Adhyaya 258

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शशापानमिति स्मृतम् । तस्यैव दक्षिणे तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ‘ശശാപാനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അതിന്റെ തെക്കുവശത്ത് സർവ്വപാപപ്രണാശകമായ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്।

Verse 2

यस्मिन्स्नात्वा नरः सम्यङ्नापमृत्युभयं लभेत् । शृणु यस्मात्तदुत्पत्तिं वदतो मम वल्लभे

ആ തീർത്ഥത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് അകാലമരണഭയം ഉണ്ടാകുകയില്ല. ഹേ പ്രിയേ, ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ഉത്ഭവം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക।

Verse 3

मथित्वा सागरं देवा गृहीत्वाऽमृतमुत्तमम् । सत्वरास्तत्र ते गत्वा पपुश्चैव यथेप्सया

ദേവന്മാർ സമുദ്രം മഥിച്ച് പരമോത്തമ അമൃതം കൈവശമാക്കി; പിന്നെ അവർ വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു ഇഷ്ടാനുസരണം ആ പീയൂഷം പാനം ചെയ്തു।

Verse 4

पिबतां तत्र पीयूषं देवानां वरवर्णिनि । बिंदवः पतिता भूमौ शतशोथ सहस्रशः

ഹേ മനോഹരവർണിനീ, അവിടെ ദേവന്മാർ അമൃതം പാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഭൂമിയിൽ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും തുള്ളികൾ വീണു।

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु शशकस्तत्र चागतः । प्रविष्टः सलिले तत्र तृषार्तो वरवर्णिनि

ഹേ മനോഹരവർണിനീ, അതേ സമയത്ത് അവിടെ ഒരു മുയലും എത്തി; ദാഹാർത്തനായി അത് അവിടത്തെ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 6

अमरत्वमनुप्राप्तो वर्द्धते सलिलालये । तं दृष्ट्वा त्रिदशाः सर्वे स्पर्द्धमाना मुहुर्मुहुः । ज्ञात्वामृतान्वितं तोयं मंत्रं चक्रुर्भयान्विताः

അമരത്വം ലഭിച്ച അത് ജലാലയത്തിൽ വളർന്നു. അതിനെ കണ്ട എല്ലാ ത്രിദശരും വീണ്ടും വീണ്ടും അസൂയപ്പെട്ടു; ജലം അമൃതസന്നിവേശിതമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് അവർ ഭയത്തോടെ ഒരു മന്ത്രം ചമച്ചു।

Verse 7

अमृतं पतितं भूमौ भक्षयिष्यंति मानवाः । ततोऽमर्त्त्या भविष्यंति नात्र कार्या विचारणा

ഭൂമിയിൽ പതിച്ച അമൃതം മനുഷ്യർ ഭുജിക്കും; തുടർന്ന് അവർ അമർത്ത്യരാകും—ഇതിൽ സംശയമോ വിചാരണമോ വേണ്ട।

Verse 8

तिर्यग्योन्यां समुत्पन्नः कृपणः शशको ह्ययम् । अस्माभिः स्पर्द्धते तस्मात्ततो भयमुपस्थितम्

ഈ ദീന മുയൽ തിര്യക്-യോണിയിൽ ജനിച്ചിട്ടും ഞങ്ങളോടു മത്സരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളിൽ ഭയം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 9

अथ प्राप्तो निशानाथो व्याधिना स परिप्लुतः । अब्रवीत्त्रिदशान्सर्वानमृतं मे प्रयच्छत

അപ്പോൾ രോഗബാധയാൽ തളർന്ന നിശാനാഥൻ (ചന്ദ്രൻ) വന്നു, എല്ലാ ദേവന്മാരോടും—“എനിക്ക് അമൃതം തരുവിൻ” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 10

कृच्छ्रेण महता प्राप्तो नाहं शक्तो विसर्पितुम् । अथोचुस्त्रिदशाः सर्वे सर्वमस्माभिर्भक्षितम्

“വലിയ കഷ്ടത്തോടെ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തി; എനിക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.” അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു—“എല്ലാം ഞങ്ങൾ തന്നെ ഭുജിച്ചു കഴിഞ്ഞു।”

Verse 11

विस्मृतस्त्वं निशानाथ चिरात्कस्मादिहागतः । कुरुष्व वचनं चंद्र अस्माकं तिमिरापह

“ഹേ നിശാനാഥാ, നിന്നെ ഞങ്ങൾ മറന്നിരുന്നു; ഇത്രകാലത്തിന് ശേഷം ഇവിടെ എന്തിന് വന്നു? ഹേ ചന്ദ്രാ, തമസ്സിനെ അകറ്റുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കൂ।”

Verse 12

अस्मिञ्जलेऽमृतं भूरि पतितं पिबतां हि नः । तत्पिबस्व निशानाथ सर्वमेतज्जलाशयम्

ഈ ജലത്തിൽ ധാരാളം അമൃതം പതിച്ചിരിക്കുന്നു—നാം അത് പാനം ചെയ്യാം. അതുകൊണ്ട് ഹേ നിശാനാഥ ചന്ദ്രദേവാ, ഈ മുഴുവൻ ജലാശയവും പാനം ചെയ്യുക।

Verse 13

अर्द्धं निपतितं चात्र सत्यमेतन्निशामय । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा शीतरश्मिस्त्वरान्वितः

ഇവിടെ അതിന്റെ പകുതിയും പതിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇത് സത്യമെന്ന് അറിയുക. അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശീതരശ്മിയായ ചന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 14

तृषार्तो वाऽपिबत्तोयं शशकेन समन्वितम् । अस्थिशेषं तु तत्तस्य कायं पीयूषभक्षणात्

ദാഹാർത്തനായി അവൻ ശശകം ഉണ്ടായിരുന്ന ആ ജലം പാനം ചെയ്തു. അമൃതഭക്ഷണത്താൽ ആ ശശകത്തിന്റെ ദേഹം അസ്ഥിശേഷമായി മാത്രം ശേഷിച്ചു।

Verse 15

तत्क्षणात्पुष्टिमगमत्कांत्या परमया युतः । धातुषु क्षीयमाणेषु पुष्टो हि सुधया हि सः

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ പുഷ്ടി പ്രാപിച്ചു, പരമകാന്തിയാൽ ദീപ്തനായി. ധാതുക്കൾ ക്ഷയിച്ചിരുന്നാലും അവൻ സുദ്ധയാൽ തന്നേ പോഷിതനായി।

Verse 16

स चापि शशकस्तस्य न मृतो जठरं गतः । अद्यापि दृश्यते तत्र देहे पीयूषभक्षणात्

ആ ശശകവും അവന്റെ ജഠരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടും മരിച്ചില്ല. അമൃതഭക്ഷണത്താൽ ഇന്നും അവന്റെ ദേഹത്തിൽ അവിടെ അത് ദൃശ്യമാണ്।

Verse 17

तत्क्षणात्तुष्टिमगमत्कांत्या परमया युतः । अब्रुवन्खन्यतामेतद्यथा भूयो जलं भवेत्

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ പരമകാന്തിയോടെ തൃപ്തനായി. അവർ പറഞ്ഞു—“ഇത് കുഴിക്കട്ടെ; അങ്ങനെ ഇവിടെ വീണ്ടും ധാരാളം ജലം ഉദ്ഭവിക്കട്ടെ.”

Verse 18

अस्माकं संगमादेतच्छुष्कं श्वभ्रं जलाशयम् । तद्युक्तं च कृतं कर्म नैतत्साधुविचेष्टितम्

ഞങ്ങളുടെ സംഗമം കൊണ്ടു ഈ വരണ്ട കുഴി ജലാശയമായി മാറി. എന്നാൽ ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചെയ്ത പ്രവൃത്തി സദ്ജനങ്ങളുടെ ആചാരമല്ല.

Verse 19

ततोऽखनंश्च ते सर्वे यावत्तोयविनिर्गमः । अथाब्रुवंस्ततः सर्वे हर्षेण महतान्विताः

പിന്നീട് അവർ എല്ലാവരും ജലം പുറത്തുവരുന്നതുവരെ കുഴിച്ചു. തുടർന്ന് മഹാ ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും പറഞ്ഞു.

Verse 20

यस्माच्छशेन संयुक्तं पीतमेतज्जलाशयम् । चंद्रेण हि शशापानं तस्मादेतद्भविष्यति

ഈ ജലാശയം ‘ശശ’യോടൊപ്പം ചേർന്ന് പാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു; ശശചിഹ്നധാരിയായ ചന്ദ്രനും ഇതു പാനം ചെയ്തു. അതിനാൽ ഇതിന് ‘ശശാപാനം’ എന്ന നാമം വരും.

Verse 21

अत्रागत्य नरः स्नानं यः करिष्यति भक्तितः । स यास्यति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ആർ ഇവിടെ വന്ന് ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുമോ, അവൻ ദേവ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 22

अत्रान्नं संप्रदास्यंति ब्राह्मणेभ्यः समा हिताः । सर्वयज्ञफलं तेषां भविष्यति न संशयः

ഇവിടെ സദ്ഭാവമുള്ളവർ ബ്രാഹ്മണർക്കു അന്നദാനം ചെയ്യും; അവർക്കു സർവ്വയജ്ഞഫലം ലഭിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 23

अस्मिन्दृष्टे सुराः सर्वे दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुश्चैव सुरालयम्

“ഇത് ദർശിച്ചാൽ മതി; സർവ്വദേവതകളെയും ദർശിച്ചതുപോലെ—അഥവാ സർവ്വദേവദർശനം.” എന്ന് പറഞ്ഞു, എല്ലാ ദേവന്മാരും സ്വർഗ്ഗധാമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

अथ कालेन महता प्राप्ता तत्र सरस्वती । वडवाग्निं समादाय तयानुप्लावितं पुनः

പിന്നീട് ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം സരസ്വതി അവിടെ എത്തി; വഡവാഗ്നിയെ കൈക്കൊണ്ട് അവൾ ആ സ്ഥലത്തെ വീണ്ടും ജലത്തോടെ പ്രളയിപ്പിച്ചു.

Verse 25

ततो मेध्यतरं जातं तीर्थं च वरवर्णिनि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्

അപ്പോൾ, ഹേ സുന്ദരീ, ആ തീർത്ഥം കൂടുതൽ ശുദ്ധികരമായി. അതിനാൽ സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്കണം.