Mantra 21
Sukta 6
Sanskrit (Devanagari)
तं धाता प्रत्यमुञ्चत स भूतं व्यऽकल्पयत्। तेन त्वं द्विषतो जहि
IAST Transliteration
táṃ dhā́tā práty amuñcata sá bhūtáṃ ví ’kalpayat | téna tváṃ dviṣatáḥ jahí
English Translation (Griffith/Whitney)
Dhātṛ set on that amulet in counter-wise; and he set in order the world of being. Therewith do thou smite down the haters.
Translation
तो ताबीज धाता (विधाता) यांनी प्रतिकूल दिशेने बांधला; आणि त्यांनी भूत-जगत् सुव्यवस्थित केले. त्याच सामर्थ्याने तू द्वेष करणाऱ्यांना पाडून मार.
Word by Word
तम्him / that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धाताthe Creator / Ordainer
धाता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootधा (धातु) → धातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्)
प्रतिback; in return; towards
प्रति:
(क्रियाविशेषण/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
अमुञ्चत्released / set free
अमुञ्चत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + अ- (लुङ्-अगम) ; (प्रयोगे ‘प्रति’ सह)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूतम्(what is) become; the being / creature
भूतम्:
कर्म
TypeAdjective/Participle (used substantively)
Rootभू (धातु) → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
विapart; forth; distinctly
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अकल्पयत्arranged / fashioned / set in order
अकल्पयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु) + अ- (लुङ्-अगम) ; (उपसर्ग ‘वि’ सह)
तेनby that; with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विषतःthe haters; enemies
द्विषतः:
कर्म
TypeNoun/Participle (used substantively)
Rootद्विष् (धातु) → द्विषत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
जहिstrike down; slay
जहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Dhātṛ (Ordainer) empowering the maṇi
Chandas: Mixed/irregular
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Quiet cosmic assurance → decisive command.","listener_experience":"Steady, corrected, re-centered; then resolute.","intensity":6}