Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

यः सव्यपाणिकमलाग्रनखेन देवस्तत्पंचमं च सहसैव पुरातिरुष्टः । ब्राह्मं शिरस्तरुणपद्मनिभं चकर्त तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

yaḥ savyapāṇikamalāgranakhena devastatpaṃcamaṃ ca sahasaiva purātiruṣṭaḥ | brāhmaṃ śirastaruṇapadmanibhaṃ cakarta taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

ആ ദേവൻ ഒരിക്കൽ ക്രുദ്ധനായി, ഇടങ്കൈയിലെ പദ്മസദൃശ നഖാഗ്രംകൊണ്ട് ആ ‘പഞ്ചമ’—തരുൺ പദ്മസമമായ ബ്രഹ്മശിരസ്സിനെ—ക്ഷണത്തിൽ ഛേദിച്ചു; ആ ശരണദാതാവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
savya-pāṇi-kamala-agra-nakhenawith the nail at the tip of the lotus-like left hand
savya-pāṇi-kamala-agra-nakhena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsavya (प्रातिपदिक) + pāṇi (प्रातिपदिक) + kamala (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + nakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी/संबन्ध-प्रधानः): 'सव्यपाणेः कमलस्य अग्रे नखः' इत्यर्थः
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tat-paṃcamamthat fifth (head)
tat-paṃcamam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम) + pañcama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारय-भावः): 'तत् एव पञ्चमम्'
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
sahasāsuddenly, forcefully
sahasā:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
evaindeed
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
purāformerly
purā:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tiruṣṭaḥgreatly enraged
tiruṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottiruṣṭa (कृदन्त; √ruṣ (रुष्) + ति-उपसर्ग/तीव्रता-प्रत्यय-प्रयोगः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषण (past participial adjective): 'अतिरुष्टः/अत्यन्तं क्रुद्धः'
brāhmamof Brahmā
brāhmam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootbrāhma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (of śiras)
śiraḥhead
śiraḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
taruṇa-padma-nibhamlike a fresh lotus
taruṇa-padma-nibham:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottaruṇa (प्रातिपदिक) + padma (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः: 'तरुणपद्म इव निभम्'
cakartacut off / did
cakarta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
śaṃkaramŚaṅkara
śaṃkaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaṃkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
śaraṇa-damgiver of refuge
śaraṇa-dam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक) + da (कृदन्त/प्रातिपदिक; √dā (दा) दानार्थे)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (उपपद-समासः): 'शरणं ददाति' इति
śaraṇamrefuge
śaraṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
vrajāmiI go (for refuge)
vrajāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vraj (व्रज्)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

Dhruva

Tirtha: Prabhāsa (contextual)

Type: kshetra

Scene: Śiva, suddenly wrathful, raises his lotus-like left hand; with the nail-tip he severs Brahmā’s ‘fifth’ head, lotus-fresh in hue; the act is swift, symbolic, and awe-inducing.

Ś
Śaṅkara (Śiva)
B
Brahmā (implied by brāhmaṃ śiraḥ)
P
Pañcama-śiras (fifth head motif)

FAQs

Divine power curbs even cosmic pride; Śiva is praised as the enforcer of dharma and the refuge for those who surrender.

The verse is part of the Prabhāsakṣetra Māhātmya stotra sequence, indirectly magnifying Prabhāsa as a place where such Śiva-bhakti is taught.

None explicit; the devotional act is remembrance and recitation of Śiva’s līlā through stotra.