Adhyaya 354

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कर्दमालमनुत्तमम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് അനുത്തമമായ കർദമാല തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് ത്രിലോകപ്രസിദ്ധവും സർവ്വപാപനാശിനിയും ആകുന്നു।

Verse 2

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चन्द्रार्कतपने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

ആ ഭയങ്കരമായ ഏകാർണവം മാത്രം ശേഷിച്ച്, സ്ഥാവരജംഗമ സകല ജീവികളും നശിച്ചപ്പോൾ; ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, താപം അസ്തമിച്ചപ്പോൾ; ജ്യോതിസ്സുകൾ പ്രളയത്തിൽ ലീനമായപ്പോൾ—

Verse 3

रसातलगतामुर्वीं दृष्ट्वा देवो जनार्दनः । वाराहं रूपमास्थाय दंष्ट्राग्रेण वरानने । उत्क्षिप्य धरणीं मूर्ध्ना स्वस्थाने संन्यवेशयत्

രസാതലത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ കണ്ട ദേവൻ ജനാർദനൻ വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ഹേ സുനയനേ! ദംഷ്ട്രാഗ്രത്തിൽ ധരണിയെ ഉയർത്തി, ശിരസ്സിൽ വഹിച്ചു, അവളെ വീണ്ടും സ്വസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 4

उद्धृत्य भगवान्विष्णुर्वाक्यमेतदुवाच ह

ഇങ്ങനെ ഉയർത്തിയ ശേഷം ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 5

अत्र स्थाने स्थितेनैव मया त्वं देवि चोद्धृता । ममात्र नियतं वासः सदैवायं भविष्यति

ഹേ ദേവി! ഈ സ്ഥാനത്തുതന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെയും ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ഇവിടെ എന്റെ വാസം നിശ്ചിതം, സദാ നിലനിൽക്കും.

Verse 6

ये पितॄंस्तर्पयिष्यंति कर्दमाले वरानने । आकल्पं तर्पितास्तेन भविष्यंति न संशयः

ഹേ വരാനനേ! കർദമാലയിൽ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവർ, ആ തർപ്പണഫലമായി അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ ഒരു കല്പകാലം മുഴുവൻ തൃപ്തരായിരിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 7

तत्र श्राद्धं करिष्यंति शाकैर्मूलफलेन वा । भविष्यति कृतं श्राद्धं सर्वतीर्थेषु वै शुभे

ഹേ ശുഭേ! അവിടെ ശാകം, മൂലം, ഫലം മുതലായ ലഘുവസ്തുക്കളാൽ പോലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അത് സർവതീർത്ഥങ്ങളിലും ചെയ്ത ശ്രാദ്ധംപോലെ കണക്കാക്കപ്പെടും.

Verse 8

अत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यो मां पश्यति मानवः । अपि कीटपतंगा ये निधनं यांति मानवाः । ते मृतास्त्रि दिवं यान्ति सुकृतेन यथा द्विजाः

ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് എന്നെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ—ഇവിടെ കീടമായോ പക്ഷിയായോ മരിക്കുന്നവരും—ആ പുണ്യബലത്താൽ സത്കർമ്മിയായ ദ്വിജന്മാരെപ്പോലെ മരണാനന്തരം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 9

ततो द्वीपेषु जायन्ते धनाढ्याश्चोत्तमे कुले । दंष्ट्राभेदेन यत्तोयं निर्गतं ते शरीरतः

അതിനുശേഷം അവർ ദ്വീപങ്ങളിൽ ധനാഢ്യരായി, ഉത്തമകുലത്തിൽ ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു—ദംഷ്ട്രാഭേദം സംഭവിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ ജലത്തിന്റെ കാരണത്താൽ.

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो देवि तिर्यग्योनौ न जायते

ഹേ ദേവി, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വീണ്ടും തിര്യക്-യോണിയിൽ (മൃഗഗർഭത്തിൽ) ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 11

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथावृत्तमाश्चर्यं तत्र वै पुरा । मृगयूथं सुसन्त्रस्तं लुब्धकैः परिपीडितम् । प्रविष्टं कर्दमाले तु सद्यो मानुषतां गतम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് സംഭവിച്ച അത്ഭുതവൃത്താന്തം കേൾക്കുക. വേട്ടക്കാരാൽ അത്യന്തം ഭീതിയും പീഡനവും അനുഭവിച്ച മാൻകൂട്ടം കർദമാലയിൽ പ്രവേശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ ഉടൻ മനുഷ്യാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു।

Verse 12

अथ ते लुब्धका दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । अपृच्छंत च संभ्रातास्तान्मर्त्यान्वरवर्णिनि

അപ്പോൾ ആ വേട്ടക്കാർ അത്ഭുതത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവരെ കണ്ടു, ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെ ആ മനുഷ്യരോടു ചോദിച്ചു—ഹേ ശുഭവർണിനി।

Verse 13

मृगयूथमनुप्राप्तं केन मार्गेण निर्गतम् । अथोचुस्ते वयं प्राप्ता मानुषं मृगरूपिणः

“ഞങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന മാൻകൂട്ടം ഏത് വഴിയിലൂടെ പുറത്തുവന്നു?” അപ്പോൾ അവർ പറഞ്ഞു—“ഞങ്ങൾ മാൻരൂപികളായിരുന്നിട്ടും മനുഷ്യാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു।”

Verse 14

एतत्तीर्थप्रभावोऽयं न विद्मो ह्यात्म कारणम् । ततस्ते लुब्धकास्त्यक्त्वा धनूंषि सशराणि च । तत्र स्नात्वा महाभागे मुक्ताश्च सर्वपातकैः

“ഇത് ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമ; ഞങ്ങളിലേതെങ്കിലും വ്യക്തിഗത കാരണമെന്നു ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല।” തുടർന്ന് ആ വേട്ടക്കാർ വില്ലും അമ്പും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹേ മഹാഭാഗേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരായി।

Verse 15

पार्वत्युवाच । भगवन्विस्तरं ब्रूहि कर्दमालमहोदयम् । उत्पत्तिं च विधानं च क्षेत्रसीमादिकं क्रमात्

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! കർദമാലയുടെ മഹാമാഹാത്മ്യം വിശദമായി അരുളിച്ചെയ്യുക; അതിന്റെ ഉത്ഭവം, വിധി-വിധാനങ്ങൾ, ക്ഷേത്രസീമകൾ മുതലായവ ക്രമമായി പറയുക।

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि रहस्यं तु कर्द मालसमुद्भवम् । गूढं ब्रह्मर्षिसर्वस्वं न देयं कस्यचित्त्वया

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി! കർദമാലയുടെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ രഹസ്യം ശ്രവിക്ക; ഇത് ഗൂഢോപദേശം, ബ്രഹ്മർഷികളുടെ സർവ്വസ്വം—നീ ഇത് ആരോടും വെളിപ്പെടുത്തരുത്।

Verse 17

पूर्वमेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चन्द्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

പൂർവകാലത്ത്, ഭയങ്കരമായ ഏകാർണവം മാത്രമേ ശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ—സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളൊക്കെയും നശിച്ചപ്പോൾ—ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, പവനം അസ്തമിച്ച്, ജ്യോതിസ്സുകൾ പ്രളയത്തിൽ ലീനമായപ്പോൾ—

Verse 18

एकार्णवं जगदिदं ब्रह्मापश्यदशेषतः । तस्मिन्वसुमती मग्ना पातालतलमागता

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ഈ സമസ്ത ലോകത്തെയും പൂർണ്ണമായി ഏകാർണവമായി കണ്ടു; ആ പ്രളയജലത്തിൽ വസുമതി (ഭൂമി) മുങ്ങി പാതാളതലങ്ങളിലേക്കെത്തി।

Verse 19

ततो यज्ञवराहोऽसौ कृत्वा यज्ञमयं वपुः । उद्दधार महीं कृत्स्नां दंष्ट्राग्रेण वरानने

അപ്പോൾ ആ യജ്ഞ-വരാഹൻ യജ്ഞമയമായ ദേഹം ധരിച്ചു, ഹേ സുന്ദരമുഖീ! തന്റെ ദംഷ്ട്രയുടെ അഗ്രത്തിൽ സമസ്ത ഭൂമിയെയും ഉയർത്തി എടുത്തു।

Verse 20

ईश्वर उवाच । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदंतःस्रुचीमुखः । अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षा महातपाः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— അവന്റെ പാദങ്ങൾ വേദങ്ങൾ, ദംഷ്ട്രകൾ യൂപസ്തംഭങ്ങൾ, ദന്തങ്ങൾ ക്രതുക്കൾ, മുഖം സ്രുചി. ജിഹ്വ അഗ്നി, രോമങ്ങൾ ദർഭ, ശിരസ് ബ്രഹ്മാ; അവൻ മഹാതപസ്വി.

Verse 21

ईश्वर उवाच । अहोरात्रेक्षणपरो वेदांगश्रुतिभूषणः । आज्यनासः स्रुवतुडः सामघोषस्वनो महान्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— അഹോരാത്രങ്ങൾ അവന്റെ ദൃഷ്ടി; വേദാംഗങ്ങളും ശ്രുതിയും അവന്റെ ആഭരണങ്ങൾ. ആജ്യം അവന്റെ സുഗന്ധം; സ്രുവ-കരണ്ടി അവന്റെ അങ്കുശം; സാമഗാനഘോഷം അവന്റെ മഹാനാദം.

Verse 22

प्राग्वंशकायो द्युतिमान्मात्रादीक्षाभिरावृतः । दक्षिणा हृदयो योगी महासत्रमहो महान्

പ്രാഗ്വംശം തന്നെയായിരുന്നു അവന്റെ ദേഹം; അവൻ ദ്യുതിമാനായി, മാത്രാദി ദീക്ഷകളാൽ ആവൃതനായി. ദക്ഷിണ തന്നെയായിരുന്നു അവന്റെ ഹൃദയം; അവൻ യോഗി— മഹാസത്രയാഗത്തിന്റെ മഹിമാസ്വരൂപൻ.

Verse 23

उपाकर्मोष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः । नानाच्छन्दोगतिपथो ब्रह्मोक्तक्रमविक्रमः

ഉപാകർമംപോലെ അവന്റെ അധരങ്ങൾ ദീപ്തമായിരുന്നു; പ്രവർഗ്യവിധിയുടെ ആവർത്തങ്ങളാൽ അവൻ അലങ്കൃതനായി. നാനാ ഛന്ദസ്സുകളുടെ ഗതികളായിരുന്നു അവന്റെ പാതകൾ; ബ്രഹ്മോക്ത ക്രമം തന്നെയായിരുന്നു അവന്റെ വിക്രമം.

Verse 24

भूत्वा यज्ञवराहोऽसावुद्दधार महीं ततः । तस्योद्धृतवतः पृथ्वीं दंष्ट्राग्रं निर्गतं बहिः

അവൻ യജ്ഞ-വരാഹനായി ഭൂമിയെ ഉയർത്തി. ഭൂമിയെ ഉദ್ಧരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ദംഷ്ട്രയുടെ അഗ്രഭാഗം പുറത്തേക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 25

तस्मिन्प्राभासिके क्षेत्रे कर्द्दमेन विलेपितम् । तद्दंष्ट्राग्रं यतो देवि कर्द्दमालं ततः स्मृतम्

ആ പ്രാഭാസിക പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ദംഷ്ട്രാഗ്രം കർദമംകൊണ്ട് ലേപിതമായി; അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവി, അത് ‘കർദമാല’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 26

दण्डोद्भेदं महाकुण्डं यत्र दंष्ट्रा सुसंस्थिता । तद्दंष्ट्रयोद्धृतं तोयं कोटिगंगाभिषेकवत्

ദംഷ്ട്രാ ഉറച്ചതായി സ്ഥാപിതമായിടത്ത് ‘ദണ്ഡോദ്ഭേദ’ എന്ന മഹാകുണ്ഡം ഉണ്ട്. ആ ദംഷ്ട്രയാൽ ഉയർത്തപ്പെട്ട ജലം കോടി പ്രാവശ്യം ഗംഗാഭിഷേകസ്നാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 27

तत्र गव्यूति मात्रं तु विष्णुक्षेत्रं सनातनम् । देशांतरं गता ये च दण्डोद्भेदे म्रियंति वै । यावत्कल्पसहस्राणि विष्णुलोकं व्रजंति ते

അവിടെ ഒരു ഗവ്യൂതി പരിധിവരെ വിഷ്ണുവിന്റെ സനാതന ക്ഷേത്രഭൂമി നിലകൊള്ളുന്നു. അന്യദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയവരും ദണ്ഡോദ്ഭേദത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താൽ, അവർ സഹസ്ര കൽപ്പങ്ങൾ വരെ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 28

यस्तु पश्येन्महादेवि कर्दमाले तु सूकरम् । कोटिहिंसायुतो वापि स प्राप्स्यति परां गतिम्

ഹേ മഹാദേവി, കർദമാലയിൽ സൂകരരൂപമായ വരാഹനെ ദർശിക്കുന്നവൻ, കോടി ഹിംസാപാപങ്ങൾ ഉള്ളവനായാലും പരമഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 29

दशजन्मकृतं पापं नश्येत्तद्दर्शनात्प्रिये । जन्मान्तरसहस्रेषु यत्कृतं पापसंचयम्

ഹേ പ്രിയേ, ആ ദർശനമാത്രത്തിൽ പത്ത് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപം നശിക്കുന്നു; ആയിരം ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ പാപസഞ്ചയവും നശിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 30

कर्दमाले तु वाराहं दृष्ट्वा तन्नाशमेष्यति । हेमकोटिसहस्राणि गवां कोटिशतानि च

കർദ്ദമാലയിൽ വരാഹഭഗവാനെ ദർശിച്ചാൽ പാപസഞ്ചയം നശിക്കുന്നു. അതിന്റെ പുണ്യം ആയിരക്കോടി സ്വർണ്ണദാനവും നൂറുകോടി ഗോദാനവും ചെയ്ത ഫലത്തോട് തുല്യം.

Verse 31

दत्त्वा यल्लभते पुण्यं सकृद्वाराहदर्शनात् । कलौ युगे महारौद्रे प्राणिनां च भयावहे । नान्यत्र जायते मुक्तिर्मुक्त्वा क्षेत्रं तु सौकरम्

ദാനധർമ്മങ്ങളാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഒരിക്കൽ വരാഹദർശനം കൊണ്ടുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു. ജീവികൾക്ക് ഭയാവഹമായ മഹാരൗദ്ര കലിയുഗത്തിൽ, സൗകരക്ഷേത്രം വിട്ട് മറ്റെവിടെയും മോക്ഷം ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 32

एतत्सारतरं देवि प्रोक्तमुद्देशतस्तव । कर्द्दमालस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ദേവീ, നിനക്കായി സംക്ഷേപത്തിൽ ഇതേ പരമസാരം ഞാൻ പറഞ്ഞു—കർദ്ദമാലയുടെ മഹാത്മ്യം, അത് എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.