Adhyaya 53

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेद्ब्रह्मपदं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र पूर्वं पदं न्यस्तं ब्रह्मणा लोककारिणा

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ ബ്രഹ്മപദ തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം; അവിടെ ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മൻ മുമ്പ് തന്റെ പാദമുദ്ര സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 2

पुरा ब्रह्मादयो देवास्तत्र सर्वे समाहिताः । अर्बुदे पर्वते रम्य ऋषयश्च सुनिर्मलाः

പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ എല്ലാവരും അവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തരായി സമവേതരായിരുന്നു; രമ്യമായ അർബുദപർവതത്തിൽ ഋഷിമാരും അത്യന്തം നിർമലരായിരുന്നു.

Verse 3

अचलेश्वरयात्रायां सुभक्त्या भाविता नृप । अथ ते मुनयः सर्वे प्रोचुर्देवं पितामहम्

ഹേ രാജാവേ! അചലേശ്വരയാത്രയിൽ ഉത്തമഭക്തിയാൽ പ്രേരിതരായി, ആ സകല മുനിമാരും അപ്പോൾ ദേവ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । प्रभूतनियमैर्होमैर्व्रतस्नानैश्च नित्यशः । उपवासैश्च निर्विण्णा वयं सर्वे पितामह

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ പിതാമഹാ! അനവധി നിയമങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, നിത്യ വ്രതസ്നാനങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ക്ഷീണിച്ചു നിരാശരായിരിക്കുന്നു.

Verse 5

तस्मात्सदुपदेशं त्वं किंचिद्दातुमिहार्हसि । तरामो येन देवेश दुर्गं संसारसागरम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവേശാ! ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് കുറെ സദുപദേശം ദയവായി നൽകുക; അതിലൂടെ ഈ ദുർഗമമായ സംസാരസാഗരം ഞങ്ങൾ കടക്കട്ടെ.

Verse 6

अयाचितोपचारैश्च जपहोमैः सुदुष्करैः । मन्त्रैर्व्रतैस्तथा दानैः स्वर्गप्राप्तिं वदस्व नः

അയാചിത ഉപചാരങ്ങളാൽ, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ ജപ-ഹോമങ്ങളാൽ, കൂടാതെ മന്ത്രങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സ്വർഗപ്രാപ്തി എങ്ങനെ എന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക.

Verse 7

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा तदा देवः कृपान्वितः । चिंतयामास सुचिरमिह किंचित्प्रहस्य च

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കരുണാന്വിതനായ ദേവൻ അപ്പോൾ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു; ഇടയ്ക്കിടെ അല്പം പുഞ്ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 8

ततः स्वकं पदं त्यक्त्वा रम्ये पर्वतरोधसि । अथोवाच मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा संश्लक्ष्णया गिरा

അനന്തരം ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ആസനം വിട്ട്, ആ രമ്യമായ പർവ്വതപ്രദേശത്ത് എല്ലാ മുനിമാരെയും മൃദുവും സംയമിതവുമായ വചനങ്ങളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । एतन्महापदं रम्यं सर्वपातकनाशनम् । स्पृशंतु ऋषयः सर्वे ततो यास्यथ सद्गतिम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഈ രമ്യമായ മഹാപദം സർവ്വ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ ഋഷിമാരും ഇതിനെ സ്പർശിക്കട്ടെ; അപ്പോൾ നിങ്ങൾ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 10

विना स्नानेन दानेन व्रतहोमजपादिभिः । हितार्थं सर्वलोकानां मया न्यस्तं पदं शुभम्

സ്നാനം, ദാനം, വ്രതം, ഹോമം, ജപം മുതലായവ ഇല്ലാതെയും, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം ഞാൻ ഈ ശുഭമായ പദചിഹ്നം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 11

अस्मिन्पदे मया न्यस्ते यांति लोकाः सहस्रशः । स्पृशंतु ऋषयः सर्वे देवाश्चापि पदं मम

ഞാൻ ഈ പദചിഹ്നം സ്ഥാപിച്ചതോടെ ആയിരങ്ങളായ ജീവികൾ ഉന്നത ലോകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു. എല്ലാ ഋഷിമാരും—ദേവന്മാരും പോലും—എന്റെ ഈ പദം സ്പർശിക്കട്ടെ।

Verse 12

एकैवात्र प्रकर्त्तव्या श्रद्धा वाऽव्यभिचारिणी । यश्च श्रद्धान्वितः सम्यक्पदमेतन्मुनीश्वराः

ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നേ ഉള്ളൂ—വ്യഭിചാരമില്ലാത്ത, അചഞ്ചലമായ ശ്രദ്ധ. ശ്രദ്ധയോടെ യഥാവിധി ഈ പദത്തെ സമീപിക്കുന്നവൻ, ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ…

Verse 13

पूजयिष्यति संप्राप्ते कार्तिके पूर्णिमादिने । तोयैः फलैश्च विविधैर्गंधमाल्यानुलेपनैः

കാർത്തിക പൗർണ്ണമി എത്തിയാൽ അവൻ ആ പുണ്യപാദചിഹ്നത്തെ ജലത്താൽ, നാനാവിധ ഫലങ്ങളാൽ, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, മാലകൾ, ചന്ദനാദി ലേപനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 14

ब्राह्मणान्भोजयित्वा तु मिष्टान्नेन स्वशक्तितः । स यास्यति न सन्देहो मम लोकं सुदुर्लभम्

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണരെ മധുരവും ശുദ്ധവുമായ അന്നംകൊണ്ട് ഭോജനിപ്പിച്ചാൽ അവൻ—സംശയമില്ലാതെ—എന്റെ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । ततो मुनिगणाः सर्वे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । पूजयित्वा पदं तत्र ब्रह्मलोकं समागताः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം സമ്യക്‌ ശ്രദ്ധയോടെ യുക്തരായ എല്ലാ മുനിഗണങ്ങളും അവിടെ ആ പാദചിഹ്നത്തെ പൂജിച്ച് പിന്നെ ബ്രഹ്മലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 16

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पदं पूज्यं नरोत्तम । पितामहपदं सम्यक्छ्रद्धया स्वर्गदायकम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നരോത്തമാ! സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ പാദചിഹ്നത്തെ സമ്യക്‌ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം; അത് സ്വർഗ്ഗദായകമാണ്।

Verse 17

अन्यत्कौतूहलं राजन्महद्दृष्टं महाद्भुतम् । पदस्य तस्य यच्छ्रुत्वा जायते विस्मयो महान्

മറ്റൊരു കൗതുകം, ഹേ രാജൻ—അത്യന്തം മഹത്തായതും മഹാദ്ഭുതമായതുമായ ഒരു ദൃശ്യം കണ്ടിരിക്കുന്നു; ആ പാദചിഹ്നത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ മഹാ വിസ്മയം ജനിക്കുന്നു।

Verse 18

आयामविस्तरेणाऽपि प्राप्ते कृतयुगे नृप । न संख्या जायते राजञ्छुक्लवर्णस्य मानवैः

ഹേ നൃപാ! കൃതയുഗം വന്നപ്പോൾ, നീളം-വീതി അളന്നാലും ആ ശ്വേതവർണ്ണ രൂപത്തിന്റെ എണ്ണം മനുഷ്യർക്ക് നിർണ്ണയിക്കാനാവില്ല, രാജൻ।

Verse 19

ततस्त्रेतायुगे प्राप्ते रक्तवर्णं प्रदृश्यते । सुव्यक्तं संख्यया युक्तं सर्वलोकनमस्कृतम्

അനന്തരം ത്രേതായുഗം വന്നപ്പോൾ അത് രക്തവർണ്ണമായി ദൃശ്യമാകുന്നു—സുവ്യക്തം, സംഖ്യയാൽ പരിമേയവും, സർവ്വലോകനമസ്കൃതവും।

Verse 20

द्वापरे कपिलं तच्च लघुमात्रं प्रदृश्यते । कलौ कृष्णं सुसूक्ष्मं च रम्ये पर्वतरोधसि

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അത് കപിലവർണ്ണവും ലഘുമാത്രവുമായ് ദൃശ്യമാകുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ അത് കൃഷ്ണവർണ്ണവും അതിസൂക്ഷ്മവുമായ് ആ രമ്യമായ പർവ്വതചുരത്തിൽ ദർശനമാകുന്നു।

Verse 53

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे ब्रह्मपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘ബ്രഹ്മപദോത്പത്തി-മാഹാത്മ്യ-വർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ത്രിപഞ്ചാശത്തമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।