणत देवदेव महेश्वरास हाक मारली।

Verse 56

एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत । योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा

हे भारता, त्या भूताने असे म्हटल्यावर महादेवाने तेव्हा नख व मांस यांच्या मधोमध स्थित योगींद्रास प्रकट करून दाखविले।

Verse 57

संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् । उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने

भूतेश (शिव) यांनी त्या भूतास आवरून त्याच्या ठिकाणी स्थिर केले आणि परम संकटात पडलेल्या मुनिस म्हणाले—‘भिऊ नकोस, हे विप्र; सुरक्षितपणे निघून जा, हे महामुने।’

Verse 58

ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे

मग अत्यंत सूक्ष्म देहात स्थित ते भूत पाहून तो म्हणाला— “हे महाभूत, याच्याशी तू काय करशील? मला सांग।”

Verse 59

कृत्योवाच । क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता । अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो

कृत्या म्हणाली— “हे देवेश, क्रोधाने आविष्ट पिप्पलादाने मला रचिले आहे। मी याचे शरीर नष्ट करीन; प्रभो, मला हिंसेसाठीच जाण।”

Verse 60

एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् । कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्

हे ऐकून मंत्रविद महादेवांनी—भूताच्या मुखातून पडलेले वचन ध्यानात घेऊन—कटीवर असलेल्या याज्ञवल्क्याशी सल्लामसलत केली।

Verse 61

योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर । विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

हे युधिष्ठिर, देवेशाने त्या ब्राह्मणास “योगीश्वर” असे नाव देऊन त्याला निरोप दिला आणि तेथेच अंतर्धान पावला।

Verse 62

प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः । पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः

ते भूत पाठवून पिप्पलादही खिन्न झाला; आई-वडिलांबद्दल व्याकुळ होऊन तो नर्मदेच्या तीरावर आश्रयास गेला।

Verse 63

एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

हे नृपा! एकाच अंगठ्यावर उभा राहून व निराहार राहून त्याने सोळा वर्षे उमा सहित देवेश शंकरास संतुष्ट केले।

Verse 64

ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्

त्यानंतर त्या तपाने संतुष्ट होऊन शंकराने हे वचन उच्चारले।

Verse 65

ईश्वर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत । वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्

ईश्वर म्हणाले—हे विप्रा, हे सुव्रता! या तपामुळे मी तुझ्यावर पूर्ण प्रसन्न आहे. वर माग; मनात जे शुभ इच्छिले आहे ते मी तुला देतो।

Verse 66

पिप्पलाद उवाच । यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम । अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर

पिप्पलाद म्हणाला—जर भगवान माझ्यावर प्रसन्न असतील आणि मला वर द्यावयाचा असेल, तर हे देवा! या तीर्थस्थानी येथे सन्निध राहा; हे महेश्वरा, या तीर्थात वास कर।

Verse 67

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् । जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः

असे ऐकून देवाने महामुनी पिप्पलादास ‘तथास्तु’ असे म्हणून, भूतगणांसह अदृश्य झाला।

Verse 68

पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि । स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्

देव निघून गेल्यावर पिप्पलादाने तेथे महान जलात स्नान केले; आणि महादेवाची स्थापना करून तो उत्तर पर्वताकडे गेला।

Verse 69

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

हे नृपा! त्या तीर्थात मनुष्याने भक्तीने मंत्रांसह स्नान करावे; मग पितरांना व देवांना तर्पण देऊन महेश्वराची पूजा करावी।

Verse 70

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा

तो अश्वमेध यज्ञाचे अनुपम फळ प्राप्त करतो; आणि मृत्यूनंतर रुद्रपुरास जातो—यात शंका वा विचार करण्याचे कारण नाही।

Verse 71

अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत । तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः

आणि हे भारत! जो पितरांच्या उद्देशाने ब्राह्मणांना भोजन घालतो, त्याचे पितर तृप्त होऊन स्वर्गात बारा वर्षे आनंदित राहतात।

Verse 72

संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

परंतु जो कोणी संन्यासभावाने त्या तीर्थात देहत्याग करतो, त्याची गती अनिवर्तनीय होते; तो रुद्रलोकातून कधीही परत येत नाही।

Verse 73

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ । माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च

हे अनघा! तू जसे विचारलेस तसे हे सर्व मी सांगितले—पिप्पलादाचे माहात्म्य आणि त्या तीर्थाची उत्पत्तीही।

Verse 74

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

ही कथा पुण्यदायी, पापहर, धन्य आणि दुःस्वप्ननाशक आहे। जी वाचतात व जी ऐकतात, त्यांचे सर्व पाप नष्ट होतात।