Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

अथ तृप्तेन मांसस्य ज्ञातस्तेन रसो द्विजाः । ततः कोपपरीतात्मा तं शशाप मुनीश्वरः

atha tṛptena māṃsasya jñātastena raso dvijāḥ | tataḥ kopaparītātmā taṃ śaśāpa munīśvaraḥ

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! തൃപ്തനായ ശേഷം അവന് മാംസത്തിന്റെ രുചി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അപ്പോൾ കോപം മൂടിയ മനസ്സോടെ ആ മുനീശ്വരൻ ആ രാജാവിനെ ശപിച്ചു.

अथthen
अथ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम-बोधक
तृप्तेनby the satisfied (one)
तृप्तेन:
Karana (Instrument/Agentive-instr./करण)
TypeAdjective
Rootतृप् (धातु) → तृप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; ‘by/with (one who is) satisfied’
मांसस्यof the meat
मांसस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
ज्ञातःwas known/recognized
ज्ञातः:
Kriya-samānādhikaraṇa (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (रसो ज्ञातः)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/Agentive-instr./करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रसःthe taste
रसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
द्विजाःO brāhmaṇas / twice-born
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे पाठभेदे ‘द्विज’ (Vocative) सम्भवः
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम-बोधक
कोपपरीतात्माwhose mind was overcome by anger
कोपपरीतात्मा:
Karta-vishesana (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + परीत (कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (कोपेन परीतः आत्मा यस्य सः)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
शशापcursed
शशाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुनीश्वरःthe lord of sages
मुनीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वरः)

Sūta (addressing the sages as dvijāḥ)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis (implied)

Scene: After finishing, the brāhmaṇa’s expression changes from relief to alarm and anger; he realizes the meat taste, rises or gestures in condemnation; the king appears startled, the court freezes.

S
Sūta
D
Durvāsā (Munīśvara)
K
King
D
Dvijas (sages/audience)

FAQs

Offerings must align with a vow-holder’s discipline; violating vrata, even indirectly, is treated as a serious dharmic fault with karmic consequences.

The verse advances the moral narrative within Tīrthamāhātmya rather than praising a named tīrtha in this line.

Avoiding prohibited items during vrata and pāraṇa is implied; the text highlights the taboo of meat for the vow-observer here.