Adhyaya 12

Verse 1

सारस्वत उवाच । गंगोदकं मधुघृते कुंकुमागुरुचंद नम् । गुग्गुलं बिल्वपत्राणि बकपुष्पं च यो वहेत्

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—ആരായാലും ഗംഗാജലം, തേനും നെയ്യും, കുങ്കുമം, അഗരു, ചന്ദനം, ഗുഗ്ഗുലു, ബില്വപത്രങ്ങൾ, ബകുലപുഷ്പം എന്നിവ (പൂജയ്ക്കായി) കൊണ്ടുപോകുന്നുവെങ്കിൽ…

Verse 2

पदचारी शुचितनुर्भारं स्कन्धे निधाय च । तीर्थे स्नात्वा शिवं विष्णुं ब्रह्माणं शंकरं प्रियम्

കാൽനടയായി, ശുദ്ധദേഹത്തോടെ, ഭാരം തോളിൽ വച്ച്; തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവൻ, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാ—പ്രിയ ശങ്കരൻ—എന്നിവരെ ആരാധിക്കണം।

Verse 3

दृष्ट्वा निवेदयेद्यस्तु स मुक्तः सर्वबन्धनैः । स नरो गणतां याति यावदाभूतसंप्लवम्

ആരായാലും (ദേവനെ) ദർശിച്ച് നിവേദനം/അർപ്പണം ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും। ആ മനുഷ്യൻ ഭൂതപ്രളയം വരെയും ഗണത്വം പ്രാപിക്കും।

Verse 4

कलत्रमित्रपुत्रैर्वा भ्रातृभिः स्वजनैर्नरैः । सहितो वा नरैर्याति तीर्थे देवं विचिंत्य च

ഭാര്യ, സുഹൃത്തുകൾ, പുത്രന്മാർ, സഹോദരന്മാർ, സ്വജനങ്ങൾ എന്നിവരോടൊപ്പം—അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരോടും കൂടി—ദേവനെ സ്മരിച്ച് അവൻ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 5

देवमूर्तिं शुभां कृत्वा रथस्थां सुप्रतिष्ठिताम् । चन्दनागुरुकर्पूरैरर्चितां कुंकुमेन च

ദേവന്റെ ശുഭമൂർത്തി നിർമ്മിച്ച് രഥത്തിൽ സുസ്ഥാപിതമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ചന്ദനം, അഗരു, കർപ്പൂരം, കുങ്കുമം എന്നിവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കണം।

Verse 6

पूजयन्विविधैः पुष्पैर्धूपदीपादिकैर्नृप । गीतनृत्यैः सवादित्रैर्हास्यलास्यैरनेकधा

ഹേ രാജാവേ! നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപദീപാദികൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിച്ചു, വാദ്യങ്ങളോടുകൂടിയ ഗീതനൃത്തങ്ങൾ, ഹർഷഹാസ്യങ്ങൾ, ലാസ്യം എന്നിവയുടെ പലവിധങ്ങളാലും അവിടെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 7

धरित्रीं कांचनं गाश्च जलान्नवसनानि च । तृणेन्धने प्रियां वाणीं यच्छन्याति नरो यदि

ഒരു മനുഷ്യൻ ഭൂമി, സ്വർണം, പശുക്കൾ, ജലം, അന്നം, വസ്ത്രങ്ങൾ, തൃണം, ഇന്ധനം, കൂടാതെ പ്രിയമായ മധുരവാക്കുകളും ദാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഈ ലോകം വിടുകയാണെങ്കിൽ, ആ ദാനമേ അവന്റെ ധർമ്മധനമാകുന്നു।

Verse 8

देवांगनाकरग्राहगृहीतो नन्दनं वनम् । प्राप्य भुंक्ते शुभान्भोगान्यावदाचन्द्रतारकम्

ദേവാംഗനമാരുടെ കൈപിടിത്തത്തിൽ അവൻ നന്ദനവനം പ്രാപിച്ച്, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ശുഭഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 9

तीर्थे संचरितः पुरुषो रोगैः प्राणान्विमुञ्चति । अदृष्ट्वा दैवतं तीर्थे दृष्टतीर्थफलं लभेत्

തീർത്ഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പുരുഷൻ രോഗം മൂലം പ്രാണൻ വിട്ടാലും, അവിടെ ദേവദർശനം ലഭിക്കാതിരുന്നാലും, തീർത്ഥദർശനഫലം അവന് ലഭിക്കുന്നു।

Verse 10

संसारदोषान्विविधान्विचिन्त्य स्त्रीपुत्रमित्रेष्वपि बंधमुक्तः । विज्ञाय बद्धं पुरुषं प्रधानैः स सर्वतीर्थानि करोति देहम्

സംസാരത്തിലെ നാനാവിധ ദോഷങ്ങളെ വിചിന്തിച്ച്, ഭാര്യ‑പുത്ര‑മിത്രങ്ങളോടുള്ള ആസക്തിബന്ധനത്തിൽ നിന്നും പോലും വിമുക്തനായി; ജ്ഞാനികളായ പ്രധാനന്മാർ മുഖേന പുരുഷൻ എങ്ങനെ ബന്ധിതനാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവൻ തന്റെ ദേഹത്തെ തന്നെ സർവതീർത്ഥമയമാക്കുന്നു।

Verse 11

आजन्मजन्मांन्तरसंचितानि दग्ध्वा स पापानि नरो नरेन्द्र । तेजोमयं सर्वगतं पुराणं भवोद्भवं पश्यति मुच्यते सः

ഹേ നരേന്ദ്രാ! ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ച്, ആ മനുഷ്യൻ തേജോമയനും സർവവ്യാപിയും പുരാതനനും ഭവോദ്ഭവനുമായ പരമേശ്വരനെ ദർശിച്ച് മോചിതനാകുന്നു।

Verse 12

तीर्थे विप्रवचो ग्राह्यं स्नात्वा संध्यार्चनादिकम् । दर्भास्तिला हविष्यान्नं प्रयोगाः श्रद्धया कृताः

തീർത്ഥത്തിൽ വിപ്രന്മാരുടെ വചനം സ്വീകരിക്കണം; സ്നാനം ചെയ്ത് സന്ധ്യാർചനാദി കർമങ്ങൾ ചെയ്യണം। ദർഭ‑എള്ളോടുകൂടി ഹവിഷ്യാന്നം അർപ്പിച്ച്, നിർദ്ദേശിത പ്രയോഗങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കണം।

Verse 13

अगस्त्यं भृङ्गराजं च पुष्पं शतदलं शुभम् । कर्पूरागुरुश्रीखंडं कुंकुमं तुलसीदलम्

അഗസ്ത്യപുഷ്പം, ഭൃംഗരാജം, ശുഭമായ ശതദളപുഷ്പം, കർപ്പൂരം, അഗുരു, സുഗന്ധശ്രീഖണ്ഡം (ചന്ദനലേപം), കുങ്കുമം, തുളസിദളം—ഇവ തീർത്ഥപൂജയിൽ പവിത്രാർപ്പണങ്ങളായി പ്രശംസിതം।

Verse 14

बिल्वप्रमाणपिंडेषु दीपोद्द्योतितभूमिषु । तांबूल फलनैवेद्यं तिलदर्भोदकेन च

ബില്വഫലത്തിന്റെ അളവിൽ പിണ്ഡങ്ങൾ ഒരുക്കി, ദീപങ്ങൾ പ്രകാശിപ്പിച്ച ഭൂമിയിൽ, എള്ള്‑ദർഭസംസ്കൃത ജലത്തോടുകൂടി താംബൂലം, ഫലങ്ങൾ, നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം।

Verse 15

तीर्थे संकल्पितं मर्त्यैस्तदनंतं प्रजायते । अयने विषुवे चैव संक्रांतौ ग्रहणेषु च

തീർത്ഥത്തിൽ മർത്ത്യർ ചെയ്ത സംकल्पത്തിന്റെ ഫലം അനന്തമാകുന്നു—വിശേഷിച്ച് അയനം, വിഷുവം, സംക്രാന്തി, ഗ്രഹണകാലങ്ങളിൽ।

Verse 16

मासांतेऽपर पक्षे तु क्षयाहे पितृमातृके । गजच्छायां त्रयोदश्यां द्रव्ये प्राप्तौ द्विजोत्तमः

മാസാന്ത്യത്തിൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ—ക്ഷയാഹ പിതൃ‑മാതൃക തിഥിയിൽ—ഗജച്ഛായയിൽ ത്രയോദശിദിനം ആ ദ്വിജോത്തമന് ധനപ്രാപ്തി ഉണ്ടായി।

Verse 17

गृहे श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणामृणमुक्तये । गृहाच्छतगुणं नद्यां या नदी याति सागरम्

പിതൃഋണമുക്തിക്കായി വീട്ടിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം; എന്നാൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദിയിൽ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം വീട്ടിലേതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 18

प्रभासे पुष्करे राजन्गंगायां पिंडतारके । प्रयागे नृपगोमत्यां भवदामोदराग्रतः

ഹേ രാജാവേ! പ്രഭാസം, പുഷ്കരം, ഗംഗയിലെ പിണ്ഡതാരകം, പ്രയാഗം, ഗോമതി—കൂടാതെ ഭവനും ദാമോദരനും ആയ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ—ഇവ പിതൃതർപ്പണത്തിനും തീർത്ഥപുണ്യത്തിനും പ്രസിദ്ധമായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളാണ്।

Verse 19

नर्मदादिषु तीर्थेषु कुर्याच्छ्राद्धं नरो यदि । सर्वपापविनिर्मुक्तः पितरो यांति सद्गतिम्

നർമദാ മുതലായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഒരാൾ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവൻ സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകും; പിതൃകൾ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 20

संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् । दिव्यं विमानमारुह्य प्रान्ते याति सुरालयम्

ഉത്തമ സന്താനം ലഭിച്ചു, അതുല്യ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, അവസാനം ദിവ്യ വിമാനം കയറി ദേവലോകവാസത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 21

जातकर्मादियज्ञेषु विवाहे यज्ञकर्मणि । देवप्रतिष्ठाप्रारंभे वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत्

ജാതകർമ്മാദി സംസ്കാരയജ്ഞങ്ങളിൽ, വിവാഹത്തിൽ, യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ, കൂടാതെ ദേവപ്രതിഷ്ഠയുടെ ആരംഭത്തിൽ വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം നടത്തണം।

Verse 22

तृप्यन्ति देवताः सर्वा स्तृप्यंति पितरो नृणाम् । वृद्धिश्राद्धकृतो गेहे जायते सर्वमंगलम्

വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ എല്ലാ ദേവതകളും തൃപ്തരാകുന്നു; മനുഷ്യരുടെ പിതൃഗണവും തൃപ്തരാകുന്നു; അത് ചെയ്യുന്ന വീട്ടിൽ സർവമംഗളം ഉദിക്കുന്നു।

Verse 23

कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहो मद्यमदादयः । माया मात्सर्यपैशुन्यमविवेको विचारणा

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, മദ്യമദാദി മത്തം; മായ, മാത്സര്യം, പൈശുന്യം, അവിവേകം, കുതർക്കം—ഇവ ധർമ്മത്തിന് തടസ്സവും പുണ്യഫലക്ഷയത്തിനും കാരണവുമാകുന്നു।

Verse 24

अहंकारो यदृच्छा च चापल्यं लौल्यता नृप । अत्यायासोप्यनायासः प्रमादो द्रोहसाहसम्

ഹേ നൃപാ! അഹങ്കാരം, യദൃച്ഛ (നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത മനമോഹം), ചാപല്യം, ലൗല്യം; അതിശ്രമവും ആലസ്യവും, പ്രമാദം, ദ്രോഹം, ദുസ്സാഹസം—ഇവയും ധർമ്മമാർഗം നശിപ്പിക്കുന്ന വിനാശക സ്വഭാവങ്ങളാണ്।

Verse 25

आलस्यं दीर्घसूत्रत्वं परदारोपसेवनम् । अल्पाहारो निराहारः शोकश्चौर्यं नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ! ആലസ്യം, വൈകിപ്പിക്കൽ, പരസ്ത്രീസേവനം, അൽപാഹാരമോ നിരാഹാരമോ, ശോകം, ചൗര്യം—ഇവയും ധർമ്മനാശകരമായ നിന്ദ്യദോഷങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 26

एतान्दोषान्गृहे नित्यं वर्जयन्यदि वर्तते । स नरो मण्डनं भूमेर्देशस्य नगरस्य च

ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ കഴിയുമ്പോഴും ഈ ദോഷങ്ങളെ നിത്യമായി ഒഴിവാക്കി ജീവിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയുടെ ഭൂഷണവും തന്റെ ദേശത്തിന്റെയും നഗരത്തിന്റെയും അലങ്കാരവുമാകുന്നു।

Verse 27

श्रीमान्विद्वान्कुलीनोऽसौ स एव पुरुषोत्तमः । सर्वतीर्थाभिषेकश्च नित्यं तस्य प्रजायते

അവൻ ശ്രീവാനായി, വിദ്യാവാനായി, കുലീനനായി മാറുന്നു—അവനേ സത്യത്തിൽ പുരുഷോത്തമൻ. അവനു നിത്യവും സർവതീർത്ഥാഭിഷേകസ്നാനത്തിന്റെ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 28

तदा तीर्थफलं सम्यक्त्यक्तदोषस्य जायते । स्नानं सन्ध्या जपो होमः पितृदेवर्षितर्पणम् । श्राद्धं देवस्य पूजा च त्यक्तदोषस्य जायते

അപ്പോൾ ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവന് തീർത്ഥഫലം സമ്യകമായി ലഭിക്കുന്നു. സ്നാനം, സന്ധ്യാവന്ദനം, ജപം, ഹോമം, പിതൃ-ദേവ-ഋഷി തർപ്പണം, ശ്രാദ്ധം, ദേവപൂജ—ഇവയെല്ലാം ദോഷത്യാഗിക്ക് ഫലപ്രദമാകുന്നു।

Verse 29

प्रयागे वा कुरुक्षेत्रे सरस्वत्यां च सागरे । गयायां वा रुद्रपदे नरनारायणाश्रमे

പ്രയാഗത്തിലോ കുരുക്ഷേത്രത്തിലോ, സരസ്വതീതീരത്തോ സമുദ്രത്തോ; ഗയയിലോ രുദ്രപദത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ നര-നാരായണാശ്രമത്തിലോ—

Verse 30

प्रभासे पुष्करे कृष्णे गोमत्यां पिंडतारके । वस्त्रापथे गिरौ पुण्ये तथा दामोदरे नृप

ഹേ നൃപാ! പ്രഭാസത്തിൽ, പുഷ്കരത്തിൽ, കൃഷ്ണാ-തീർത്ഥത്തിൽ, ഗോമതിയിൽ, പിണ്ഡതാരകത്തിൽ, പുണ്യഗിരിയിലെ വസ്ത്രാപഥത്തിൽ, അതുപോലെ ദാമോദര-തീർത്ഥത്തിലും—

Verse 31

भीमेश्वरे नर्मदायां स्कांदे रामेश्वरादिषु । उज्जयिन्यां महाकाले वाराणस्यां च भूर्भुवः

നർമദാതീരത്തിലെ ഭീമേശ്വരത്തിൽ, സ്കാന്ദ-തീർത്ഥങ്ങളിൽ, രാമേശ്വരാദി പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ; ഉജ്ജയിനിയിൽ മഹാകാലധാമത്തിൽ, കൂടാതെ വാരാണസിയിൽ—ഭൂർഭുവഃ ലോകങ്ങളുടെ മേഖലയായി—

Verse 32

कालिंद्यां मथुरायां च सकृद्याति नरो यदि । सदोषो मुच्यते दोषैर्ब्रह्महत्यादिभिः कृतैः

ഒരു മനുഷ്യൻ ഒരിക്കൽപോലും കാലിന്ദി (യമുന)യും മഥുരയും സന്ദർശിച്ചാൽ, ദോഷങ്ങളുള്ളവനായാലും ബ്രഹ്മഹത്യാദി ചെയ്ത പാപദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 33

अपि कीटः पतंगो वा पक्षी वा सूकरोऽपि वा । खरोष्ट्रकुंजरा वाजिमृगसिंहसरीसृपाः

പുഴുവോ കീടമോ, പക്ഷിയോ പന്നിയോ പോലും; കഴുതകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, മാൻ, സിംഹം, സർപ്പാദി സരീസൃപങ്ങൾ—

Verse 34

ज्ञानतोऽज्ञानतो राजंस्तेषु स्था नेषु ये मृताः । सर्वे ते पुण्यकर्माणः स्वर्गं भुक्त्वा सुखं बहु

ഹേ രാജൻ! ആ സ്ഥാനങ്ങളിൽ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ മരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും പുണ്യകർമ്മികളാകുന്നു; സ്വർഗ്ഗഭോഗം അനുഭവിച്ച് മഹത്തായ സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

चतुर्वर्णेषु सर्वे ते जायंते कर्मबंधनात् । कर्मबंधं विहायाशु मुक्तिं यांति नराः पुनः

കർമബന്ധനത്താൽ അവർ എല്ലാവരും നാലു വർണങ്ങളിൽ പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ ആ കർമബന്ധം വേഗം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ വീണ്ടും മോക്ഷം നേടുന്നു।

Verse 36

मोदंते तीर्थमरणात्स्वर्गभोगावसानतः । संप्राप्य भारते खंडे कर्मभूमिं महोदयम्

തീർത്ഥത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്തവർ ആനന്ദിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗഭോഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അവർ ഭാരതഖണ്ഡത്തിലെ മഹോദയകരമായ കർമഭൂമിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 37

अनेकाश्चर्यसंयुक्तं बहुपर्वतमंडितम् । गंगायाः सरितः सर्वाः समुद्रैः सह संगताः

ഈ പ്രദേശം അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും പല പർവ്വതങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമാണ്; ഗംഗാ പ്രധാനമായ എല്ലാ നദികളും സമുദ്രങ്ങളോടു ചേർന്നു സംഗമിക്കുന്നു।

Verse 38

पदेपदे निधानानि संति तीर्थान्यनेकशः । येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

ഇവിടെ പടിപടിയായി നിധികളുപോലെ അനവധി തീർത്ഥങ്ങളുണ്ട്; അവയെ സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് സർവ്വപാപക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 39

पातालमार्गा बहवः स्वर्गमार्गश्च दृश्यते । गगने दृश्यते सूर्यो हृदये दृश्यते हरः

പാതാളത്തിലേക്കുള്ള പല വഴികളും കാണപ്പെടുന്നു, സ്വർഗ്ഗമാർഗവും കാണപ്പെടുന്നു; ആകാശത്തിൽ സൂര്യൻ കാണപ്പെടുന്നു, ഹൃദയത്തിൽ ഹരൻ (ശിവൻ) ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 40

ध्यानेन ज्ञानयोगेन तपसा वचसा गुरोः । सत्येन साहसेनैव दृश्यते भुवनत्रयम्

ധ്യാനം, ജ്ഞാനയോഗം, തപസ്, ഗുരുവചനം, സത്യം, ധൈര്യസങ്കൽപ്പം എന്നിവകൊണ്ട്—ത്രിലോകവും പ്രത്യക്ഷമായി ജ്ഞേയമാകുന്നു.

Verse 41

वेदस्मृतिपुराणैश्च ये न पश्यंति भूतलम् । पातालं स्वर्गलोकं च वंचितास्ते नरा इह

വേദം, സ്മൃതി, പുരാണം എന്നിവയിലൂടെയും ഭൂതലം, പാതാളം, സ്വർഗ്ഗലോകം എന്നിവയുടെ തത്ത്വം കാണാത്തവർ—ഇഹലോകത്തുതന്നെ വഞ്ചിതരും നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമാകുന്നു.

Verse 42

ये विरज्यंति न स्त्रीषु कामासक्ता विचेतसः । देहोन्यथा वरस्त्रीणामन्यथा तैश्च चिंतितम्

സ്ത്രീകളോടു വിരക്തിയുണ്ടാകാതെ കാമാസക്തരായി ചഞ്ചലചിത്തരായവർക്ക്—ദേഹത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഒന്നാണ്; ‘ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ’യെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ കൽപ്പന മറ്റൊന്നാണ്.

Verse 43

जन्मभूमिषु ते रक्ता जन्यंते जंतवः पुनः । मुक्तिमार्गात्पुनर्भ्रष्टा जायंते पशुयोनिषु

ജന്മഭൂമിയോടു ആസക്തരായ ആ ജീവികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ജന്മിക്കുന്നു; മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണു മൃഗയോനികളിൽ ജനിക്കുന്നു.

Verse 44

धनानि संप्राप्य वराटिकां ये द्विजातिमुख्याय विधाय पूजाम् । यच्छंति नो निर्मलचेतना ये नराधमा दैवहता मृतास्ते

ധനം ലഭിച്ചിട്ടും മനസ്സു നിർമലമല്ലാതെ, പ്രധാന ദ്വിജന്‍ (ബ്രാഹ്മണന്‍) പൂജ ചെയ്ത് ഒരു കാശുപോലും ദാനം ചെയ്യാത്തവർ—ആ നരാധമർ ദൈവഹതരായി മരിക്കുന്നു.

Verse 45

देहं सुपुष्टं विजरं च यौवनं लब्ध्वा न गंगादिषु यांति ये नराः । माता पिता नो न सुतो न बांधवो भार्या स्वसा नो दुहिता न विद्यते

സുപുഷ്ടമായ ദേഹവും യൗവനശക്തിയും ലഭിച്ചിട്ടും ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോകാത്തവർക്ക്, যেন മാതാവില്ല, പിതാവില്ല, പുത്രനില്ല, ബന്ധുവില്ല; ഭാര്യയും സഹോദരിയും പുത്രിയും ഇല്ലാത്തതുപോലെ തന്നേ।

Verse 46

एकस्तु यो याति कथं न क्लिश्यते मूर्खो न जानाति भवं महेश्वरम् । स्नात्वा न पश्यंति हरं महेश्वरं दैवेन ते वै मुषिता नराधमाः

ഒറ്റയ്ക്കു പോകുന്നവൻ എങ്ങനെ ക്ലേശമില്ലാതെ ഇരിക്കും? മൂഢൻ ഭവസ്വരൂപനായ മഹേശ്വരനെ അറിയുന്നില്ല. തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്തിട്ടും ഹര-മഹേശ്വരദർശനം കാണാത്തവർ ദൈവവശാൽ മോഹിതരായി വഞ്ചിതരായ നരാധമന്മാർ ആകുന്നു।