Adhyaya 294

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कौबेरात्पूर्वसंस्थितम् । गव्यूतिपंचके देवि पुष्करंनाम नामतः । यत्र सिद्धो महादेवि कैवर्तो मत्स्यघातकः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് കുബേരസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ടു പോകണം. ഹേ ദേവി, അഞ്ചു ഗവ്യൂതി ദൂരത്ത് ‘പുഷ്കര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം ഉണ്ട്; അവിടെ ഹേ മഹാദേവി, മത്സ്യഹന്താവായ ഒരു കൈവർത്തൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

देव्युवाच । सविस्तरं मम ब्रूहि कथं स सिद्धिमाप वै । कथयस्व प्रसादेन देवदेव महेश्वर

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—അവൻ സത്യത്തിൽ സിദ്ധി എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു എന്ന് എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക. ഹേ ദേവദേവ മഹേശ്വരാ, കൃപയാൽ ആ കഥ എനിക്ക് വിവరిచ് പറയുക.

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु त्वं यत्पुरावृत्तं देवि स्वारोचिषेंतरे । आसीत्कश्चिद्दुराचारः कैवर्तो मत्स्यघातकः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ പണ്ടു സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം കേൾക്കുക. അപ്പോൾ ദുഷ്ടാചാരിയായ ഒരു കൈവർത്തൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ മത്സ്യങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 4

स कदाचिच्चरन्पापः पुष्करे तु जगाम वै । ददर्श शांकरं वेश्म लतापादपसंकुलम्

ആ പാപി ഒരിക്കൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് പുഷ്കരത്തിലേക്ക് ചെന്നു. അവിടെ അവൻ ശങ്കരന്റെ ശൈവാലയം കണ്ടു; അത് വള്ളികളും വൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ് കാടുപിടിച്ചിരുന്നതു പോലെ ആയിരുന്നു.

Verse 5

स माघमासे शीतार्त्तः क्लिन्नजालसमन्वितः । प्रासादमारुरोहार्त्तः सूर्यतापजिघृक्षया

മാഘമാസത്തിൽ അവൻ കടുത്ത തണുപ്പാൽ പീഡിതനായിരുന്നു; നനഞ്ഞ വലയുമായി കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു. സൂര്യന്റെ ചൂട് ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ വ്യാകുലനായി അവൻ പ്രാസാദത്തിലേക്ക് കയറി.

Verse 6

ततः स क्लिन्नजालं तच्छोषणाय रवेः करैः । प्रासादध्वजदंडाग्रे संप्रसारितवांस्तदा

അപ്പോൾ ആ നനഞ്ഞ വല സൂര്യകിരണങ്ങളാൽ ഉണക്കുന്നതിനായി കൊട്ടാരത്തിലെ ധ്വജദണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ വിരിച്ചു വെച്ചു।

Verse 7

ततः प्रासादतो देवि जाड्यात्संपतितः क्रमात् । स मृतः सहसा देवि तस्मिन्क्षेत्रे शिवस्य च

പിന്നീട്, ദേവീ, അശ്രദ്ധ മൂലം അവൻ ക്രമേണ കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു. ദേവീ, ശിവന്റെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു അവന്റെ അപ്രതീക്ഷിത മരണം।

Verse 8

जालं तस्य प्रभूतेन जीर्णकालेन यत्तदा । ध्वजा बद्धा यतो जालैः प्रासादे सा शुभेऽभवत्

ആ വല അവിടെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് ജീർണ്ണമായപ്പോൾ, അതിന്റെ കണ്ണികളാൽ ധ്വജം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ കൊട്ടാര-ക്ഷേത്രത്തിലെ ആ ധ്വജം മംഗളകരമായി.

Verse 9

ततोऽसौ ध्वजमाहात्म्याज्जातोऽवन्यां नराधिपः । ऋतध्वजेति विख्यातः सौराष्ट्रविषये सुधीः । स हि स्फूर्जद्ध्वजाग्रेण रथेन पर्यटन्महीम्

പിന്നീട് ആ ധ്വജത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ നരാധിപനായി ജനിച്ചു. സൗരാഷ്ട്രദേശത്ത് ‘ഋതധ്വജൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവായി; ധ്വജാഗ്രത്തിൽ പാറിപ്പറക്കുന്ന പതാകയുള്ള രഥത്തിൽ ഭൂമിയെ പര്യടനം ചെയ്തു।

Verse 10

कामभोगाभिभूतात्मा राज्यं चक्रे प्रतापवान् । ततोऽसौ भवने शंभोर्ददौ शोभासमन्विताम् । ध्वजां शुभ्रां विचित्रां च नान्यत्किंचिदपि प्रभुः

കാമഭോഗങ്ങളാൽ അധീനമായ മനസ്സോടെയായിരുന്നെങ്കിലും അവൻ പ്രതാപവാനായി രാജ്യം ഭരിച്ചു. പിന്നെ ആ പ്രഭു ശംഭുവിന്റെ ഭവനത്തിൽ ശോഭയോടുകൂടിയ, ശുഭ്രവും വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ളതുമായ ധ്വജം സമർപ്പിച്ചു; മറ്റൊന്നും നൽകിയില്ല।

Verse 11

ततो जातिस्मरो राजा प्रभासक्षेत्रमागतः । तत्रायतनं ध्वजाजालसमन्वितम्

അപ്പോൾ പൂർവ്വജന്മസ്മൃതിയുള്ള രാജാവ് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി. അവിടെ ധ്വജങ്ങളും ജാലസദൃശ അലങ്കാരങ്ങളും ചേർന്ന ഒരു പുണ്യായതനം അദ്ദേഹം ദർശിച്ചു.

Verse 12

अजोगन्धस्य देवस्य पूर्वमाराधितस्य च । प्रासादं कारयामास शिवोपकरणानि च

മുൻപ് ആരാധിച്ച അജോഗന്ധ ദേവനുവേണ്ടി അദ്ദേഹം പ്രാസാദസദൃശമായ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയിച്ചു; ശിവപൂജയ്ക്ക് ആവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളും പൂജാസാമഗ്രികളും ഒരുക്കിച്ചു.

Verse 13

नित्यं पूजयते भक्त्या तल्लिंगं पापनाशनम् । दशवर्षसहस्राणि राज्यं चक्रे महामनाः

അവൻ ഭക്തിയോടെ നിത്യവും ആ പാപനാശക ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചു; മഹാമനസ്സോടെ പത്തായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു.

Verse 14

तल्लिंगस्य प्रभावेन ततः कालाद्दिवं गतः । तस्मात्तत्र प्रयत्नेन गत्वा लिंगं प्रपूजयेत्

ആ ലിംഗത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ കാലാന്തരത്തിൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു. അതിനാൽ ഭക്തൻ പരിശ്രമത്തോടെ അവിടെ ചെന്നു ലിംഗത്തെ യഥാവിധി പൂജിക്കണം.

Verse 15

स्नात्वा पश्चिमतः कुण्डे पुष्करे पापतस्करे । यत्र ब्रह्माऽयजत्पूर्वं यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः

പശ്ചിമഭാഗത്തെ കുണ്ഡത്തിൽ—പാപങ്ങളെ കവർന്നെടുക്കുന്ന പുഷ്കര തീർത്ഥത്തിൽ—സ്നാനം ചെയ്ത്, അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് പൂർവ്വകാലത്ത് സമൃദ്ധ ദക്ഷിണയോടുകൂടി യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലത്ത്.

Verse 16

समाहूय च तीर्थानि पुष्करात्तत्र भामिनि । तस्मिन्कुण्डे तु विन्यस्य अजोगन्ध समीपतः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगमजोगन्धेति नामतः

ഹേ സുന്ദരീ, പുഷ്കരത്തിൽ നിന്നു തീർത്ഥങ്ങളെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത് ആ കുണ്ഡത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; അജോഗന്ധയുടെ സമീപത്ത് ‘അജോഗന്ധ’ എന്ന നാമത്തിൽ മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 17

त्रिपुष्करे महादेवि कुण्डे पातकनाशने । सौवर्णं कमलं तत्र दद्याद्ब्राह्मणपुंगवे

ഹേ മഹാദേവീ, ത്രിപുഷ്കരത്തിലെ പാപനാശക കുണ്ഡത്തിൽ അവിടെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനു ദാനമായി സ്വർണ്ണകമലം നൽകണം।

Verse 18

देवं संपूज्य विधिवद्गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मार्जितैरपि

ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം മുതലായവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം ദേവനെ സമ്പൂജിച്ചാൽ, ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ചവയും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 294

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्कर माहात्म्येऽजोगन्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ പുഷ്കരമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘അജോഗന്ധേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാമമുള്ള ഇരുനൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।