Adhyaya 131

Verse 1

श्रीदेव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं नालेश्वरमिति श्रुतम् । ध्रुवेश्वरेति तल्लिंगं कथं वै संबभूव ह

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ‘നാലേശ്വര’ എന്നായി ശ്രുതമാണ്. ആ ലിംഗം ‘ധ്രുവേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധമായി?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ध्रुवेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते भवबंधनात्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവീ, ശ്രവിക്കൂ; ധ്രുവേശ്വരന്റെ മഹാമഹിമ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും. അത് കേട്ടാൽ, ഹേ ദേവീ, മനുഷ്യൻ ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 3

उत्तानपादनृपतेः पुत्रोऽभूद्ध्रुवसंज्ञितः । महात्मा ज्ञानसंपन्नः सर्वज्ञः प्रियदर्शनः

ഉത്താനപാദ രാജാവിന് ധ്രുവൻ എന്ന പേരുള്ള പുത്രൻ ജനിച്ചു—മഹാത്മാവ്, ജ്ഞാനസമ്പന്നൻ, സർവജ്ഞൻ, പ്രിയദർശനൻ.

Verse 4

स कदाचित्समासाद्य प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तताप विपुलं देवि तपः परमदारुणम्

ഒരിക്കൽ അവൻ ഉത്തമമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി, ഹേ ദേവീ, അത്യന്തം കഠിനവും വിപുലവുമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 5

दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । संपूजयति सद्भक्त्या स्तौति स्तोत्रैः पृथग्विधैः

ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം മഹേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, സദ്ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു; നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു.

Verse 6

तत्स्तोत्रं ते प्रवक्ष्यामि येनाहं तुष्टिमागतः

ആ സ്തോത്രം തന്നെയാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പ്രസ്താവിക്കുന്നത്; അതിനാൽ ഞാൻ പ്രസന്നനായിരിക്കുന്നു.

Verse 7

ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ധ്രുവൻ പറഞ്ഞു—പർവ്വതശിഖരസമനായ ദശാനനൻ കൈലാസത്തിന്റെ ഉന്നതശിഖരം കുലുക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ പദ്മപാദത്തിന്റെ അമർത്തലാൽ അതിനെ താങ്ങി നിലനിർത്തിയ ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 8

येनासुराश्चापि दनोश्च पुत्रा विद्याधरोरगगणैश्च वृताः समग्राः । संयोजिता न तु फलं फलमूलमुक्तास्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

യാരാൽ ദനുപുത്രരായ അസുരന്മാർ, വിദ്യാധര-നാഗഗണങ്ങളുടെ സമസ്ത സംഘത്തോടുകൂടി, നിയന്ത്രണത്തിൽ ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടുവോ; എന്നാൽ ഫലവും മൂലവും (കാമന) ത്യജിക്കാത്തതിനാൽ ഫലബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായില്ലയോ—ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 9

यस्याखिलं जगदिदं वशवर्ति नित्यं योऽष्टाभिरेव तनुभिर्भुवनानि भुंक्ते । यत्कारणं परमकारणकारणानां तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

യാരുടെ അധീനത്തിൽ ഈ അഖില ജഗത്ത് നിത്യവും നിലകൊള്ളുന്നുവോ; അഷ്ടമൂർത്തികളായ തന്റെ രൂപങ്ങളാൽ ലോകങ്ങളെ വ്യാപിച്ചു പാലിച്ചു ഭരിക്കുന്നുവോ; കാരണങ്ങളുടെയും പരമകാരണമോ—ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 10

यः सव्यपाणिकमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं च सहसैव पुरातिरुष्टः । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

ആ ദേവൻ ഒരിക്കൽ ക്രുദ്ധനായി, ഇടങ്കൈയിലെ പദ്മസദൃശ നഖാഗ്രംകൊണ്ട് ആ ‘പഞ്ചമ’—തരുൺ പദ്മസമമായ ബ്രഹ്മശിരസ്സിനെ—ക്ഷണത്തിൽ ഛേദിച്ചു; ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 11

यस्य प्रणम्य चरणौ वरदस्य भक्त्या श्रुत्वा च वाग्भिरमलाभिरतंद्रिताभिः । दीप्तस्तमांसि नुदति स्वकरैर्विवस्वांस्तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

വരദാതാവായ അവന്റെ പാദങ്ങളെ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കുകയും, നിർമ്മലവും അകലംകൂടാത്തതുമായ വാക്കുകളാൽ സ്തുതി കേൾപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ ദീപ്തനായി സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ അന്ധകാരം നീക്കുന്നതുപോലെ തമസ്സിനെ അകറ്റുന്നു—ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 12

यः पठेत्स्तवमिदं रुचिरार्थं मानवो ध्रुवकृतं नियतात्मा । विप्रसंसदि सदा शुचिसिद्धः स प्रयाति शिवलोकमनादिम्

നിയതാത്മാവായി ധ്രുവൻ രചിച്ച ഈ രുചിരാർത്ഥസ്തവം പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, വിപ്രസഭയിൽ സദാ ശുചിയും സിദ്ധനും ആയി, അനാദിയായ ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 13

तस्यैवं स्तुवतो देवि तुष्टोऽहं भावितात्मनः । पूर्णे वर्षसहस्रांते ध्रुवस्याह महात्मनः

ദേവി, ആ ഭാവിതാത്മാവ് ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ പ്രസന്നനായി. പൂർണ്ണമായ ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ധ്രുവനോട് ഞാൻ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 14

पुत्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते जातस्त्वं निर्मलोऽधुना । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मां विगतज्वरः

പുത്രാ, ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്—നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ. നീ ഇപ്പോൾ നിർമ്മലനായിരിക്കുന്നു. ഞാൻ നിനക്ക് ദിവ്യദൃഷ്ടി നൽകുന്നു; ജ്വരദുഃഖം വിട്ട് എന്നെ കാണുക।

Verse 15

यच्च ते मनसा किञ्चित्कांक्षितं फलमुत्तमम् । तत्सर्वं ते प्रदास्यामि ब्रूहि शीघ्रं ममाग्रतः

നിന്റെ മനസ്സിൽ നീ ആഗ്രഹിച്ച ഏതു ഉത്തമഫലമോ വരമോ ഉണ്ടോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം; എന്റെ മുമ്പിൽ വേഗം പറയുക।

Verse 16

ब्राह्म्यं वा वैष्णवं शाक्रं पदमन्यत्सुदुर्लभम् । ददामि नात्र संदेहो भक्त्या संप्रीणितस्तव

ബ്രാഹ്മപദമോ, വൈഷ്ണവപദമോ, ശാക്രപദമോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും അത്യന്തം ദുർലഭമായ സ്ഥിതിയോ—നിന്റെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടനായി ഞാൻ നൽകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 17

ध्रुव उवाच । ब्राह्म्यं वैष्णवं माहेन्द्रं पदमावृत्तिलक्षणम् । विदितं मम तत्सर्वं मनसाऽपि न कामये

ധ്രുവൻ പറഞ്ഞു— ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെയും ലോകങ്ങൾ പുനരാവർത്തനം (പുനർജന്മം) ലക്ഷണമുള്ളവയാണ്; അവയെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം; മനസ്സിലും ഞാൻ അവയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല।

Verse 18

यदि तुष्टोऽसि मे देव भक्तिं देहि सुनिर्मलाम् । अस्मिंल्लिंगे सदा वासं कुरु देव वृषध्वज

ഹേ ദേവാ, നീ എനിക്കു പ്രസന്നനായാൽ എനിക്ക് അത്യന്തം നിർമലമായ ഭക്തി ദാനം ചെയ്യണമേ. ഓ വൃഷധ്വജ ദേവാ, ഈ ലിംഗത്തിൽ സദാ വാസം ചെയ്യണമേ.

Verse 19

ईश्वर उवाच । इति यत्प्रार्थितं सर्वं तद्दत्तं सर्वमेव हि । स्थानं च तस्य तद्ध्रौव्यं तद्विष्णोः परमं पदम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചതെല്ലാം നിശ്ചയമായും പൂർണ്ണമായി ദത്തമായിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ആ സ്ഥിരസ്ഥാനമായ ‘ധ്രൗവ്യം’ തന്നെയാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം.

Verse 20

श्रावणस्य त्वमावास्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । आश्वयुक्पौर्णमास्यां वा सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ശ്രാവണ അമാവാസ്യയിൽ ആരെങ്കിലും ആ ലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ആശ്വയുജ പൗർണ്ണമിയിൽ—അവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । हंसयुक्तविमानेन रुद्रलोके महीयते

പുത്രനില്ലാത്തവൻ പുത്രനെ പ്രാപിക്കും; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനം നേടും. അവൻ രൂപവാൻ, സൗഭാഗ്യവാൻ, ഭോഗസുഖസമ്പന്നൻ, സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും പണ്ഡിതൻ ആകും; ഹംസയുക്ത വിമാനം കയറി രുദ്രലോകത്തിൽ മഹിമയോടെ ആദരിക്കപ്പെടും.

Verse 22

असुरसुरगणानां पूजितस्य ध्रुवस्य कथयति कमनीयां कीर्तिमेतां शृणोति । सकलसुखनिधानरुद्रलोकं सुशांतः सुरगणदनुनाथैरर्चितं यात्यनंतम्

അസുരസുരഗണങ്ങൾ പൂജിച്ച ധ്രുവന്റെ ഈ മനോഹരമായ കീർത്തി ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ ആഴമായ ശാന്തി പ്രാപിച്ച്, സർവ്വസുഖനിധിയായും ദേവ-ദാനവനാഥന്മാർ അർച്ചിച്ചും ഉള്ള അനന്ത രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 131

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ध्रुवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, ഏഴാമത്തെ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘ധ്രുവേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള നൂറ്റിമുപ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തം।