Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने

Transliteration

atapatsā tapo ghoraṃ kanyā rūpavatī satī | nāradena tato dṛṣṭā sā kadācidvarānane

Translation

ആ രൂപവതിയായ സതീ കന്യ ഭീകരമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഹേ വരാനനേ, പിന്നീട് ഒരിക്കൽ നാരദൻ അവളെ കണ്ടു.

Word by Word

• अतपत्: performed austerity
• अतपत्: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √तप् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सा: she
• सा: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तपः: austerity
• तपः: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् तपसः

• कन्या: the maiden
• कन्या: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य अप्पोजिशन्

• रूपवती: beautiful
• रूपवती: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् कन्यायाः

• सती: virtuous
• सती: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अस् (धातु) + शतृ/सत्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (virtuous/true)

• नारदेन: by Nārada
• नारदेन: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध/वाक्योपपादक
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रम/परिणामसूचक (then/thereupon)

• दृष्टा: was seen
• दृष्टा: कर्म (Patient/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘was seen’

• सा: she
• सा: कर्म (Patient/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कदाचित्: once
• कदाचित्: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अनिश्चित (at some time/once)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; ‘देवि’ इत्यर्थे संबोधनम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: The beautiful maiden, chaste and steadfast, performs fierce austerities; Nārada arrives and beholds her, setting the stage for counsel or a turning point.

Characters & Entities

• Nārada
• the maiden (kanyā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas (disciplined austerity) is depicted as a power that shapes destiny and draws divine attention within Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing narrative supports the glorification of Yogeśvarī’s sacred presence in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse mentions ghora-tapas (severe austerity) as a practice, without giving specific procedural details.