Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु / धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

अशा प्रकारे श्रीकूर्मपुराणातील षट्साहस्त्री संहितेच्या पूर्वविभागातील बारावा अध्याय समाप्त झाला. सूत म्हणाले—स्वायंभुव मनूपासून शतरूपेने प्रियव्रत व उत्तानपाद यांना जन्म दिला; ते दोघेही धर्मज्ञ व महावीर्यवान होते.

Verse 2

ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् / भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

त्यानंतर उत्तानपादास ध्रुव नावाचा पुत्र झाला। नारायणदेवाचा भक्त होऊन त्याने परम उत्तम पद प्राप्त केले।

Verse 3

ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत / श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

ध्रुवापासून त्याची पत्नी शम्भु हिने श्लिष्टि व भव्यम् हे पुत्र जन्मास घातले। आणि श्लिष्टिपासून सुच्छायेला पाच निष्कलंक पुत्र झाले।

Verse 4

वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

वसिष्ठांच्या वचनाने देवीने अत्यंत दुश्चर तप केले। शालग्रामात जनार्दन—परम पुरुष विष्णू—याची आराधना करून त्यांना प्रसन्न केले।

Verse 5

रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् / नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

तो शत्रूंचा संहारक, शत्रुसमूह जिंकणारा विप्र-ऋषी; लांडग्यासारखा प्रचंड व वृषभासारखा तेजस्वी—तरीही अंतःकरणाने शुद्ध, नारायणपरायण आणि स्वधर्माचे रक्षण करणारा आहे।

Verse 6

रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् / सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् / प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

रिपूपासून बृहतीने सर्वतेजस्वी चाक्षुषाला जन्म दिला। त्याने पुष्करिणीत—प्रजापतीची कन्या, महात्मा वीरणाची दुहिता वैरण्या—हिच्यापासून चाक्षुष मनूला जन्म दिला।

Verse 7

मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः / कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

नड्वलापासून दहा पुत्र उत्पन्न झाले, ते महातेजस्वी होते. तसेच वैराज प्रजापतीच्या कन्येपासूनही अतिपराक्रमी संतती उत्पन्न झाली.

Verse 8

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ऊरु, पूरु, शतद्युम्न—जो तपस्वी, सत्यवाणी व शुद्ध होते—तसेच अग्निष्टुत, अतिरात्र, सुद्युम्न आणि अभिमन्यु—हे या वंशात सांगितले आहेत.

Verse 9

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् / अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

ऊरुपासून अग्नेयीने सहा महाबलवान पुत्रांना जन्म दिला—अंग, सुमनस, स्वाती, क्रतु, अङ्गिरस आणि शिव.

Verse 10

अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत / यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

अंगापासून पुढे वेन झाला; आणि वेनापासून बैन्य जन्मला. तोच पृथु म्हणून प्रसिद्ध, महाबलवान प्रजापालक राजा होता.

Verse 11

येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् / नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

ज्याने प्रजांच्या हितासाठी पूर्वकाळी पृथ्वीचे ‘दोहण’ केले—ब्रह्म्याच्या नियोगाने—आणि महातेजस्वी देवेंद्र इंद्रासह.

Verse 12

वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे / सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

वेनपुत्राने पूर्वी पैतामह यज्ञ विस्तारला असता, स्वयं हरिने मायारूप धारण करून पौराणिक सूत म्हणून जन्म घेतला।

Verse 13

प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः / तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

मी सर्व शास्त्रांचा प्रवक्ता, धर्मज्ञ आणि गुणांवर प्रेम करणारा आहे। हे मुनिश्रेष्ठांनो, मला नेहमी आद्य व सनातन, सृष्टीपूर्वी विद्यमान असे जाणावे।

Verse 14

अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

या मन्वंतरात स्वयं कृष्णद्वैपायन व्यासांनी प्रेमाने मला हे पुराण ऐकविले; कारण हरि हाच परम पुरुष आहे।

Verse 15

मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः / तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

माझ्या वंशात जे सूत उत्पन्न झाले आणि वेदाध्ययनापासून वर्जित होते, त्यांची उपजीविका अज (ब्रह्मा) यांच्या आज्ञेने पुराणकथनच झाली।

Verse 16

स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः / सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

तो वैन्य पृथु व्यापक कीर्ती व वैभवाने युक्त, सत्यसंध व इंद्रियजयी होता; महातेजस्वी सार्वभौम सम्राट, जो स्वधर्माचे पालन व रक्षण करी।

Verse 17

तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् / गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

त्याच्या बाल्यापासूनच नारायणावर अचल भक्ती होती. गोवर्धनगिरीस जाऊन, इंद्रिये जिंकून त्याने तप केले.

Verse 18

तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः / आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

राजाच्या तपाने प्रसन्न होऊन शंख-चक्र-गदा धारण करणारे भगवान स्वतः आले; आणि दिव्य दामोदराने राजाला संबोधिले.

Verse 19

ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ / मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः / एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

“माझ्या प्रसादाने तुला निःसंशय दोन पुत्र होतील—धर्मनिष्ठ, रूपसंपन्न आणि शस्त्रधारकांत श्रेष्ठ।” असे बोलून हृषीकेश आपल्या धामास गेले.

Verse 20

वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् / अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

हे मधुसूदन! वैन्य राजाही वेदविधीनुसार अचल भक्ती धारण करून न्यायाने आपल्या राज्याचे पालन करीत असे.

Verse 21

अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता / खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

लवकरच तन्वङ्गाची पत्नी, सुहासिनी सुचिस्मिता हिने खिखण्डन व हविर्धान हे पुत्र आणि अन्तर्धाना ही कन्या प्रसविली.

Verse 22

शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः / धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

त्याला शिखण्डन नावाचा पुत्र झाला, जो ‘सुशील’ म्हणून प्रसिद्ध होता। तो धर्मनिष्ठ, रूपवान आणि वेद-वेदांगांत पारंगत होता।

Verse 23

सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः / मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

त्याने विधिपूर्वक वेदांचे अध्ययन करून, धर्म व तपश्चर्येत स्थित राहून, तो धर्मज्ञ भाग्ययोगाने संन्यासाकडे मन वळवू लागला।

Verse 24

स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः / जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

त्याने तीर्थांची सेवा करून, स्वाध्याय व तपश्चर्येत स्थिर राहून, कधीतरी हिमालयाच्या उंच प्रदेशात गेला, जो सिद्धांनी सेवित होता।

Verse 25

तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् / अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

तेथे त्याने ‘धर्मपद’ नावाचे वन पाहिले, जे धर्मसिद्धी देणारे आहे—योग्यांना गम्य, पण ब्रह्मविदांचा द्वेष करणाऱ्यांना अगम्य।

Verse 26

तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी / पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

तेथे ‘मन्दाकिनी’ नावाची अतिपुण्यदायिनी, निर्मळ नदी आहे; ती पद्म-उत्पलवनांनी युक्त आणि सिद्धांच्या आश्रमांनी शोभित आहे।

Verse 27

स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् / सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः

मग तो त्या नदीच्या दक्षिण तीरावर, मुनींद्र व योगी यांनी वेढलेला, अत्यंत पुण्य व रम्य असा आश्रम तो आनंदाने पाहू लागला।

Verse 28

मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः / अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

मंदाकिनीच्या जलात स्नान करून, पितरांना व देवतांना तर्पण देऊन, मग कमळ, निळे कमळ इत्यादी पुष्पांनी महादेवाची अर्चना करावी।

Verse 29

ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् / संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

सूर्यात स्थित ईशानाचे ध्यान करून, अंजली शिरावर ठेवून, त्या तेजस्वी प्रभूकडे पाहत त्याने परमेश्वराची स्तुती केली।

Verse 30

रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च / अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

त्याने रुद्राध्यायाचे पठण करून, रुद्राचे चरित्र कथन करून, तसेच वेदसम्भूत विविध शांभव स्तोत्रांनी गिरिश (शिव) यांची उपासना केली।

Verse 31

अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् / श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

तेवढ्यात त्याने एक महामुनी येताना पाहिला—श्वेताश्वतर नावाचा—जो महापाशुपतांमध्ये श्रेष्ठ होता।

Verse 32

भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् / तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

त्यांचे सर्वांग पवित्र भस्माने लिप्त होते; ते केवळ कौपीन धारण करून होते; तपस्येने त्यांचे अंतःकरण परिष्कृत होऊन कृश झाले होते; आणि त्यांनी निर्मळ शुभ्र यज्ञोपवीत धारण केले होते।

Verse 33

समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः / ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

शंभूची स्तुती पूर्ण करून, आनंदाश्रूंनी डोळे भरून आलेले असता, त्यांनी प्रभूच्या चरणांशी मस्तक झुकवून वंदन केले; आणि मग हात जोडून हे वचन उच्चारले।

Verse 34

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

मी धन्य आहे, मी अनुगृहीत आहे—कारण आज मी साक्षात् मुनीश्वर, योगीश्वर, आणि योगविद्येत श्रेष्ठ अशा भगवानांचे दर्शन घेतले आहे।

Verse 35

अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे / किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

अहो! माझे अतिशय सौभाग्य—माझी तपस्या सफल झाली. आता मी काय करू? मी तुमचा शिष्य आहे; हे निष्पाप, माझे रक्षण करा।

Verse 36

सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् / शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

मग त्यांनी अनुग्रह करून, सुशील व सदाचारयुक्त त्या राजाला—ज्याचे पाप तपस्येने क्षीण झाले होते—शिष्यत्वात स्वीकारले।

Verse 37

सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः / ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

विवेकी पुरुषाने संन्यासविधीचा संपूर्ण विधी यथाविधी करवून, नंतर ऐश्वर्यज्ञान व आपल्या वेदशाखेत विहित व्रत प्रदान केले।

Verse 38

अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् / अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

तो विधी सर्व वेदांचा सार आहे; बंधित जीवाचे पाश तोडणारा आहे। तो ‘अंत्य आश्रम’ म्हणून प्रसिद्ध असून ब्रह्मा आदी देवांनीही त्याचे अनुष्ठान केले आहे।

Verse 39

उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः / ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

त्या आश्रमात वसणारे, ब्रह्मचर्यव्रतात तत्पर ब्राह्मण, क्षत्रिय व वैश्य शिष्य यांच्याकडे पाहून त्यांनी त्यांना संबोधले।

Verse 40

मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः / समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

माझ्या द्वारा प्रवर्तित ही शास्त्रशाखा येथेच अध्ययन करून योगीजन महादेवाचा आश्रय घेतात आणि निष्कल, निरुपाधिक शिवाचे ध्यान करीत निवास करतात।

Verse 41

इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया / अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

येथे देव महादेव उमेबरोबर रममाण होऊन विराजमान आहेत; भक्तांवर अनुकंपा म्हणून भगवान ईश येथेच अधिष्ठित आहेत।

Verse 42

इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् / आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

येथेच प्राचीन काळी अखिल जगताचा धाता स्वयं नारायणाने, लोकांच्या हितासाठी, महादेवाची आराधना केली।

Verse 43

इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् / आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

याच लोकात देवांच्याही दैवत असलेल्या ईशान ईश्वराची आराधना करून देव व दानवांनी महान सिद्धी प्राप्त केली।

Verse 44

इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् / दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

येथेच पूर्वी मरीचि आदी मुनींनी महेश्वराचे दर्शन घेऊन, तपोबलाने, सर्वकाळ टिकणारे ज्ञान प्राप्त केले।

Verse 45

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः / तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

म्हणून, हे राजेंद्र! तप आणि योगाने युक्त होऊन, नित्य माझ्याबरोबर स्थित राहा; मग तू सिद्धी प्राप्त करशील।

Verse 46

एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् / आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

असे बोलून विप्रश्रेष्ठाने पिनाकधारी देवाचे ध्यान केले आणि स्वार्थसिद्धीसाठी यथाविधी महामंत्र सांगितला।

Verse 47

सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् / अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

‘अग्नि…’ पासून आरंभ होणारा हा पवित्र जप/पाठ ऋषींनी प्रवर्तित केला आहे; तो सर्व पापांचे शमन करणारा, वेदसाररूप आणि मोक्षदायक आहे.

Verse 48

सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः / साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

ते वचन ऐकून तो सुशील राजा श्रद्धायुक्त झाला; तो प्रत्यक्ष पाशुपत (शिवभक्त) होऊन पुढे वेदाभ्यासात रत झाला.

Verse 49

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः / शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

त्याचे सर्व अंग भस्माने धूसर झाले होते; तो कंद-मूळ-फळांचा आहार करी; शांत, दांत, क्रोधजयी होऊन संन्यासविधीचा आश्रय घेत असे.

Verse 50

हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् / प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

हविर्धानानेही अग्नेयीपासून एक सत्पुत्र उत्पन्न केला—प्राचीनबर्हिष नावाचा—जो धनुर्वेदात पारंगत होता.

Verse 51

प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः / समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

भाग्यवान प्राचीनबर्हिष—सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ—याने समुद्रकन्येपासून दहा पुत्र उत्पन्न केले.

Verse 52

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

ते प्रचेतस विख्यात राजे होते, तेजाने प्रसिद्ध. स्ववेदाचे यथाविधी अध्ययन करून ते नारायणालाच परम ध्येय मानून शरण गेले होते.

Verse 53

दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः / दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

दहा प्रचेतसांपासून, मारिषेच्या द्वारा, प्रजापती दक्ष जन्मला—महाभाग्यवान—जो पूर्वी ब्रह्मदेवाचा पुत्र होता.

Verse 54

स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता / कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

परंतु त्या दक्षाने धीमान महेश्वर रुद्राशी वाद केला; रुद्राच्या शापाने तो पुढे ‘प्राचेतस’ झाला.

Verse 55

समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः / दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

दक्ष देवीच्या गृहात आला तेव्हा महादेव हराने, त्याला यथोचित पूजन होताना पाहून, स्वतः दक्षाला योग्य मान दिला.

Verse 56

तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः / पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

तेव्हा तमसाने आच्छादित तो ब्रह्मदेवाचा पुत्र, स्वतःसाठी अनर्ह पूजेची अपेक्षा धरून, रागाने घरी निघून गेला.

Verse 57

कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः / भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा

एकदा सती माहेरी आली; तेव्हा अत्यंत खिन्न दक्षाने रागाने तिचा पतीसह अपमान केला व कठोर शब्दांनी धारेवर धरले।

Verse 58

अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः / त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

‘इतर जावई अधिक श्रेष्ठ आहेत; आणि तुझा पती तर स्वयं पिनाकी (शिव) आहे. तूही आमच्यासाठी कलंकित कन्या—या घरातून जशी आलीस तशीच परत जा.’

Verse 59

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया / विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

ते शब्द ऐकून शंकरप्रिया देवीने पिता दक्षाला धिक्कारले आणि स्वतःच्या योगशक्तीने आपले देहदहन केले।

Verse 60

प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् / हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

पशुपती, कृत्तिवास धारण करणाऱ्या प्रभु शिवाला प्रणाम करून, हिमवानाची कन्या (पार्वती) तपस्येने त्यांना संतुष्ट करून त्यांची पत्नी झाली।

Verse 61

ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः / शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

हे जाणून शरणागतांचे दुःख हरिणारे भगवान रुद्र (हर) क्रुद्ध होऊन दक्षाच्या घरी आले आणि दक्षाला शाप दिला।

Verse 62

त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः / स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

हे ब्राह्मण! हा देह टाकून देऊन, क्षत्रियकुलोत्पन्न असूनही, तू मोहग्रस्त होऊन आपल्या स्वतःच्या कन्येत पुत्र उत्पन्न करशील।

Verse 63

एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् / स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

असे बोलून महादेव कैलास पर्वताकडे निघून गेले। आणि काळाच्या प्रवाहात स्वायंभुव दक्षच पुढे प्राचेतस (दक्ष) म्हणून प्रकट झाला।

Verse 64

एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु / विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

स्वायंभुव मनूशी संबंधित सृष्टीचा विस्तार—दक्षापर्यंत—हे सर्व मी तुम्हाला सांगितले; हे ऐकणाऱ्यांचे पाप नष्ट होते।