Adhyaya 97

Verse 1

। सूत उवाच । ततः प्रभृति नो मन्दो रोहिणीशकटं द्विजाः । भिनत्ति वचनात्तस्य राज्ञो दशरथस्य च

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അന്നുമുതൽ രാജാവ് ദശരഥന്റെ വചനപ്രഭാവത്താൽ മന്ദൻ (ശനൈശ്ചരൻ) ‘രോഹിണീ-ശകടം’ ഇനി ഭേദിക്കുകയില്ല।

Verse 2

तद्वृत्तांतं समाकर्ण्य तस्य शक्रः प्रहर्षितः । भूपालं तं समभ्येत्य ततश्चोवाच सादरम्

ആ സംഭവവിവരം മുഴുവനും കേട്ട് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു. ആ ഭൂപാലനെ സമീപിച്ച് പിന്നെ സാദരമായി സംസാരിച്ചു।

Verse 3

अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । संसाधितं यदन्येन मनसापि न चिन्त्यते

ഹേ പൃഥിവീപതേ! നീ അത്യദ്ഭുതമായ കര്‍മ്മം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു—മറ്റാരും മനസ്സില്‍പോലും ചിന്തിക്കാനാകാത്തത്।

Verse 4

अत एव हि संतुष्टिः सञ्जाताद्य तवोपरि । वरं मत्तो गृहाणाद्य तदभीष्टं हृदि स्थितम्

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാണ്. എന്നിൽ നിന്ന് വരം സ്വീകരിക്കൂ—ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അഭീഷ്ടം അതേ।

Verse 5

राजोवाच । त्वया सह सुरश्रेष्ठ मैत्री संप्रार्थयाम्यहम् । शाश्वती सर्वकृत्येषु परमां लोकसंस्थिताम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ അങ്ങയോടൊപ്പം മൈത്രി അപേക്ഷിക്കുന്നു—അത് ശാശ്വതവും പരമവും ആയി, എല്ലാ കൃത്യങ്ങളിലും എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായിരിക്കട്ടെ।

Verse 6

इन्द्र उवाच । एवं भवतु राजेंद्र त्वया सह सदा मम । संपत्स्यते सदा मैत्री वसोरिव च शाश्वती

ഇന്ദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—തഥാസ്തു, ഹേ രാജേന്ദ്ര! നിനക്കൊപ്പമുള്ള എന്റെ മൈത്രി വസുവിനെപ്പോലെ സദാ സ്ഥിരവും ശാശ്വതവും ആയിരിക്കും.

Verse 7

त्वया सदैव मे पार्श्वे सभायां देवसंनिधौ । आगन्तव्यं विशेषेण येन मैत्री प्रवर्धते

നീ എപ്പോഴും എന്റെ അരികിൽ—ദേവസഭയിൽ, ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ—വിശേഷമായി വരിക; അതുവഴി നമ്മുടെ മൈത്രി കൂടുതൽ വർധിക്കും.

Verse 8

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो जगाम त्रिदिवालयम् । राजापि चागतो हर्म्ये स्वकीये हर्षसंयुतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ത്രിദിവാലയത്തിലേക്ക് പോയി. രാജാവും ഹർഷത്തോടെ തന്റെ പ്രാസാദത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു.

Verse 9

रक्षयित्वा जगत्सर्वं शनैश्चर कृताद्भयात् । अप्राप्यां प्राप्य संकीर्तिं स्तूयमानस्तु बन्दिभिः

ശനൈശ്ചരൻ (ശനി) സൃഷ്ടിച്ച ഭയത്തിൽ നിന്ന് സർവ്വജഗത്തെയും രക്ഷിച്ച്, അവൻ അപ്രാപ്യമായ കീർത്തി നേടി; വന്ദി-ചാരണന്മാർ അവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 10

ततः प्रभृति नित्यं स सन्ध्याकाल उपस्थिते । सायाह्नं संविधायाथ याति शक्रस्य मंदिरे

അന്നുമുതൽ പ്രതിദിനം സന്ധ്യാകാലം വന്നാൽ സായാഹ്നിക കർമങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചു, തുടർന്ന് ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോകുമായിരുന്നു.

Verse 11

तत्र स्थित्वा चिरं श्रुत्वा गंधर्वाणां मनोहरम् । गीतं दृष्ट्वा च नृत्यं च तानादिविहितं शुभम्

അവിടെ ദീർഘകാലം താമസിച്ച് അദ്ദേഹം ഗന്ധർവന്മാരുടെ മനോഹരഗാനം ശ്രവിച്ചു; താള-ലയങ്ങളാൽ ക്രമപ്പെടുത്തിയ അവരുടെ ശുഭനൃത്തവും കണ്ടു।

Verse 12

विचित्रार्थाः कथाः श्रुत्वा देवर्षीणां मुखाच्च्युताः । स्वयं च कीर्तयित्वाथ प्रयाति निजमंदिरम्

ദേവർഷിമാരുടെ മുഖത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അർത്ഥഗൗരവമുള്ള വിചിത്രകഥകൾ ശ്രവിച്ച്, പിന്നെ സ്വയം അവ കീര്ത്തനം ചെയ്ത്, അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു।

Verse 13

विमानवरमारुह्य हंसबर्हिणनादितम् । मनोहरपताकाभिः समंताच्च विभूषितम्

ഹംസ-മയൂരനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന, ചുറ്റും മനോഹര പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം കയറി അദ്ദേഹം വൈഭവത്തോടെ മുന്നേറുന്നു।

Verse 14

यदायदा स निर्याति शक्रस्थानान्निजालयम् । तदातदाऽसने तस्य क्रियतेऽभ्युक्षणं सदा

അവൻ എപ്പോഴെപ്പോഴോ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോഴൊക്കെയും അവന്റെ ആസനത്തിൽ സദാ അഭ്യുക്ഷണം (പവിത്രജല പ്രോക്ഷണം) നടത്തപ്പെടുന്നു।

Verse 15

शक्रादेशात्तदा वेत्ति न स भूपः कथंचन । अन्यस्मिन्दिवसे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास तत्सर्वमभ्युक्षणसमुद्भवम्

ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞയാൽ ആ രാജാവ് അതിനെക്കുറിച്ച് ഒരുവിധത്തിലും അറിഞ്ഞില്ല. എന്നാൽ മറ്റൊരു ദിവസം മുനിസത്തമനായ നാരദൻ അഭ്യുക്ഷണകർമ്മം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചതെന്നതെല്ലാം അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

वृत्तांतं तस्य राजर्षेस्तस्यैव गृहमागतः । तीर्थयात्रा प्रसंगेन विद्वेषपरिवृद्धये

ആ രാജർഷിയുടെ വീട്ടിലേക്കുതന്നെ നാരദൻ വന്നു; തീർത്ഥയാത്രയുടെ പ്രസംഗം ഉയർത്തി വൈരം കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിച്ചു।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा नारदेनोक्तं श्रद्धेयमपि भूपतिः । न चक्रे हृदयेऽधर्ममात्मानं परिचिंतयन्

നാരദൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടിട്ടും—അത് വിശ്വസനീയമായിരുന്നാലും—രാജാവ് ആത്മപരിശോധന ചെയ്ത് ഹൃദയത്തിൽ അധർമ്മത്തിന് ഇടം കൊടുത്തില്ല।

Verse 18

तथापि कौतुकाविष्टो गत्वा शक्रनिवेशनम् । अन्यस्मिन्दिवसे स्थित्वा चिरं तत्र समुत्थितः

എങ്കിലും കൗതുകം പിടിച്ചവൻ ശക്രന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി; മറ്റൊരു ദിവസം അവിടെ ദീർഘനേരം നിന്ന ശേഷം എഴുന്നേറ്റ് നടന്നു।

Verse 19

अलक्ष्यं वीक्षयामास स्वासनं दूरमास्थितः । किंचित्सद्मांतरं प्राप्य कौतूहलसमन्वितः

ദൂരത്ത് നിന്നുകൊണ്ട്, ആരും കാണാതെ, അവൻ തന്റെ തന്നെ ആസനം നിരീക്ഷിച്ചു; കൗതുകത്തോടെ കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിലെ മറ്റൊരു മുറിയിലേക്കെത്തി।

Verse 20

ततः शक्रसमादेशादुत्थाय सुरकिंकरः । प्रोक्षयामास तोयेन पार्थिवस्य तदासनम्

അപ്പോൾ ശക്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഒരു ദേവസേവകൻ എഴുന്നേറ്റ് ആ രാജാവിന്റെ ആസനത്തിൽ ജലം തളിച്ചു।

Verse 21

तद्दृष्ट्वा कोपसंपन्नः स राजाऽभ्येत्य वासवम् । प्रोवाच किमिदं शक्र प्रोक्ष्यते यन्ममासनम्

അതു കണ്ടു കോപം നിറഞ്ഞ രാജാവ് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു— “ഹേ ശക്രാ! ഇതെന്ത്? എന്റെ ആസനത്തിൽ പ്രോക്ഷണം (ജലഛിന്നൽ) നടക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?”

Verse 22

किं मया निहता विप्राः किं वा विप्रसमुद्भवम् । शासनं लोपितं किंचित्किं वा विप्रा विनिंदिताः

ഞാൻ ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണനെ വധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച എന്തെങ്കിലും വസ്തുവിനെ ഹാനിപ്പെടുത്തിയോ? ധർമ്മയുക്തമായ ഭരണശാസനം ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ ലംഘിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

Verse 23

किं वा नष्टोऽस्मि संग्रामे दृष्ट्वा शत्रून्समागतान् । दैन्यं वा जल्पितं तेषां भयत्रस्तेन चेतसा

അല്ലെങ്കിൽ ശത്രുക്കൾ ഒന്നിച്ചുകൂടിയതു കണ്ടു ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ? അതോ ഭയത്താൽ വിറച്ച മനസ്സോടെ അവരുടെ മുമ്പിൽ ദൈന്യവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ?

Verse 24

मम राज्येऽथवा शक्र दुर्बलो बलवत्तरैः । पीड़्यते वाथ चौराद्यैर्मुष्यते वंचकैस्तथा

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ ശക്രാ, എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ദുർബലർ ബലവാന്മാരാൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ജനങ്ങൾ കള്ളന്മാരാൽ കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുകയും വഞ്ചകരാൽ അതുപോലെ വഞ്ചിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടോ?

Verse 25

किं वा राज्ये मदीये च जायते योनिविप्लवः । संकरो वाथ वर्णानां परित्यक्तविधिक्रमः

അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ രാജ്യത്തിൽ കുല-വംശവും ജന്മക്രമവും അസ്ഥിരമായി ‘യോനിവിപ്ലവം’ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ? അതോ വിധിക്രമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വർണ്ണസങ്കരം വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

Verse 26

किं वा दुर्जनवाक्येन दूषितो दोषवर्जितः । दंड्यते मम राज्ये च केनचित्त्रिदशेश्वर

ഹേ ത്രിദശേശ്വരാ! ദുഷ്ടരുടെ വാക്കുകളാൽ കുറ്റമില്ലാത്ത ഒരാൾ പോലും മലിനീകരിക്കപ്പെട്ടു എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ആരോ ഒരാളാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ?

Verse 27

किं वा चौरोऽथ पापो वा गृहीतो दोषवान्स्वयम् । मुच्यते द्रव्यलोभेन तथान्यो वा जुगुप्सितः

കള്ളനോ മറ്റൊരു പാപിയോ യഥാർത്ഥത്തിൽ കുറ്റക്കാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ധനലോഭം മൂലം വിട്ടയക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ജുഗുപ്സിതനെയും വിട്ടയക്കുന്നുണ്ടോ?

Verse 28

किंस्विन्मया परित्यक्तः कोऽप्यत्र शरणागतः । भयत्रस्तः सुभीतेन प्राणानां त्रिदशाधिप

ഹേ ത്രിദശാധിപാ! ഭയത്തിൽ വിറച്ച് ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ശരണം തേടി വന്ന ഒരാളെയെങ്കിലും ഞാൻ ഇവിടെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

Verse 29

कस्य वा पृष्ठमांसानि भक्षितानि मया क्वचित् । कच्चिच्च त्रिदशाधीष ब्राह्मणस्य विशेषतः

ഹേ ത്രിദശാധീശാ! ഞാൻ ഒരിക്കലും ആരുടെയെങ്കിലും പുറംമാംസം ഭക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ? തീർച്ചയായും ഇല്ല—പ്രത്യേകിച്ച് ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റേതെങ്കിൽ ഒരിക്കലുമില്ല!

Verse 30

किं वा दानं मया दत्त्वा ब्राह्मणाय महात्मने पश्चात्तापः । कृतः पश्चाद्दत्तं चोपेक्षितं च वा

മഹാത്മനായ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം നൽകി ഞാൻ പിന്നീടു പശ്ചാത്താപിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ദാനം നൽകിയ ശേഷം അതിനെയും അതിനർഹമായ സത്കാരത്തെയും പിന്നീടു അവഗണിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

Verse 31

किं वा राज्ये मदीये च दीनानां प्रपतंति च । अश्रुपाता दिवारात्रं दुःखितानां समंततः

എന്റെ രാജ്യത്തിൽ ദീനർ പതനത്തിലേക്ക് വീഴുന്നുണ്ടോ? ദുഃഖിതരുടെ കണ്ണുനീർ പകലും രാത്രിയും എല്ലാടവും നിരന്തരം ഒഴുകുന്നുണ്ടോ?

Verse 32

दैवं वा पैतृकं वापि किं वा कर्म गृहे मम । लोपं गच्छति देवेन्द्र क्रियते वा विधिच्युतम्

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ദൈവകർമ്മമോ പിതൃകർമ്മമോ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ധർമ്മകർമ്മമോ ലോപിക്കുകയാണോ? അതോ വിധി തെറ്റി ചെയ്യപ്പെടുകയാണോ?

Verse 33

यत्त्वया क्रियते नित्यं तोयैरभ्युक्षणं मम । आसनस्य द्रुतं ब्रूया यत्पापं विहितं मया

നീ നിത്യം ജലത്താൽ എന്റെ ആസനം പ്രോക്ഷണം ചെയ്യുന്നതെന്തുകൊണ്ട്? ഞാൻ ചെയ്ത പാപം ഏതാണ്? വേഗം പറയുക.

Verse 34

इन्द्र उवाच । न विद्यते महाराज शरीरे तव पातकम् । न राष्ट्रे च कुले गेहे भृत्यवर्गे विशेषतः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാ! നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ പാതകം ഇല്ല; രാജ്യത്തിലും, കുലത്തിലും, ഗൃഹത്തിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭൃത്യവർഗ്ഗത്തിലും ഇല്ല.

Verse 35

परं शृणु प्रवक्ष्यामि यत्ते पापं भविष्यति । तेन संप्रोक्ष्यते चैव आसनं सर्वदैव तु

എന്നാൽ കേൾക്കുക—നിനക്കു ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന ദോഷം ഞാൻ പറയും; അതേ കാരണത്താൽ തന്നെയാണ് നിന്റെ ആസനം എപ്പോഴും പ്രോക്ഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.

Verse 36

अपुत्रस्य गतिर्नास्ति न च स्वर्गं प्रपद्यते । पैतृकेण नरो ग्रस्तो य ऋणेन सदा नृप

ഹേ നൃപാ! പുത്രനില്ലാത്തവന് ഗതി ഇല്ല; സ്വർഗ്ഗവും പ്രാപിക്കുകയില്ല. പിതൃഋണത്തിൽ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ബന്ധിതനാകുന്നു.

Verse 37

द्वेष्यतां याति देवानां पितॄणां च विशेषतः । यदा पश्यति पुत्रस्य वदनं पुरुषो नृप

ഹേ നൃപാ! പുരുഷൻ പുത്രന്റെ മുഖം ദർശിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനാകുന്നു—വിശേഷിച്ച് പിതൃഗണങ്ങൾക്ക്.

Verse 38

आनृण्यं समवाप्नोति पितॄणां स तदा ध्रुवम् । स त्वं नैव गतो राजन्नानृण्यं यन्मयोदितम्

അപ്പോൾ അവൻ തീർച്ചയായും പിതൃഋണത്തിൽ നിന്ന് മോചനം പ്രാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഹേ രാജാ! ഞാൻ പറഞ്ഞ ആ ആനൃണ്യം നീ ഇതുവരെ നേടിയിട്ടില്ല.

Verse 39

पितॄणां तेन ते नित्यमासनेऽभ्युक्षणं कृतम् । तस्माद्यतस्व पुत्रार्थं यदीच्छसि परां गतिम्

അതുകൊണ്ട് പിതൃഗണങ്ങളുടെ നിമിത്തം നിന്റെ ആസനത്തിൽ നിത്യം അഭ്യുക്ഷണം (ജലപ്രോക്ഷണം) ചെയ്യപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ പുത്രാർത്ഥം പരിശ്രമിക്കൂ.

Verse 40

आत्मानं नरकात्त्रातुं पुंसंज्ञाच्च तथा नृप । एवमुक्तः स शक्रेण राजा दशरथस्तदा

ഹേ നൃപാ! നരകത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം രക്ഷിക്കാനും ‘പുംസ്’ എന്ന സംജ്ഞ (പൗരുഷ-സ്ഥിതി) നേടാനും—ഇങ്ങനെ ശക്രൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാ ദശരഥൻ അന്ന് ആകുലനായി.

Verse 41

दुःखेन महता युक्तो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः । आमंत्र्याथ सहस्राक्षं गत्वाऽयोध्यां निजां पुरीम् । अमात्यानां निजं राज्यमर्पयामास सत्वरः

മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി നിന്ന അവൻ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ വന്ദിച്ച് വിടപറഞ്ഞു. പിന്നെ സ്വന്തം നഗരമായ അയോധ്യയിൽ ചെന്നു, ഉടൻ തന്നെ രാജ്യം മന്ത്രിമാർക്ക് ഏല്പിച്ചു.

Verse 42

ततः प्रोवाच तान्सर्वांस्तपः कार्यं मयाऽधुना । यावत्पुत्रस्य संप्राप्तिस्तावदेव न संशयः

അതിനുശേഷം അവൻ എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ എനിക്ക് തപസ്സു ചെയ്യണം; പുത്രപ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നതുവരെ അതുതന്നെ തുടരും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.”

Verse 43

एतद्राज्यं प्रयत्नेन रक्षणीयं यथाविधि । युष्माभिर्मम वाक्येन यावदागमनं मम

“എന്റെ വചനപ്രകാരം, ഞാൻ മടങ്ങിവരുന്നതുവരെ, ഈ രാജ്യം യഥാവിധിയും പരിശ്രമപൂർവ്വവും നിങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.”

Verse 44

मंत्रिण ऊचुः । युक्तमेतन्महाराज पुत्रार्थं यत्समुद्यमः । क्रियते पुत्रहीनस्य किं राज्येन धनेन वा

മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—“മഹാരാജാ, പുത്രാർത്ഥമുള്ള ഈ പരിശ്രമം യുക്തമാണ്. പുത്രനില്ലാത്തവന് രാജ്യമോ ധനമോ എന്ത് പ്രയോജനം?”

Verse 45

वयं रक्षां करिष्यामस्तव राज्ये समंततः । निर्वृतिं त्वं समास्थाय कुरु पुत्रकृते तपः

“ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ രാജ്യം എല്ലാദിക്കിലും കാത്തുസൂക്ഷിക്കും. നിങ്ങൾ മനസ്സിൽ ശാന്തി സ്ഥാപിച്ച് പുത്രാർത്ഥമായി തപസ്സു ചെയ്യുക.”

Verse 46

कार्तिकेयपुरं गत्वा यत्र पित्रा पुरा तव । तपस्तप्तं यथा लब्धा सिद्धिश्च मनसेप्सिता

കാർത്തികേയപുരത്തിലേക്കു പോകുക; അവിടെ മുമ്പ് നിന്റെ പിതാവ് തപസ്സു ചെയ്തു—ആ തപസ്സിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിന് പ്രിയമായ മനോവാഞ്ഛിത സിദ്ധി ലഭിച്ചു.

Verse 97

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये दशरथकृततपःसमुद्योगवर्णनंनाम सप्तनवतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ശ്രീഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘ദശരഥകൃത തപഃസമുദ്യോഗവർണനം’ എന്ന തൊണ്ണൂറ്റേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി.