Adhyaya 239

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् । प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ഹിരണ്യാ നദിയുടെ സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നാഗരാദിത്യനെ സമീപിക്കണം. ആ ആരാധ്യ ആദിത്യൻ സർവ്വ രോഗനാശകനായി പ്രസിദ്ധനാണ്।

Verse 2

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാവായ യാദവരാജാവ് സത്രാജിത് ദ്വാരവതിയിൽ ചെന്നു ഭാസ്കരനെ (സൂര്യദേവനെ) ആരാധിച്ചു; ആ ഭക്തിയാൽ സൂര്യദേവൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി।

Verse 3

महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता । तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ

നിഘ്നന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ സത്രാജിത് മഹാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഭാനു (സൂര്യദേവൻ) അവനു സ്യമന്തകമണി ദാനം ചെയ്തു।

Verse 4

स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः

ആ മണി ദിനംപ്രതി നിരന്തരം അത്യന്തം ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ എട്ട് ഭാരങ്ങൾ പ്രസവിച്ചു; ഭക്തി, വ്രതം, തപസ്സ് എന്നിവയോടെ യുക്തനായവന് ലഭിച്ച ഫലമാണിത്।

Verse 5

भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने । स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्

വീണ്ടും ഭാനു പറഞ്ഞു—“ഹേ വരാനനേ, വരം പറയുക.” പിന്നെ സത്രാജിത് ദേവദേവേശനായ ഭാസ്കരനെ, കള്ളനിവാരകനെ, അഭ്യർത്ഥിച്ചു.

Verse 6

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च । अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव

ഹേ ദേവാ, നീ എനിക്കു പ്രസന്നനായി വരം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ പുണ്യാശ്രമത്തിൽ തന്നേ നിത്യവും സന്നിഹിതനായി ഇരിക്കണമേ.

Verse 7

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् । अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः

“അങ്ങനെ തന്നെയാകും” എന്നു പറഞ്ഞ് സൂര്യൻ രാജാവായ സത്രാജിതിനെയും അവന്റെ വരത്തെയും അഭിനന്ദിച്ചു; പിന്നെ അവിടെത്തന്നെ അദൃശ്യനായി.

Verse 8

तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः । स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि

ഹേ വരവർണിനീ, നിഘ്നപുത്രനായ സത്രാജിത് അവിടെയേ ദേവദേവനായ ഭാസ്വത് സൂര്യന്റെ ശുഭ്രവും മംഗളകരവുമായ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 9

शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः । ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् । अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्

ശംഖദുന്ദുഭികളുടെ മുഴക്കവും സമൃദ്ധമായ ബ്രഹ്മഘോഷങ്ങളും ഇടയിൽ, അവൻ എല്ലാ നഗരവാസികളെയും ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി; നമസ്കരിച്ചു, ഉത്തമമായ ഉപജീവനം നൽകി, പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 10

युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै । साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया

നിങ്ങളുടെ പാദപ്രസാദത്താലും സൂര്യദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും, ഘോരതപസ് സമ്പാദിച്ച് ഞാൻ ഈ പ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 11

इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा । दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा

ദേവശത്രു ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ജയിച്ച് ഇതിനെ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി; ദശാനനൻ (രാവണൻ)ന്റെ പുത്രൻ പണ്ടേ ലങ്കയിൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 12

तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै । अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका

ലക്ഷ്മണനോടുകൂടിയ ശ്രീരാമൻ അവനെ വധിച്ച് ഇതിനെ അയോധ്യയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു; ഇത് സൗമിത്രി (ലക്ഷ്മണൻ) വിജയത്തിന്റെ ദൃശ്യചിഹ്നമായി.

Verse 13

मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता । तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता

ഇത് മിത്ര-വരുണപുത്രനായ വസിഷ്ഠനു സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു; അദ്ദേഹം എന്നിൽ പ്രസന്നനായി ഇതിനെ ദ്വാരകയിൽ നിവേദിച്ചു.

Verse 14

मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि

ഈ ക്ഷേത്രം അനുത്തമമെന്ന് അറിഞ്ഞ് ഞാനും ഇതിനെ ഇവിടെ തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു. ഇവിടെ അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? എല്ലാത്തരത്തിലും ഇത് നിങ്ങള്ക്ക് പരമമാണ്.

Verse 15

परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്രകാലം ഇതിനെ പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം. അതുകൊണ്ട് ഈ ശുഭപ്രതിമയെ കാത്തു പരിപാലിക്കുവാൻ ഞാൻ നിങ്ങളോട് ആജ്ഞാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 16

नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् । तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि

സോമേശപുരത്തിൽ വസിക്കുന്ന നാഗര ബ്രാഹ്മണന്മാരുമായി ബന്ധമുള്ളതിനാൽ ഞാൻ ഇതിന് ‘നാഗരാദിത്യ’ എന്ന നാമം നിശ്ചയമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् । यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः । तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ദേവന്റെ സംരക്ഷണവും പരിപാലനവും വേണ്ടി ഞങ്ങൾ എല്ലാം ചെയ്യും. ഭൂമി, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, സമുദ്രം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, നിങ്ങളുടെ കീർത്തി അക്ഷയമായി ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ നിലകൊള്ളും.

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः । राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ എല്ലാ നാഗര ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരും പുറപ്പെട്ടു; രാജാവും സന്തുഷ്ടനായി അപ്പോൾ ദ്വാരവതീ നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.

Verse 19

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् । गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ദേവീ, കേൾക്കുക; അതിന്റെ ദർശനഫലം ഞാൻ പറയുന്നു. പ്രയാഗങ്ങളിൽ വിധിപൂർവം നൂറു പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ‘നാഗരാർക’ ദർശനത്തിലൂടെ അതേപോലെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 20

दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः । प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्

ദാരിദ്ര്യം, ദുഃഖം, ശോകം, ആർതി എന്നിവ നീക്കാൻ മറ്റാരാണ് ശേഷിയുള്ളത്? പാവന പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ നാഗരഭാസ്കരനെ വിട്ട് ആരുമില്ല।

Verse 21

बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः । तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्

അൽപബുദ്ധിയുള്ളവർ ബന്ധനം, കുഷ്ഠം മുതലായ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടും, ആ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ സത്യ വൈദ്യനായ നാഗരഭാസ്കരനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 22

स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः । कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते

‘ഹിരണ്യതോയം’ കൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്ത് അവനെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ആയിരക്കോടി കല്പങ്ങൾ വരെ സൂര്യലോകത്തിൽ മഹത്വത്തോടെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 23

शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः । महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया

ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ സപ്തമിയിൽ രവി സംക്രാന്തി ചെയ്യുന്നപ്പോൾ, ആ സപ്തമി ‘മഹാജയാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം—ഭാസ്കരനു പ്രിയം।

Verse 24

स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा

സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, പിതൃ-ദേവപൂജ—ഇവയെല്ലാം ഭാസ്കരന്റെ വചനപ്രകാരം കോടിഗുണ ഫലപ്രദമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 25

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ । कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः

അവിടെ സൂര്യസന്നിധിയിൽ ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണനെയെങ്കിലും ഭോജിപ്പിക്കുന്നവൻ, കോടിപേരെ ഭോജിപ്പിച്ചതിന് തുല്യഫലം നേടുന്നു—ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ ഹരി അരുളിച്ചെയ്യുന്നു।

Verse 26

एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने । यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्

ഹേ വരാനനേ! മുമ്പൊരിക്കലും പറയാത്ത ഈ വാക്ക് ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഭാസ്കരന്റെ പദം പ്രാപിക്കും।

Verse 27

सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे । अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्

ഹേ ദേവീ! സൂര്യന്റെ രഹസ്യനാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കൂ. സഹസ്രനാമം മതി; പകരം ഈ ശുഭസ്തവം പാരായണം ചെയ്യുക।

Verse 28

विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

വികർത്തനൻ, വിവസ്വാൻ, മാർത്താണ്ഡൻ, ഭാസ്കരൻ, രവി—അവൻ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശ്രീമാൻ, ലോകത്തിന്റെ കണ്ണ്, ഗ്രഹേശ്വരൻ।

Verse 29

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

അവൻ ലോകസാക്ഷി, ത്രിലോകേശൻ, കർത്താവും ഹർത്താവും, തമസ്സിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; തപനൻ-താപനൻ, ശുചി, സപ്താശ്വവാഹനൻ।

Verse 30

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः

ഗഭസ്തിഹസ്തനും ബ്രഹ്മാവും—സകല ദേവന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നവൻ—ഈ സ്തവം ‘ഏകവിംശക’ എന്നു സ്മൃതം; ഇതേ ‘നാഗരാർക-സ്തവം’ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 31

स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः

ഇത് ‘സ്തവരാജം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; ദേഹാരോഗ്യം വർധിപ്പിക്കുകയും രോഗനിവാരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 32

य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्

ഹേ മഹാദേവി! ഈ സ്തവംകൊണ്ട് രണ്ടു സന്ധ്യകളിൽ—സൂര്യാസ്തമയത്തും സൂര്യോദയത്തും—നാഗരാർകനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नागरार्कमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘നാഗരാർകമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന രണ്ടുനൂറ്റി മുപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.