Adhyaya 1: Narada Questions Pulastya: The Vamana Purana Begins and Satī’s Monsoon Lament

Verse 1

त्रैलोक्यराज्यमाक्षिप्य बलेरिन्द्राय यो ददौ श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे

ബലിയുടെ ത്രിലോകാധിപത്യം അപഹരിച്ച് ഇന്ദ്രനു നൽകിയ, ഛദ്മ വാമനരൂപധാരിയായ ശ്രീധരൻ (വിഷ്ണു)ക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 2

पुलस्त्यमुषिमासीनमाश्रमे वाग्विदां वरम् नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्

ആശ്രമത്തിൽ ആസീനനായ, പവിത്ര വാഗ്വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുലസ്ത്യമുനിയോട് നാരദൻ വാമനാശ്രിത പുരാണത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

Verse 3

कथं भगवता ब्रह्मन् विष्णुना प्रभविष्णुना वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! പരമശക്തനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു മുൻകാലത്ത് വാമനത്വം എങ്ങനെ ധരിച്ചു? ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 4

कथं च वैष्णवनो भूत्वा प्रह्लादो दैत्यसत्तमः त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्

ദൈത്യങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഹ്ലാദൻ വൈഷ്ണവനായിട്ടും ദേവന്മാരോടൊപ്പം എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്തു? ഇതിൽ എനിക്ക് മഹത്തായ സംശയമുണ്ട്.

Verse 5

श्रूयते च द्विजश्रेष्ठ दक्षस्य दुहिता सती शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായ സതി, ഉത്തമ വർണ്ണമുള്ളവൾ, ശങ്കരന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി മാറിയതായി ശ്രുതിയുണ്ട്.

Verse 6

किमर्थं सा परित्यज्य स्वरीरं वरानना जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः

ആ സുന്ദരമുഖിയായ ദേവി ഏതു കാരണത്താൽ സ്വന്തം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് മഹാത്മാവായ ഗിരിരാജൻ ഹിമവതിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ചു?

Verse 7

पुनश्च देवदेववस्य पत्नीत्वमगमच्छुभा एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे

വീണ്ടും ആ ശുഭദേവി ദേവദേവന്റെ പത്നീത്വം എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കുക; നീ എനിക്ക് സർവ്വജ്ഞനായി കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 8

तीर्थानां चैव माहात्म्यं दानानां चैव सत्तम व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज

ഹേ സത്തമാ! തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹാത്മ്യവും, ദാനങ്ങളുടെ ശ്രേഷ്ഠതയും, വിവിധ വ്രതങ്ങളുടെ വിധിയും എനിക്ക് ഉപദേശിക്കൂ, ഹേ ദ്വിജാ.

Verse 9

एवभुक्तो नारदेन पुलस्त्यो सुनिसत्तमः प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम

നാരദൻ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, സദ്ഗുണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുലസ്ത്യൻ പ്രസ്താവിച്ചു; വക്താക്കളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ തപോനിധിയായ നാരദനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 10

पुलस्त्य उवाच पुराणं वामनं वक्ष्ये क्रमान्निखिलमादितः अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ആദിയിൽ നിന്ന് ക്രമമായി വാമനപുരാണം സമ്പൂർണ്ണമായി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും. സ്ഥിരമായ ശ്രദ്ധ സ്ഥാപിച്ച് കേൾക്കുക, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 11

पुरा हैमवती देवी मन्दरस्थं महेश्वरम् उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्

പുരാകാലത്ത് ഹൈമവതീ ദേവി (പാർവതി) ഗ്രീഷ്മകാലം എത്തിയതായി കണ്ടു, മന്ദരത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹേശ്വരനോടു വചനമുരച്ചു।

Verse 12

ग्रीष्मः प्रवृत्तो देवेश न च ते विद्यते गृहम् यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः

ഹേ ദേവേശ! ഗ്രീഷ്മം ആരംഭിച്ചു, നിങ്ങള്‍ക്കൊരു ഗൃഹവും ഇല്ല; ഗ്രീഷ്മത്തിൽ കാറ്റും കത്തുന്ന ചൂടും നിലകൊള്ളുമ്പോൾ നാം ഇരുവരും എവിടെ പോകും?

Verse 13

एवमुक्तो भवान्या तु शङ्करो वाक्यमब्रवीत् निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे

ഭവാനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സുദതീ, ഹേ ശുഭേ! ഞാൻ ആശ്രയരഹിതൻ; ഞാൻ സദാ അരണ്യത്തിൽ ചരിക്കുന്നവൻ।

Verse 14

इत्युक्ता शङ्करेणाथ वृक्षच्छायासु नारद निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती

ഹേ നാരദാ! ശങ്കരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ സതി (പാർവതി) ശർവൻ (ശിവൻ) കൂടെ വൃക്ഷങ്ങളുടെ നിഴലിൽ ഗ്രീഷ്മകാലം കഴിച്ചു।

Verse 15

निदाघान्ते समुद्रभूतो निर्जनाचरितो ऽद्भुतः घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्

ഗ്രീഷ്മാന്തത്തിൽ അത്ഭുതമായ പ്രാവൃട്ട്‌കാലം ഉദ്ഭവിച്ചു; അത് നിർജനസ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു; ഘനമേഘങ്ങൾ ദിക്കുകളെ ഇരുണ്ടാക്കി, അതി തീവ്രവുമായിരുന്നു।

Verse 16

तं दृष्ट्वा दक्षतनुजा प्रावृट्कालमुपस्थितम् प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा

പ്രാവൃട്‌കാലം എത്തിയതായി കണ്ടു, ദക്ഷപുത്രി സതി അപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം ദേവേശനായ മഹേശ്വരനോട് വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 17

विवान्ति वाता हृदयावदारणा गर्जन्त्यमी लोयधरा महेश्वर स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः

ഹൃദയം പിളർക്കുന്ന കാറ്റുകൾ വീശുന്നു; ഹേ മഹേശ്വരാ, ഈ ജലധര മേഘങ്ങൾ ഗർജിക്കുന്നു. നീലാഭ മേഘസമൂഹങ്ങളിൽ മിന്നൽ തിളങ്ങുന്നു; മയിലുകൾ കേക്കാരവം മുഴക്കുന്നു।

Verse 18

पतन्ति धारा गगनात् परिच्युता बका बलाकाश्च सरन्ति तोयदान् कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകി മഴധാരകൾ വീഴുന്നു. കൊക്കുകളും നാറകളും മഴമേഘങ്ങളുടെ സമീപം സഞ്ചരിക്കുന്നു. കടമ്പ, സർജ്ജ/ശാല, അർജുന, കേതകി വൃക്ഷങ്ങൾ മൃദുവായ കാറ്റേറ്റ് പുഷ്പങ്ങൾ ചൊരിയുന്നു।

Verse 19

श्रुत्वैव मघस्य दृढं तु गर्जितं त्यजन्ति हंसाश्च सरांसि तत्क्षणात् यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति

മഘ മേഘത്തിന്റെ ദൃഢമായ ഗർജനം കേട്ടയുടൻ ഹംസങ്ങൾ അതിക്ഷണത്തിൽ തടാകങ്ങൾ വിട്ടുപോകുന്നു. അതുപോലെ യോഗികളുടെ സംഘം എല്ലാടത്തുനിന്നും തങ്ങളുടെ ആശ്രയങ്ങൾ—ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയതായാലും—പരിത്യജിക്കുന്നു।

Verse 20

इमानि यूथानि वने मृगाणां चरन्ति धावन्ति रमन्ति शंभो तथाचिराभाः सुतरां स्फुरन्ति पश्येह नीलेषु घनेषु देव नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु

ഹേ ശംഭോ, വനത്തിൽ മൃഗങ്ങളുടെ ഈ കൂട്ടങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുകയും ഓടുകയും കളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ ദേവാ, നീല നിറമുള്ള ഘനമേഘങ്ങളിൽ ഇവിടെ മിന്നലിന്റെ തിളക്കം അത്യന്തം ശക്തമായി സ്ഫുരിക്കുന്നു. ജലസമൃദ്ധി കണ്ടു ധീരജീവികൾ ഇളം വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുതന്നെ നിശ്ചയം।

Verse 21

उद्वत्त्वेगाः सहसैव निम्नगा जाताः शशङ्काङ्कितचारुमैले किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला

അപ്രതീക്ഷിതമായി വേഗം വർധിച്ച നദികൾ, മനോഹരമായ ശ്യാമല ജലത്തിൽ ചന്ദ്രപ്രഭയുടെ അടയാളങ്ങളാൽ അങ്കിതമായി രമണീയങ്ങളായി. നിസ്തേജനായ ഒരാളുടെ സഹവാസം കൊണ്ടു സ്ത്രീ ദുഷ്ശീലമാകുന്നതിൽ എന്ത് അത്ഭുതം?

Verse 22

नीलैश्च मेघैश्च समावृतं नभः पुष्षैश्च सर्ज्जा मुकुलैश्च नीपाः फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि

ആകാശം നീല മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സർജ വൃക്ഷങ്ങൾ പുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, നീപ വൃക്ഷങ്ങൾ മുകുളങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമാണ്. ബില്വ വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലഭാരമുള്ളവ; നദികൾ ജലസമൃദ്ധിയായി ഒഴുകുന്നു; മഹാസരോവരങ്ങൾ ഇലകളും പദ്മങ്ങളും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 23

काले सुरौद्रे ननु ते ब्रवीमि गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो

ഈ കഠിനമായ ഉഷ്ണകാലത്ത് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു—ഹേ ശംഭോ, ഈ ശ്രേഷ്ഠ മഹാപർവതത്തിൽ ഇവിടെ ഒരു ഗൃഹം പണിയുക; അതുവഴി ഞാൻ സുഖത്തോടെയും സംതൃപ്തിയോടെയും വസിക്കട്ടെ.

Verse 24

इत्थं त्रिनेत्रः श्रुतिरामणीयकं श्रुत्वा वचो वाक्यमिदं बभाषे न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये

ഇങ്ങനെ ത്രിനേത്രൻ അവളുടെ രമണീയ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഇപ്രകാരം മറുപടി പറഞ്ഞു—പ്രിയേ, ഗൃഹസഞ്ചയത്തിനായി എനിക്ക് ധനം ഇല്ല; എന്റെ ആവരണം മൃഗചർമ്മം തന്നെയാണ്.

Verse 25

ममोपवीतं भुजगेश्वरः शुभे कर्णे ऽपि पद्मश्च तथैव पिङ्गलः केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः

ഹേ ശുഭേ, ഭുജഗേശ്വരൻ തന്നെയാണ് എന്റെ ഉപവീതം; എന്റെ കാതുകളിൽ പദ്മനും അതുപോലെ പിംഗലനും ഉണ്ട്. എന്റെ ഒരു കേയൂരമായി കംബല എന്ന സർപ്പം; രണ്ടാമത്തേതായി മറ്റൊരു സർപ്പം ധനഞ്ജയൻ.

Verse 26

सव्येतरे तक्षक उत्तरे तथा नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः

മറ്റൊരു വശത്ത് തക്ഷകൻ ഉണ്ട്; അതുപോലെ വടക്കിൽ നീലൻ—അവന്റെ വർണം നീലാഞ്ജനത്തിനെപ്പോലെ ഗാഢം. ശ്രോണി-പ്രദേശത്ത് സുപ്രതിഷ്ഠൻ ദീപ്തനായി ഭാസിക്കുന്നു.

Verse 28

पुलस्त्य उवाच इति वचनमथोग्रं शङ्करात्सा मृडानी ऋतमपि तदसत्यं श्रीमदाकर्ण्य भीता अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म् वम्प्_1.27 देव्युवाच कथं हि देवदेवेश प्रावट्कालो गमिष्यति वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ശങ്കരനിൽ നിന്നുള്ള ആ കഠിനവചനങ്ങൾ സത്യമെങ്കിലും, മൃഡാനി ഭീതിയോടെ കേട്ടു. നിലത്തേക്ക് ദൃഷ്ടി താഴ്ത്തി, വാസകഷ്ടത്തിൽ പീഡിതയായി, ലജ്ജയിൽ ചൂടുള്ള ശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട് ക്രോധത്തോടെ പറഞ്ഞു. ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവേശ! വൃക്ഷമൂലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക് പ്രാവൃട്ട്‌കാലം എങ്ങനെ കടന്നുപോകും? ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ പറയുന്നു.

Verse 30

शङ्कर उवाच घनावस्थितदेहायाः प्रावृट्घनखण्डमुन्नतमारुह्य तस्थौ सह दक्षकन्यया ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि

ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഘനമേഘസമൂഹത്തിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ട ദേഹമുള്ള അവൾ, ഉയർന്ന പ്രാവൃട്ട്‌മേഘഖണ്ഡത്തിൽ കയറി, ദക്ഷകുമാരിയോടൊപ്പം അവിടെ നിലകൊണ്ടു. അപ്പോൾ ആ ഉത്തമ അശ്വത്തിന് ‘ജീമൂതകേതു’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു; അത് ദിവിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി.