Sukta 17

Mantra 1

त्वं महाँ इन्द्र तुभ्यं ह क्षा अनु क्षत्रं मंहना मन्यत द्यौः । त्वं वृत्रं शवसा जघन्वान्त्सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानान् ॥

हे इंद्रा, तूच महान आहेस; तुझ्या उफाळत्या पराक्रमामुळे पृथ्वी आणि द्यौ (स्वर्ग) तुझे क्षत्र—अधिकार—मान्य करतात. तूने बळाने वृत्राचा वध केला; आणि अहि (सर्प) ज्याने सिंधू—नद्या—गिळून ठेवलेल्या, त्यांना मुक्त केलेस.

Mantra 2

तव त्विषो जनिमन्रेजत द्यौ रेजद्भूमिर्भियसा स्वस्य मन्योः । ऋघायन्त सुभ्वः पर्वतास आर्दन्धन्वानि सरयन्त आपः ॥

तुझ्या दीप्त शक्तीच्या जन्मावेळी द्यौ थरथरला; तुझ्याच मन्यु (क्रोध) यांच्या भयाने भूमी हादरली. उंच पर्वत कंपित झाले; कोरडी भूमी भिजली; आणि जलधारा धावून निघाल्या—जेव्हा तुझे पराक्रम जागे झाले.

Mantra 3

भिनद्गिरिं शवसा वज्रमिष्णन्नाविष्कृण्वानः सहसान ओजः । वधीद्वृत्रं वज्रेण मन्दसानः सरन्नापो जवसा हतवृष्णीः ॥

त्याने आपल्या पराक्रमाच्या बळाने गिरि (अवरोधक पर्वत) फोडला, वज्र फेकत; विजयी ओजाने लपलेले प्रकट केले. सोम-उन्मादात त्याने वज्राने वृत्राचा वध केला; मग आपः (जल) वेगाने धावून निघाली—त्यांना रोखणारी शक्ती आघाताने पडली.

Mantra 4

सुवीरस्ते जनिता मन्यत द्यौरिन्द्रस्य कर्ता स्वपस्तमो भूत् । य ईं जजान स्वर्यं सुवज्रमनपच्युतं सदसो न भूम ॥

द्यौः (स्वर्ग) हेसुद्धा असे मानू लागला की तुझा जनिता इंद्रासाठी सर्वोत्कृष्ट कर्माचा कर्ता झाला; कारण त्यानेच त्याच्यासाठी स्वर्ग-विजयी, सु-वज्र, अचल—सदस् (सभा/आसन) यासारखा विशाल—वज्र उत्पन्न केला.

Mantra 5

य एक इच्च्यावयति प्र भूमा राजा कृष्टीनां पुरुहूत इन्द्रः । सत्यमेनमनु विश्वे मदन्ति रातिं देवस्य गृणतो मघोनः ॥

तो एकटाच महान् भूमा (विस्तीर्ण जगत) गतिमान करतो—पुरुहूत (अनेकदा आवाहन केलेला) इंद्र, जनांचा राजा। सत्याच्या मार्गाने सर्वजण त्याचे अनुसरण करीत आनंदित होतात; जो गातो व स्तुती करतो त्या मघोन (उदार/समृद्ध)ाला तो देवाची राति (दान/अनुग्रह) देतो.

Mantra 6

सत्रा सोमा अभवन्नस्य विश्वे सत्रा मदासो बृहतो मदिष्ठाः । सत्राभवो वसुपतिर्वसूनां दत्रे विश्वा अधिथा इन्द्र कृष्टीः ॥

त्याच्यासाठी सर्व सोमपान सत्रा (निरंतर) सामर्थ्य झाले; बृहत्तमाचे मद (उन्मेष/आनंद) सतत राहिले आणि अत्यंत तीव्र होते। सत्रा तू वसूंंचा वसुपति झालास; दात्र (दाता) होऊन, हे इंद्रा, तू सर्व कृष्टीः (जनसमुदाय) त्यांच्या त्यांच्या स्थानी स्थापिलेस.

Mantra 7

त्वमध प्रथमं जायमानोऽमे विश्वा अधिथा इन्द्र कृष्टीः । त्वं प्रति प्रवत आशयानमहिं वज्रेण मघवन्वि वृश्चः ॥

हे इंद्रा! तू आपल्या प्रथम जन्मातच येथे सर्व जनसमुदायांना (कृष्टीः) प्रतिष्ठित केलेस. हे मघवन्! प्रवत् (उतरत्या ढलांवर) शयन करणाऱ्या अहि (सर्प)-ला तू वज्राने विदीर्ण करून मार्ग मोकळा केलास.

Mantra 8

सत्राहणं दाधृषिं तुम्रमिन्द्रं महामपारं वृषभं सुवज्रम् । हन्ता यो वृत्रं सनितोत वाजं दाता मघानि मघवा सुराधाः ॥

सतत-वधकर्ता, धिटाईचा, तीव्रवेगी—असा इंद्र; महान, अपार, वृषभ, सु-वज्रधारी। जो वृत्राचा हंता, जो बल-समृद्धी (वाज) जिंकणारा; जो अनेक मघ (दान/समृद्धी) देणारा—मघवा, सु-राधाः (श्रेष्ठ दाता) आहे.

Mantra 9

अयं वृतश्चातयते समीचीर्य आजिषु मघवा शृण्व एकः । अयं वाजं भरति यं सनोत्यस्य प्रियासः सख्ये स्याम ॥

हा (इंद्र) आवृत (बंद) अडथळा दूर करतो आणि सम्यक्-गामी प्रवाहांना चालना देतो; रणांत एकटाच हा मघवा (उदार) ऐकू येतो. हाच तो वाज (बल-समृद्धी) आणतो जो तो जिंकतो—आम्ही त्याचे प्रियजन होऊ, सख्य-बंधनात राहू.

Mantra 10

अयं शृण्वे अध जयन्नुत घ्नन्नयमुत प्र कृणुते युधा गाः । यदा सत्यं कृणुते मन्युमिन्द्रो विश्वं दृळ्हं भयत एजदस्मात् ॥

हा (इंद्र) ऐकू येतो—मग तो जिंकतो आणि घाव घालतो; हा युद्धाने गाः (गायी/किरणे) पुढे काढून आणतो. जेव्हा इंद्र आपला मन्यु (क्रोध-तेज) सत्य-बल करतो, तेव्हा जे काही दृढ आहे तेही त्याच्या भयाने थरथरते.

Mantra 11

समिन्द्रो गा अजयत्सं हिरण्या समश्विया मघवा यो ह पूर्वीः । एभिर्नृभिर्नृतमो अस्य शाकै रायो विभक्ता सम्भरश्च वस्वः ॥

इंद्राने एकत्र गाः (किरणे/गायी) जिंकल्या, एकत्र सुवर्ण-समृद्धी, एकत्र अश्व-शक्ती—तो दानी, आदिकालापासून. या नरवीरांसह, आपल्या शक्तींनी नृतम (अत्यंत पुरुषार्थी) होऊन, तो रयः (धन) वाटणारा आणि वसु (खरे धन) साठवणारा आहे.

Mantra 12

कियत्स्विदिन्द्रो अध्येति मातुः कियत्पितुर्जनितुर्यो जजान । यो अस्य शुष्मं मुहुकैरियर्ति वातो न जूतः स्तनयद्भिरभ्रैः ॥

इंद्र खरोखर आपल्या मातेला किती दूर ओलांडतो, आणि त्याला जन्म देणाऱ्या पित्यालाही किती दूर? तो जो आपले शुष्म (उग्र पराक्रम) पुन्हा पुन्हा चालना देतो—गर्जणाऱ्या मेघांसह वेगाने धावणाऱ्या वाऱ्यासारखा.

Mantra 13

क्षियन्तं त्वमक्षियन्तं कृणोतीयर्ति रेणुं मघवा समोहम् । विभञ्जनुरशनिमाँ इव द्यौरुत स्तोतारं मघवा वसौ धात् ॥

जे क्षीण होऊ पाहते, ते तू अक्षीण करतोस; हे मघवन्, तू मोहाची धूळ दूर करतोस. जसा द्यौः वज्राने फोडून मार्ग उघडतो, तसा तू अडथळा चुरडून टाकतोस; आणि हे वसुदाता मघवन्, तू स्तोत्याला वसु (समृद्धी) मध्ये स्थिर करतोस.

Mantra 14

अयं चक्रमिषणत्सूर्यस्य न्येतशं रीरमत्ससृमाणम् । आ कृष्ण ईं जुहुराणो जिघर्ति त्वचो बुध्ने रजसो अस्य योनौ ॥

हे सूर्याचे चक्र चालविले जात आहे; ते धावणाऱ्या अश्वाला त्याच्या धावण्यातच धावविते. कृष्ण शक्ती चहूकडे फिरत, रजसाच्या बुडण्यात—स्वतःच्या योनित—आवरणांना पकडते; गूढाला धरून उघड होण्यास भाग पाडते.

Mantra 15

असिक्न्यां यजमानो न होता ॥

तो असिक्नी (कृष्ण-धारा) मध्ये—यजमानासारखा, केवळ होतासारखा नव्हे—प्रवेश करतो. अर्पण-इच्छा धारण करून, तो त्या अंधारालाच यज्ञकर्माचे क्षेत्र बनवितो.

Mantra 16

गव्यन्त इन्द्रं सख्याय विप्रा अश्वायन्तो वृषणं वाजयन्तः । जनीयन्तो जनिदामक्षितोतिमा च्यावयामोऽवते न कोशम् ॥

इंद्राशी सख्यासाठी गव्यः—गो-किरण/गो-संपदा—यांचा शोध घेत प्रेरित विप्र अश्व-बलाकडे धाव घेतात आणि वाज (समृद्धि) देणाऱ्या त्या वृषभाला प्रेरित करतात. जन्मांचा जनक, त्याची अक्षय मदत अभिलाषून, आम्ही ती आमच्या पालन-रक्षणासाठी—जणू कोश (खजिना) उघडावा तसे—बाहेर काढू या।

Mantra 17

त्राता नो बोधि ददृशान आपिरभिख्याता मर्डिता सोम्यानाम् । सखा पिता पितृतमः पितॄणां कर्तेमु लोकमुशते वयोधाः ॥

हे सर्वद्रष्टा! आमचा त्राता हो; आमचा निकटचा आपिर् (आप्त), सुप्रसिद्ध, सोम्य जनांचा मर्डिता (उपचारक/उद्धारक) हो. सखा आणि पिता—पितरांमध्ये अति-पितृतम—लोकाचा कर्ता; जो आकांक्षा करतो त्याच्यासाठी वयः (जीवन-बल) स्थापन कर।

Mantra 18

सखीयतामविता बोधि सखा गृणान इन्द्र स्तुवते वयो धाः । वयं ह्या ते चकृमा सबाध आभिः शमीभिर्महयन्त इन्द्र ॥

सख्यासाठी अविता (सहायक) होऊन जागा; हे इंद्रा! गृणान (स्तोत्र करणारा) याचा सखा हो, आणि स्तुवत (प्रशंसक) याच्यासाठी वयः (जीवन-बल) स्थापन कर. कारण आम्ही तुझ्याजवळ स-बाध (घनिष्ठ निकटतेने) येऊन पोहोचलो आहोत; हे इंद्रा, या शमी—शांती व सम्यक्-समायोजनाच्या शक्तींनी—तुला महिमामंडित करीत आहोत।

Mantra 19

स्तुत इन्द्रो मघवा यद्ध वृत्रा भूरीण्येको अप्रतीनि हन्ति । अस्य प्रियो जरिता यस्य शर्मन्नकिर्देवा वारयन्ते न मर्ताः ॥

स्तुत इंद्र, दानशूर मघवा; कारण तो एकटाच अनेक वृत्रांना—अप्रतिम प्रतिरोधांना—संहारतो. त्याच्या ‘शर्मन्’ (आश्रय-रक्षा) मध्ये राहणारा जरीता त्याला प्रिय आहे; त्या संरक्षणाला ना देव, ना मर्त्य—कोणीही आडवे येऊ शकत नाही.

Mantra 20

एवा न इन्द्रो मघवा विरप्शी करत्सत्या चर्षणीधृदनर्वा । त्वं राजा जनुषां धेह्यस्मे अधि श्रवो माहिनं यज्जरित्रे ॥

अशाच रीतीने आमच्यासाठी इंद्र, मघवा, व्यापक व प्रभावी कर्म करो—सत्य, जनांना धारण करणारा, अचूक. तू जन्मांचा राजा आहेस; जरीत्यासाठी आमच्यात ते श्रवस् (यश) आणि माहिन (महिमा) स्थापन कर, जे वरचढपणे टिकून राहील.

Mantra 21

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

आता स्तुत, हे इंद्र; आता गाण्यात आलेला—जरीत्यासाठी तू इष् (प्रेरणा) अशी वाढव, जशी नद्या (आपला प्रवाह) फुगवतात. हे हरिवो, तुझ्यासाठी नवे ब्रह्म (मंत्र-वचन) रचले गेले आहे; धिया (दृष्टी-बुद्धी) ने आम्ही रथ्य-कर्मास योग्य होऊ, सदैव तुझ्याबरोबर आसनस्थ.