The Anukramaṇikā (Contents-Outline) of the Vāmana Purāṇa

Verse 1

ब्रह्मोवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वामनाभिधम् । त्रिविक्रमचरित्राढ्यं दशसाहस्रसंख्यकम् ॥ १ ॥

ब्रह्मा म्हणाले—वत्सा, ऐक; मी वामन-नावाचे पुराण सांगतो, त्रिविक्रमचरित्राने समृद्ध आणि दहा हजार श्लोकांचे आहे।

Verse 2

कूर्मकल्पसमाख्यानं वर्गत्रयकथानम् । भागद्वयसमायुक्तं वक्तृश्रोतृशुभावहम् ॥ २ ॥

त्यात कूर्मकल्पाचे आख्यान आहे, कथा तीन वर्गांत मांडलेली; ते दोन भागांनी युक्त असून वक्ता व श्रोता दोघांनाही शुभकारक आहे।

Verse 3

पुराणप्रश्नः प्रथमं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः । कपालमोचनाख्यानं दक्षयज्ञविहिंसनम् ॥ ३ ॥

प्रथम पुराणाविषयी प्रश्न; नंतर ब्रह्मशिरच्छेदन; त्यानंतर कपालमोचनाचे आख्यान; आणि दक्षयज्ञाच्या विध्वंसाचा वृत्तांत।

Verse 4

हरस्य कालरूपाख्या कामस्य दहनं ततः । प्रह्लादनारायणयोर्युद्धं देवासुराहवः ॥ ४ ॥

त्यानंतर काळरूपाने प्रसिद्ध हर (शिव) याचे वर्णन, आणि मग कामदहन; प्रह्लाद व नारायण यांचा संग्राम, तसेच देव-आसुरांचा महायुद्ध।

Verse 5

सुकेश्यर्कसमाख्यानं ततो भुवनकोशकम् । ततः काम्यव्रताख्यानं श्रीदुर्गाचरितं ततः ॥ ५ ॥

यानंतर सुकेशी व अर्क यांचे आख्यान, मग भुवनकोश (लोकव्यवस्था) याचे वर्णन; पुढे काम्यव्रतांचे कथन, आणि नंतर श्रीदुर्गेचे पावन चरित्र।

Verse 6

तपतीचरितं पश्चात्कुरुक्षेत्रस्य वर्णनम् । सत्यामाहात्म्यमतुलं पार्वतीजन्मकीर्तनम् ॥ ६ ॥

यानंतर तपतीचे चरित्र, मग कुरुक्षेत्राचे वर्णन; सत्येचे अतुल माहात्म्य आणि पार्वतीजन्माचे कीर्तन सांगितले जाते।

Verse 7

तपस्तस्या विवाहश्च गौर्युपाख्यानकं ततः । ततः कौशिक्युपाख्यानं कुमारचरितं ततः ॥ ७ ॥

मग तिच्या तपश्चर्येचा व विवाहाचा वृत्तांत; त्यानंतर गौरी-उपाख्यान; पुढे कौशिकी-उपाख्यान आणि मग कुमार (कार्त्तिकेय) चरित्र कथन होते।

Verse 8

ततोऽन्धकवधाख्यानंसाध्योपाख्यानकंततः । जाबालिचरितं पश्चादरजायाः कथाद्भुता ॥ ८ ॥

यानंतर अंधकवधाचे आख्यान; मग साध्यांशी संबंधित उपाख्यान; पुढे जाबालिचरित्र आणि शेवटी अरजाची अद्भुत कथा सांगितली जाते।

Verse 9

अंधकेशरयोर्युद्धं गणत्वं चांधकस्य च । मरुतां जन्मकथनं बलेश्च चरितं ततः ॥ ९ ॥

मग अंधक व ईश्वर (शिव) यांचे युद्ध, तसेच अंधकाचे गणत्व; मरुतांच्या जन्मकथेचे कथन आणि पुढे बलाचे चरित्र वर्णिले जाते।

Verse 10

ततस्तु लक्ष्म्याश्चरितं त्रैविक्रममतः परम् । प्रह्लादतीर्थयात्रायां प्रोच्यंतेऽथ कथाः शुभाः ॥ १० ॥

यानंतर लक्ष्मीचे चरित्र, आणि त्यानंतर त्रैविक्रम (वामन-त्रिविक्रम) प्रसंग; पुढे प्रह्लाद-तीर्थयात्रेत शुभ कथा कथन केल्या जातात।

Verse 11

ततश्च धुन्धु चरितं प्रेतोपाख्यानकं ततः । नक्षत्रपुरुषाख्यानं श्रीदामचरितं ततः ॥ ११ ॥

त्यानंतर धुन्धूचे चरित्र, मग प्रेत-उपाख्यान; पुढे नक्षत्र-पुरुषाची कथा, आणि त्यानंतर श्रीदामाचे चरित्र येते।

Verse 12

त्रिविक्रमचरित्रांते ब्रह्मप्रोक्तः स्तवोत्तमः । प्रह्लादबलिसंवादे सुतले हरिशंसनम् ॥ १२ ॥

त्रिविक्रम-चरित्राच्या शेवटी ब्रह्म्याने उच्चारलेला सर्वोत्तम स्तव आहे; आणि प्रह्लाद-बली संवादात, सुतलात, हरिची महिमा वर्णिली आहे।

Verse 13

इत्येष पूर्वभागोऽस्य पुराणस्य तवोदितः । शृण्णतोऽस्योत्तरं भागं बृहद्वामनसंज्ञकम् ॥ १३ ॥

अशा रीतीने या पुराणाचा पूर्वभाग तुला सांगितला. आता त्याचा उत्तरभाग ऐक, जो ‘बृहद्-वामन’ या नावाने प्रसिद्ध आहे।

Verse 14

माहेश्वरी भागवती सौरी गाणेश्वरी तथा । चतस्रः संहिताश्चात्र पृथक् साहस्रसंख्यया ॥ १४ ॥

येथे चार संहिता आहेत—माहेश्वरी, भागवती, सौरी आणि गाणेश्वरी; आणि प्रत्येक स्वतंत्रपणे सहस्रसंख्येची (हजार) आहे।

Verse 15

माहेश्वर्यां तु कृष्णस्य तद्भक्तानां च कीर्तनम् । भागवत्यां जगन्मातुखतारकथाद्भुता ॥ १५ ॥

माहेश्वरीत श्रीकृष्ण व त्यांच्या भक्तांचे कीर्तन आहे; आणि भागवतीत जगन्मातेने खाटाचा तारक-रूपाने केलेला अद्भुत उद्धारकथा आहे।

Verse 16

सौर्यां सूर्यस्य महिमा गदितः पापनाशनः । गाणेश्वर्यां गणेशस्य चरितं च महेशितुः ॥ १६ ॥

सौर्य विभागात पापनाशक सूर्यदेवांची महिमा सांगितली आहे; आणि गाणेश्वरी विभागात महेश्वरस्वरूप श्रीगणेशांचे चरित्र वर्णिले आहे।

Verse 17

इत्येतद्वामनं नाम पुराणं सुविचित्रकम् । पुलस्त्येन समाख्यातं नारदाय महात्मने ॥ १७ ॥

अशा प्रकारे ‘वामन’ नावाचे हे अत्यंत विचित्र पुराण महात्मा पुलस्त्यांनी महात्मा नारदांना सांगितले।

Verse 18

ततो नारदतः प्राप्तं व्यासेन सुमहात्मना । व्यासात्तु लब्धवांश्चैतत् तच्छिष्यो रोमहर्षणः ॥ १८ ॥

त्यानंतर सुमहात्मा व्यासांनी हे नारदांकडून प्राप्त केले; आणि व्यासांकडून त्यांचे शिष्य रोमहर्षण यांनी हेच पुराण मिळविले।

Verse 19

स चाख्यास्यति विप्रेभ्यो नैमिषीयेभ्य एव च । एवं परंपराप्राप्तं पुराणं वामनं शुभम् ॥ १९ ॥

आणि तो हे ब्राह्मण ऋषींना—विशेषतः नैमिषारण्यात जमलेल्या विप्रांना—सांगेल. अशा रीतीने परंपरेने प्राप्त झालेले हे शुभ वामन पुराण आहे।

Verse 20

ये पठंति च शृण्वंति तेऽपि यांति परां गतिम् । लिखित्वैतत्पुराणं तु यः शरद्विषुवेऽर्पयेत् ॥ २० ॥

जे हे वाचतात आणि जे हे ऐकतात—तेही परा गतीला जातात. आणि जो हे पुराण लिहून शरद्-विषुवाच्या दिवशी दान करतो, तोही परम कल्याण प्राप्त करतो।

Verse 21

विप्राय वेदविदुषे घृतधेनुसमन्वितम् । स समुद्धृत्य नरकान्नयेत्स्वर्गं पितॄन्स्वकान् ॥ २१ ॥

जो वेदज्ञ ब्राह्मणास घृतधेनुसहित दान देतो, तो दाता आपल्या पितरांना नरकातून उचलून स्वर्गास नेतो।

Verse 22

देहांते भुक्तभोगोऽसौ याति विष्णोः परं पदम् ॥ २१ ॥

देहांती, भोगांचे फळ भोगून, तो विष्णूच्या परम पदास जातो।

Verse 23

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १०५ ॥

अशा प्रकारे श्रीबृहन्नारदीयपुराणाच्या पूर्वभागातील बृहदुपाख्यानाच्या चतुर्थ पादात “वामनपुराण अनुक्रमणिका-वर्णन” नावाचा एकशे पाचवा अध्याय समाप्त झाला।