Adhyaya 83

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് അധിവസിക്കുന്ന യോഗേശ്വരീ മഹാദേവിയെ സമീപിക്കണം; അവൾ യോഗസിദ്ധികളുടെ ഫലം പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 2

तदुत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु श्रद्धासमन्विता । पुरा दानवशार्दूलो महिषाख्यो महाबलः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവളുടെ ഉത്ഭവം പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. പുരാതനകാലത്ത് ദാനവരിൽ വ്യാഘ്രസമനായ മഹാബലൻ ‘മഹിഷാഖ്യ’ എന്ന ദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 3

बभूव प्रवरो देवि सर्वदेवभयंकरः । कामरूपी स लोकांस्त्रीन्वशीकृत्वाऽभवत्सुखी

ഹേ ദേവി, അവൻ ശ്രേഷ്ഠനായി, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ഭയങ്കരനായി. ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവനായ അവൻ ത്രിലോകവും വശപ്പെടുത്തി സുഖത്തോടെ വസിച്ചു.

Verse 4

कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि

പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത് ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് സ്വർഗത്തിൽ രൂപത്തിൽ അതുല്യയായ മനോഹര കന്യയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 5

अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने

ആ രൂപവതിയായ സതീ കന്യ ഭീകരമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഹേ വരാനനേ, പിന്നീട് ഒരിക്കൽ നാരദൻ അവളെ കണ്ടു.

Verse 6

ततः स सहसा देवि विस्मयं परमं गतः । अहो रूपमहो धैर्यमहो कान्तिरहो वयः

അപ്പോൾ അവൻ, ഹേ ദേവി, സഹസാ പരമ വിസ്മയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു— “അഹോ, എന്തൊരു രൂപം! അഹോ, എന്തൊരു ധൈര്യം! അഹോ, എന്തൊരു കാന്തി! അഹോ, എന്തൊരു യൗവനം!”

Verse 7

इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് അവൻ ആ യുവതിയോട് പറഞ്ഞു— “എനിക്ക് ആത്മപ്രദാനം ചെയ്യുക; എനിക്ക് ഭാര്യാഗ്രഹണത്തിന്റെ ഔപചാരികത വേണ്ട. ഹേ ദേവീസദൃശേ, നിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ ഞാൻ കാമദേവന്റെ ബാണത്താൽ പീഡിതനാകുന്നു.”

Verse 8

साऽब्रवीन्न हि मे कार्यं कामधर्मेण सत्तम । कौमारं व्रतमासाद्य साधयिष्ये यथेप्सितम्

അവൾ പറഞ്ഞു— “ഹേ സത്തമാ, എനിക്ക് കാമധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ യാതൊരു കാര്യമുമില്ല. കൗമാരവ്രതം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ എന്റെ ഇഷ്ടം സിദ്ധിക്കും.”

Verse 9

न च मन्युस्त्वया कार्यो ह्यस्मिन्नर्थे कथंचन । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिर्नारदः प्रिये

“ഈ കാര്യത്തിൽ നീ ഒരുവിധത്തിലും കോപിക്കരുത്.” അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ട്, ഹേ പ്രിയേ, ആ മുനി നാരദൻ…

Verse 10

समुद्रान्तेऽगमद्दिव्यां पुरीं महिषपालिताम् । अर्चितो हि मुनिस्तेन महिषेण महात्मना

സമുദ്രതീരത്ത് അവൻ മഹിഷൻ ഭരിക്കുന്ന ദിവ്യപുരിയിലേക്കു പോയി. ആ മഹാത്മാവായ മഹിഷൻ ആ മുനിയെ യഥോചിതമായി പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു.

Verse 11

पृष्ट्वा ह्यनामयं देवि दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम् । सोऽब्रवीत्प्राञ्जलिर्भूत्वा किमागमनकारणम् । ब्रूहि यत्ते व्यवसितं सर्वं कर्त्तास्मि नारद

ഹേ ദേവി! അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ച്, അത്യുത്തമമായ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, കൈകൂപ്പി അവൻ പറഞ്ഞു— “നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണം എന്ത്? നിങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചതെന്തോ പറയുക; ഹേ നാരദ, എല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും।”

Verse 12

अथोवाच मुनिस्तत्र महिषं दानवेश्वरम् । कन्यारत्नं समुत्पन्नं जंबूद्वीपे महासुर

അപ്പോൾ അവിടെ മുനി ദാനവേശ്വരനായ മഹിഷനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാസുരാ! ജംബൂദ്വീപിൽ രത്നസമമായ ഒരു കന്യ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു।”

Verse 13

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले न दृष्टं न च मे श्रुतम् । तादृग्रूपमहं येन कामबाणवशीकृतः

സ്വർഗ്ഗത്തിലും മർത്ത്യലോകത്തിലും പാതാളത്തിലും— അത്തരം രൂപം ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടില്ല; ആ രൂപം തന്നെയാണ് എന്നെ കാമദേവന്റെ ബാണത്തിന് വശനാക്കിയത്।

Verse 14

स श्रुत्वा वचनं तस्य कामस्योत्पादनं परम् । जगाम यत्र सा साध्वी क्षेत्रे प्राभासिके स्थिता

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അത്യന്തം കാമോദ്രേകത്തിൽ ഉണർന്നവൻ, പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ആ സാധ്വി ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി।

Verse 15

तामेव प्रार्थयामास बलेन महता वृतः । भार्या भव त्वं मे भीरु भुंक्ष्व भोगान्मनोरमान् । एतत्तपो महाभागे विरुद्धं यौवनस्य ते

മഹാബലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ അവളോടേ മാത്രം അപേക്ഷിച്ചു— “ഹേ ഭീരു! നീ എന്റെ ഭാര്യയാകുക; എന്നോടൊപ്പം മനോഹര ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ. ഹേ മഹാഭാഗേ! ഈ തപസ്സ് നിന്റെ യൗവനത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്।”

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ വരവർണ്ണിനി ചിരിച്ചു. ഹേ ദേവേശി! അവളുടെ ചിരിനാദം നൂറുനൂറായി, ആയിരമായും പ്രതിധ്വനിച്ചു।

Verse 17

निश्वासात्सहसा नार्यः शस्त्रहस्ता भयानकाः । ताभिर्विध्वंसितं सैन्यं महिषस्य दुरात्मनः

അവളുടെ നിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ക്ഷണത്തിൽ ആയുധഹസ്തരായ ഭയങ്കര യോദ്ധസ്ത്രീകൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവരുടെ കൈകളാൽ ദുഷ്ട മഹീഷന്റെ സൈന്യം പൂർണ്ണമായി തകർത്തു।

Verse 18

तस्मिन्निपात्यमाने तु सैन्ये दानवसत्तमः । क्रोधं कृत्वा ततः शीघ्रं तामेवाभिमुखो ययौ

ആ സൈന്യം വീഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോൾ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ (മഹീഷൻ) ക്രോധംകൊണ്ട് ജ്വലിച്ച്, ഉടൻ തന്നെ അവളെയേ അഭിമുഖമായി വേഗത്തിൽ മുന്നേറി।

Verse 19

विधुन्वन्स हि ते तीक्ष्णशृंगेऽभीक्ष्णं भयानके । तया सार्धं च सुमहत्कृत्वा युद्धं महासुरः

ആ മഹാസുരൻ തന്റെ തീക്ഷ്ണവും ഭയങ്കരവുമായ കൊമ്പുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കുലുക്കി, അവളോടൊപ്പം മഹായുദ്ധം നടത്തി।

Verse 20

शृंगाभ्यां जगृहे देवीं सा तस्योपरि संस्थिता । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यपुंगवः

അവൻ കൊമ്പുകളാൽ ദേവിയെ പിടിച്ചു; എന്നാൽ ദേവി അവന്റെ മേൽ നിലകൊണ്ടു. പാദങ്ങളാൽ ചവിട്ടി, ശൂലത്തോടെ ആ ദൈത്യപുംഗവനെ വധിച്ചു।

Verse 21

छिन्ने शिरसि खङ्गेन तद्रूपो निःसृतः पुमान् । रौद्रोऽपि स गतः स्वर्गं दैत्यो देव्यस्त्रपातितः

ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ശിരഛേദം സംഭവിച്ചപ്പോൾ ആ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് അതേ രൂപമുള്ള ഒരു പുരുഷൻ പുറത്തുവന്നു. ദേവിയുടെ അസ്ത്രത്താൽ വീണ ആ രൗദ്ര ദൈത്യനും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.

Verse 22

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । महेंद्राद्याः स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും മഹിഷൻ പരാജിതനായതു കണ്ടു; മഹേന്ദ്രാദികൾ സന്തോഷഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 23

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ! മഹാഭാഗ്യേ, ഗംഭീരേ, ഭീമദർശനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. നയത്തിൽ സ്ഥാപിതയേ, സുസിദ്ധാന്തസമ്പന്നയേ, ത്രിനേത്രേ, വിശ്വതോമുഖീ—നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 24

विद्याविद्ये जये जाप्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वविद्येशे देवि विश्वस्वरूपिणि

ഹേ ദേവീ! നീയേ വിദ്യയും അവിദ്യയും, ജയവും ജപ്യമായ മന്ത്രസ്വരൂപവും; മഹിഷാസുരമർദിനി, സർവ്വവ്യാപിനി, സർവ്വവിദ്യകളുടെ അധീശ്വരി, വിശ്വസ്വരൂപിണി—നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 25

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रायतेक्षणे । शुद्धसत्त्वे व्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि

ഹേ ദേവീ! നീ ശോകരഹിത, ധ്രുവ, പദ്മപത്രസദൃശനേത്രയുള്ളവൾ; ശുദ്ധസത്ത്വ, വ്രതസ്ഥ, ചണ്ഡരൂപിണി—ഹേ വിഭാവരി, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 26

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि कालनृत्ये धृतिप्रिये । शांकरि ब्राह्मणि ब्राह्मि सर्वदेवनमस्कृते

ഹേ ദേവി! ഋദ്ധി-സിദ്ധി നൽകുന്നവളേ, കാലനൃത്തസ്വരൂപിണീ, ധൃതിക്ക് പ്രിയയായവളേ; ശാങ്കരീ, ബ്രാഹ്മണീ, ബ്രാഹ്മീ—സകലദേവന്മാരാലും നമസ്കൃതയേ!

Verse 27

घंटाहस्ते शूल हस्ते महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृते शिवे

ഹേ ദേവി! ഒരു കൈയിൽ ഘണ്ടയും മറ്റെ കൈയിൽ ശൂലവും ധരിക്കുന്നവളേ; മഹാമഹിഷാസുരമർദ്ദിനീ; ഉഗ്രരൂപിണീ, വിശാലനയനീ; മഹാമായേ, അമൃതേ, മംഗളകരിയായ ശിവേ!

Verse 28

सर्वगे सर्वदे देवि सर्वसत्त्वमयोद्भवे । विद्यापुराणशल्यानां जननि भूतधारिणि

ഹേ ദേവി! സർവ്വത്രഗാമിനീ, സർവ്വദാത്രീ; സകല സത്ത്വസാരമായി ഉദ്ഭവിച്ചവളേ; വിദ്യയും പുരാണ-ശാസ്ത്രങ്ങളും ജനിപ്പിച്ച മാതാവേ; സകല ജീവികളെയും ധരിച്ചു പോഷിപ്പിക്കുന്ന ധാരിണീ!

Verse 29

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्याऽविद्ये श्रियेऽश्रिये

ഹേ ശുഭേ! സകല ദേവരഹസ്യങ്ങളുടെയും സകല സത്ത്വങ്ങളുടെയും അന്തസ്സാരം നീയേ. ഹേ ദേവി! വിദ്യാ-അവിദ്യ, ശ്രീ-അശ്രീ—എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും നീയേ ഏക ശരണം.

Verse 30

एवं स्तुता सुरैर्देवि प्रणम्य ऋषिभिस्तथा । उवाच हसती वाक्यं वृणुध्वं वरमुत्तमम्

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിക്കുകയും ഋഷിമാർ പ്രണമിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവി പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു—“ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുവിൻ.”

Verse 31

देवा ऊचुः । स्तवेनानेन ये देवि स्तुवन्त्यत्र नरोत्तमाः । ते संतु कामैः संपूर्णा वरवर्षा निरंतरम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ, ഇവിടെ ഈ സ്തവംകൊണ്ട് നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിലും സമ്പൂർണ്ണരാകട്ടെ; ഉത്തമ വരങ്ങളുടെ നിരന്തര വർഷം അവർക്കുണ്ടാകട്ടെ।

Verse 32

अस्मिन्क्षेत्रे त्वया वासो नित्यं कार्यः शुचिस्मिते

ഹേ ശുചിസ്മിതേ, ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നീ നിത്യമായി വസിക്കണമേ।

Verse 33

एवमस्त्विति सा देवी देवानुक्त्वा वरानने । विसृज्य ऋषिसंघांश्च तत्रैव निरताऽभवत्

ഹേ വരാനനേ, ദേവി ദേവന്മാരോട് “എവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഋഷിസംഘങ്ങളെ വിടവാങ്ങിച്ച്, അവിടെയേ തന്നെ നിരതയായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 34

आश्वयुक्छुक्लपक्षस्य नवम्यां यो वरानने । उपवासपरो भूत्वा तां प्रपश्यति भक्तितः । तस्य पापं क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा

ഹേ വരാനനേ, ആശ്വയുജ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമിയിൽ ഉപവാസപരനായി ഭക്തിയോടെ അവളെ ദർശിക്കുന്നവന്റെ പാപം സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകലുന്നതുപോലെ ക്ഷയിച്ചുപോകും।

Verse 35

य एतत्पठति स्तोत्रं प्रातरुत्थाय मानवः । न भीः संपद्यते तस्य यावज्जीवं नरस्य वै

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഭയം സംഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 36

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या अष्टमी मूलसंयुता । सा महानामिका प्राणा येषां तस्यां गताः शुभे

ആശ്വയുജ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂല നക്ഷത്രയോഗമുള്ള അഷ്ടമി ‘മഹാനാമികാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. ആ ശുഭദിനത്തിൽ പ്രാണൻ വിടുന്നവർ ധന്യർ ആകുന്നു.

Verse 37

तेषां स्वर्गे ध्रुवं वासो वीरास्तेऽप्सरसां प्रियाः

അവർക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസം ഉറപ്പ്; ആ വീരന്മാർ അപ്സരസ്സുകൾക്ക് പ്രിയരാകും.

Verse 38

मन्वन्तरेषु सर्वेषु कल्पादिषु सुरेश्वरि । एष एव क्रमः प्रोक्तो विशेषं शृणु सांप्रतम्

ഹേ സുരേശ്വരി! എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും കല്പാദി ചക്രങ്ങളിലും ഇതേ ക്രമം ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ പ്രത്യേകവിശദാംശം കേൾക്കുക.

Verse 39

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या पंचमी पापनाशिनी । तस्यां संपूजयेद्रात्रौ खड्गमंत्रैर्विभूषितम्

ആശ്വയുജ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പാപനാശിനി പഞ്ചമിയിൽ രാത്രിയിൽ, ഖഡ്ഗമന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിതവും അലങ്കൃതവുമായ വാൾ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 40

मंडपं कारयेत्तत्र नवसप्तकरं तथा । प्रागुदक्प्रवणे देशे पताकाभिरलंकृतम् । योगेश्वर्याः संनिधाने विधिना कारयेद्द्विजः

അവിടെ ദ്വിജൻ നിശ്ചിത അളവിലുള്ള (നവ-സപ്ത-കര) മണ്ഡപം പണിയിക്കണം; കിഴക്കും വടക്കും ചരിവുള്ള സ്ഥലത്ത്, പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ച്, യോഗേശ്വരിയുടെ സന്നിധിയിൽ വിധിപൂർവ്വം നിർമിക്കണം.

Verse 41

आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डं हस्तमात्रं सुशोभनम् । मेखलात्रयसंयुक्तं योन्याऽश्वत्थदलाभया

ആഗ്നേയ ദിക്കിൽ ഒരു ഹസ്തമാത്ര അളവുള്ള മനോഹരമായ കുണ്ഡം നിർമ്മിക്കണം. അത് ത്രിമേഖലാസംയുക്തവും യോനിരൂപ അടിസ്ഥാനവുമുള്ളതും അശ്വത്ഥപത്രങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമായിരിക്കണം.

Verse 42

शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः

പിന്നീട് ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം മന്ത്രസഹിതമായി പായസം ഹോമം ചെയ്യണം. അതിനുശേഷം പഞ്ചാമൃതരസത്തോടെ ഖഡ്ഗത്തെ സ്നാനിപ്പിച്ച്, മന്ത്രപൂർവം ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ വിവിധ പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 43

अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा

‘അഭീർ’, ‘വിശസന’, ‘ഖഡ്ഗ’, ‘പ്രാണിഭൂത’, ‘ദുരാസദ’, ‘അഗമ്യ’, ‘വിജയ’, ‘ധർമാധാര’—ഇവ നിന്റെ എട്ട് നാമങ്ങൾ; സൃഷ്ടികർത്താവായ വേധസ് സ്വയം പ്രസ്താവിച്ചതാണ്.

Verse 44

नक्षत्रं कृत्तिका तुभ्यं गुरुर्देवो महेश्वरः । हिरण्यं च शरीरं ते धाता देवो जनार्दनः । पिता पितामहो देव स्वेन पालय सर्वदा

നിന്റെ നക്ഷത്രം കൃത്തിക; നിന്റെ ദേവഗുരു മഹേശ്വരൻ. നിന്റെ ശരീരം സ്വർണമയം; നിന്റെ ധാതാ-പാലകൻ ദേവ ജനാർദനൻ. ഹേ ദേവാ, പിതാവും പിതാമഹനും പോലെ, സ്വശക്തിയാൽ എപ്പോഴും രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 45

इति खड्गमन्त्रः । एवं संपूज्य विधिना तं खङ्गं ब्राह्मणोत्तमैः । भ्रामयेन्नगरे रात्रौ नान्दीघोषपुरःसरम्

ഇതാകുന്നു ഖഡ്ഗമന്ത്രം. ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവം ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ ഖഡ്ഗത്തെ സമ്യക് പൂജിച്ചതിന് ശേഷം, രാത്രിയിൽ മംഗളഘോഷങ്ങൾ മുൻപാക്കി നഗരത്തിൽ ചുറ്റിച്ചലിപ്പിക്കണം.

Verse 46

सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र ब्राह्मणपुंगवैः । एवं कृत्वा विधानं तु पुनर्योगेश्वरीं नयेत् । उच्चार्य मन्त्रमेवं वै खङ्गं तस्यै समर्पयेत्

സമ്പൂർണ്ണ സൈന്യത്തോടും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണപുംഗവന്മാരോടും കൂടെ, ഇങ്ങനെ വിധി പൂർത്തിയാക്കി പിന്നെ യോഗേശ്വരിയിലേക്കു മടങ്ങണം. ഇപ്രകാരം മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചു അവൾക്കു ഖഡ്ഗം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 47

अञ्जनेन समालेख्य चन्दनेन विलेपितम् । बिल्वपत्रकृतां मालां तस्यै देव्यै निवेदयेत्

അഞ്ജനത്തോടെ അലങ്കരിച്ച് ചന്ദനലേപനം ചെയ്തു, ബിൽവപത്രങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച മാല ആ ദേവിക്ക് നിവേദിക്കണം.

Verse 48

दुर्गे दुर्गार्तिहे देवि सर्व दुर्गतिनाशिनि । त्राहि मां सर्वदुर्गेषु दुर्गेऽहं शरणं गतः

ഹേ ദുർഗേ! ദുരിതവേദന ഹരിക്കുന്ന ദേവീ, സർവ്വ ദുർഗതി നശിപ്പിക്കുന്നവളേ! എല്ലാ അപകടങ്ങളിലും എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ; ഹേ ദുർഗേ, ഞാൻ നിന്റെ ശരണാഗതൻ.

Verse 49

दत्त्वैवमर्घ्यं देवेशि तत्र खङ्गं च जागृयात् । नित्यं संपूज्य विधिना अष्टम्यां यावदेव हि

ഹേ ദേവേശീ! ഇപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ച ശേഷം, അവിടെ ഖഡ്ഗത്തിനരികെ ജാഗരണം പാലിക്കണം. വിധിപ്രകാരം നിത്യവും പൂജിച്ച് അഷ്ടമിവരെ തുടരണം.

Verse 50

तद्रात्रौ जागरं कृत्वा प्रभाते ह्यरुणोदये । पातयेन्महिषान्मेषानग्रतो गतकंधरान्

ആ രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്തു, പ്രഭാതത്തിൽ അരുണോദയ സമയത്ത്, മുന്നിൽ വെച്ച് കഴുത്ത് തുറന്ന മഹിഷങ്ങളെയും മേഷങ്ങളെയും ബലിരൂപമായി വധിപ്പിക്കണം.

Verse 51

शतमर्धशतं वापि तदर्धार्धं यथेच्छया । सुरासवभृतैः कुंभैस्तर्पयेत्परमेश्वरीम्

നൂറോ, അമ്പതോ, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പകുതിയോ—ഇഷ്ടാനുസാരം—സുരയും ആസവവും നിറഞ്ഞ കുംഭങ്ങളാൽ പരമേശ്വരിക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യണം।

Verse 52

कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्

ആ ദാനം കാപാലിക സന്ന്യാസികൾക്കും, ദാസി-ദാസജനങ്ങൾക്കും നൽകണം। തുടർന്ന് നവമിയുടെ അപരാഹ്നസമയത്ത് (ദേവിയെ) രഥത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 53

योगेशीं भ्रामयेद्राष्ट्रे स्वयं राजा स्वसैन्यवान् । नदद्भिः शंखपटहैः पठद्भिर्बटुचारणैः

രാജാവ് സ്വയം തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടി യോഗേശീ ദേവിയെ രാജ്യത്തിലുടനീളം ഘോഷയാത്രയായി നടത്തണം; മുഴങ്ങുന്ന ശംഖുകളും പടഹങ്ങളും, സ്തുതിപാഠം ചെയ്യുന്ന ബടുകരും ചാരണമാരും കൂടെ.

Verse 54

भूतेभ्यश्च बलिं दद्यान्मंत्रेणानेन भामिनि । सरक्तं सजलं सान्नं गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्

ഹേ ഭാമിനി! ഈ മന്ത്രത്തോടെ ഭൂതങ്ങൾക്ക് ബലി നൽകണം—രക്തസഹിതം, ജലസഹിതം, അന്നസഹിതം, കൂടാതെ ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം എന്നിവയോടുകൂടി।

Verse 55

त्रीन्वारांस्तु त्रिशूलेन दिग्विदिक्षु क्षिपेद्बलिम् । बलिं गृह्णन्त्विमे देवा आदित्या वसवस्तथा

മൂന്നു പ്രാവശ്യം ത്രിശൂലംകൊണ്ട് ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും ബലി എറിയണം। ‘ഈ ദേവന്മാർ ബലി സ്വീകരിക്കട്ടെ; ആദിത്യരും വസുക്കളും അതുപോലെ.’

Verse 56

मरुतोऽथाश्विनौ रुद्राः सुपर्णाः पन्नगा ग्रहाः । सौम्या भवंतु तृप्ताश्च भूताः प्रेताः सुखावहाः

മരുത്തുകൾ, അശ്വിനീകുമാരർ, രുദ്രന്മാർ, സുപർണന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, ഗ്രഹശക്തികൾ എല്ലാം സൗമ്യരായി തൃപ്തരാകട്ടെ; ഭൂതപ്രേതങ്ങളും സന്തുഷ്ടരായി ക്ഷേമസുഖം വരുത്തട്ടെ।

Verse 57

य एवं कुर्वते यात्रां ब्राह्मणाः क्षेत्रवासिनः । न तेषां शत्रवो नाग्निर्न चौरा न विनायकाः । विघ्नं कुर्वंति देवेशि योगेश्वर्याः प्रसादतः

ഹേ ദേവേശി! ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിച്ച് ഇങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണരെ ശത്രുക്കളോ അഗ്നിയോ കള്ളരോ വിനായകാദി വിഘ്നകാരികളോ ബാധിക്കുകയില്ല; യോഗേശ്വരിയുടെ പ്രസാദത്താൽ വിഘ്നം ഉദിക്കില്ല।

Verse 58

सुखिनो भोगभोक्तारः सर्वातंकविवर्जिताः । भवन्ति पुरुषा भक्ता योगेश्वर्या निरंतरम्

യോഗേശ്വരിയെ നിരന്തരം ഭജിക്കുന്ന ഭക്തർ സന്തോഷവാന്മാരായി, ധർമ്മസമ്മത ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, എല്ലാ ക്ലേശഭീതികളിലും നിന്ന് വിമുക്തരാകുന്നു।

Verse 59

इत्येष ते समाख्यातो योगेश्वर्या महोत्सवः । पठतां शृण्वतां चैव सर्वाशुभविनाशनः

ഇങ്ങനെ യോഗേശ്വരിയുടെ മഹോത്സവം നിനക്കു വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും ഇത് സർവ്വ അശുഭനാശകനാകുന്നു।

Verse 60

शूलाग्रभिन्नमहिषासुरपृष्ठपीठामुत्खातखड्ग रुचिरांगदबाहुदंडाम् । अभ्यर्च्य पंचवदनानुगतं नवम्यां दुर्गां सुदुर्गगहनानि तरंति मर्त्याः

നവമിദിനത്തിൽ ആരെങ്കിലും ദുർഗാദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുകയാണെങ്കിൽ—ശൂലാഗ്രം കൊണ്ട് ഭിന്നമായ മഹിഷാസുരന്റെ പൃഷ്ഠമേ അവളുടെ പീഠമായി, ഉയർത്തിയ ഖഡ്ഗവും മനോഹര അങ്കദവും ഭുജത്തിൽ ദീപ്തമായി—ആ മർത്ത്യൻ അതിദുർഘടവും ഭയാനകവുമായ ദുരിതങ്ങൾ പോലും കടന്നുപോകുന്നു।

Verse 83

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകസംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ “യോഗേശ്വരീമാഹാത്മ്യവർണനം” എന്ന നാമമുള്ള ത്ര്യശീതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।